Open Lesvos

03/05/2026

Δράση του Open Lesvos 2025 σε Σκόπελο και Μεσαγρό

Ο παλαιός φούρνος του Μεσαγρού, γνωστός ως φούρνος Μαρμαρέλλη Χατζηκωνσταντή, αποτελεί ένα ιδιαίτερο μνημείο λαϊκής αρχιτεκτονικής και τοπικής
οικονομικής ιστορίας. Η λειτουργία του τοποθετείται στα χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, όταν ο μικρασιάτης Σωκράτης Χατζηκωνσταντής εγκαταστάθηκε στο χωριό και ανέπτυξε την επιχείρηση του φούρνου. Για δεκαετίες αποτέλεσε βασικό σημείο παραγωγής και διανομής ψωμιού για την τοπική κοινότητα, έως ότου εγκαταλείφθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970.

Το κτίριο οργανώνεται σε δύο βασικά επίπεδα. Στον ισόγειο χώρο βρισκόταν ο φούρνος και πραγματοποιούνταν η πώληση του ψωμιού, ενώ μέσω εσωτερικής σκάλας οδηγούμαστε στο υπερυψωμένο πατάρι, όπου γινόταν το ζύμωμα της ζύμης. Στο εσωτερικό σώζονται ακόμη εργαλεία και σκεύη της αρτοποιίας, όπως ξύλινες σκάφες, πινακωτές και μεταλλικές λαμαρίνες, που μαρτυρούν τη λειτουργία και την καθημερινότητα του χώρου.

Το σημαντικότερο στοιχείο του κτιρίου είναι η εντυπωσιακή τοιχογραφία περίπου 15 τετραγωνικών μέτρων που κοσμεί τον βόρειο τοίχο και αποδίδεται στον λαϊκό ζωγράφο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ. Δημιουργημένη πιθανότατα μεταξύ 1929 και 1932, η τοιχογραφία αφηγείται σε τρεις ζώνες την ιστορία του ψωμιού από τη θεά Δήμητρα και την καλλιέργεια του σιταριού, έως το άλεσμα και την παρασκευή του ψωμιού στον ίδιο τον φούρνο. Στο κάτω μέρος, διακοσμητικές ζώνες με φυτικά μοτίβα και πουλιά της περιοχής συμπληρώνουν τη σύνθεση, δημιουργώντας ένα σπάνιο παράδειγμα λαϊκής εικονογραφίας που συνδέει την καθημερινή εργασία με τον συμβολισμό της τροφής.

https://www.openlesvos.gr/buildings/fournos-mesagrou/

15/04/2026

Δράση του Open Lesvos το 2025, σε Σκόπελο και Μεσαγρό.

Το τζαμί του Μεσαγρού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα οθωμανικά μνημεία της περιοχής της Γέρας στη Λέσβο και έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο από την Εφορεία Αρχαιοτήτων. Η σημερινή μορφή του χρονολογείται στα έτη 1824–1825, όπως μαρτυρούσε καλλιγραφική μαρμάρινη επιγραφή που βρισκόταν στην είσοδο και σήμερα φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μυτιλήνης. Το τέμενος κτίστηκε πάνω σε παλαιότερο τζαμί του 16ου αιώνα, στοιχείο που αποτυπώνεται και σε τμήματα της αρχικής κατασκευής που διατηρούνται μέχρι σήμερα.

Αρχιτεκτονικά, το μνημείο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς συνδυάζει διαφορετικές οικοδομικές φάσεις. Στη βορειοανατολική γωνία σώζεται ο παλαιότερος μιναρές, κατασκευασμένος από τούβλα και τοποθετημένος πάνω σε εξαγωνική βάση. Στη βορειοδυτική πλευρά προστέθηκε νεότερος πέτρινος μιναρές στις αρχές του 20ού αιώνα (1900–1903), ύψους περίπου 14 μέτρων, με κυκλικό εξώστη και μεταλλική ημισέληνο στην κορυφή. Στο εσωτερικό διατηρείται το μιχράμπ, η κόγχη προσανατολισμού προς τη Μέκκα, με κομψή μπαρόκ διακόσμηση, ενώ παλαιότερα οι τοίχοι ήταν διακοσμημένοι με αραβικές καλλιγραφικές επιγραφές.

Ο περιβάλλων χώρος του μνημείου μαρτυρεί επίσης τη λειτουργία του ως θρησκευτικού κέντρου της μουσουλμανικής κοινότητας του χωριού. Στον δυτικό κήπο εντοπίζονται μαρμάρινες πλάκες που πιθανόν ανήκαν σε χώρο ταφής ιμάμηδων. Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών το κτίριο άλλαξε χρήση και στη δεκαετία του 1930 λειτούργησε ως σχολείο. Μεγάλο τμήμα του κατέρρευσε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ωστόσο το μνημείο παραμένει σημαντικό τεκμήριο της ιστορίας και της πολυπολιτισμικής κληρονομιάς της Λέσβου.

https://www.openlesvos.gr/buildings/tzami-mesagrou/

10/04/2026

09/04/2026

Το κτίριο που σήμερα στεγάζει τον Δημοτικό Παιδικό Σταθμό Σκοπέλου αποτελείχαρακτηριστικό παράδειγμα δημόσιου κτιρίου της νεότερης περιόδου της Λέσβου. Η κατασκευή του εντάσσεται στη φάση ανάπτυξης των μικρών οικισμών του νησιού κατά τον 20ό αιώνα, όταν δημιουργήθηκαν νέες υποδομές εκπαίδευσης και κοινωνικής μέριμνας για την εξυπηρέτηση των τοπικών κοινοτήτων. Η θέση του μέσα στον οικισμό το καθιστά σημαντικό σημείο αναφοράς για την καθημερινή ζωή των κατοίκων.

Αρχιτεκτονικά, το κτίριο ακολουθεί τη λιτή μορφολογία των δημόσιων σχολικών και κοινοτικών κτιρίων της περιόδου. Η πέτρινη τοιχοποιία, τα συμμετρικά ανοίγματα και η απλή γεωμετρική οργάνωση της κάτοψης αντανακλούν τις πρακτικές ανάγκες της χρήσης του, αλλά και την επιρροή της τοπικής οικοδομικής παράδοσης. Το κτίριο έχει καθαρή κυβική μορφή με μία ισόγεια προσθήκη στη νοτιοδυτική πλευρά του. Η πρόσοψη οργανώνεται από τους κατακόρυφους συμμετρικούς άξονες των ανοιγμάτων με τριμερή οριζόντια και τριμερή διάρθρωση. Η τριμερής πρόσοψη διατρέχεται από κατακόρυφες παραστάδες. Τα υλικά που χρησιμοποιούνται είναι κυρίως η τοπική πέτρα και το ξύλο, στοιχεία που εντάσσουν το κτίριο στο φυσικό
και αρχιτεκτονικό τοπίο του χωριού.

Σήμερα το κτίριο εξακολουθεί να υπηρετεί τον κοινωνικό του ρόλο, στεγάζοντας τον δημοτικό παιδικό σταθμό και λειτουργώντας ως χώρος φροντίδας και εκπαίδευσης για τα μικρά παιδιά της κοινότητας. Παράλληλα, η διατήρηση και αξιοποίησή του αναδεικνύει τη σημασία της τοπικής αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και της συνέχειας των δημόσιων χώρων μέσα στον χρόνο.

05/04/2026

Μια φρέσκια ματιά στον τρόπο που γίνονται οι αρχιτέκτονες ξεναγήσεις!

Δημόσιοι και ιδιωτικοί χώροι – ιστορικά και σύγχρονα κτίρια, κατοικίες, γραφεία, ξενοδοχεία και πολιτιστικές εγκαταστάσεις – ανοίγουν τις πόρτες τους, προσφέροντ...

03/04/2026

Δράση Open Lesvos 2025 σε Σκόπελο και Μεσαγρό

Η «Πέρα Βρύση» ή «Κάτω Αγοράς» του Σκοπέλου στη Γέρα θεωρείται μία από τις πιο εντυπωσιακές παραδοσιακές κρήνες της Λέσβου. Ξεχωρίζει για το ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό της ύφος, το οποίο διαφοροποιείται από τις περισσότερες αγροτικές βρύσες του νησιού. Η κατασκευή της αποδίδεται στον μαρμαρογλύπτη Νικόλα Αξιώτη και χρονολογείται στις αρχές του 20ού αιώνα, γύρω στο 1908 – 1911, ενώ το έργο συνδέεται με την παράδοση της μαρμαροτεχνίας της περιοχής.

Η μορφή της βρύσης είναι ιδιαίτερα επιμελημένη και πλούσια διακοσμημένη. Το τόξο της είναι κατασκευασμένο από συμπαγή κομμάτια μαρμάρου από το Τασλίκ και στην κορυφή του φέρει ανάγλυφο διάκοσμο και ημισέληνο. Δύο μαρμάρινες κολόνες πλαισιώνουν το άνοιγμα της κρήνης, ενώ τα κιονόκρανα παρουσιάζουν φυτικά μοτίβα. Στο εσωτερικό του τόξου διακρίνονται διακοσμητικά στοιχεία όπως ροζέτες, αστέρια και φυτικά μοτίβα, τα οποία δημιουργούν ένα αρμονικό σύνολο που συνδυάζει λειτουργικότητα και αισθητική.

Πέρα από την αρχιτεκτονική της αξία, η βρύση υπήρξε για δεκαετίες σημαντικό σημείο συνάντησης και υδροδότησης για τους κατοίκους και τους περαστικούς. Το άφθονο νερό που αναβλύζει από την πηγή της συνέβαλε στη χρήση της τόσο για καθημερινές ανάγκες όσο και για την ξεκούραση των ταξιδιωτών. Σήμερα η «Πέρα Βρύση» αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της παραδοσιακής υδροτεχνικής αρχιτεκτονικής της Λέσβου και σημαντικό στοιχείο της πολιτιστικής ταυτότητας του Σκοπέλου.

Αυτό που ξεχωρίζει είναι η επιγραφή στα οθωμανικά «1.153 ομόθρησκα αδέλφια έβαλαν ρεφενέ και έφεραν το νερό της πηγής εδώ. Οι ψυχές όλων να πάνε στον Μελίρυτο ποταμό. Να τι κάνει η ομόνοια και η αγάπη».

25/03/2026

Η ελευθερία δεν γράφτηκε μόνο στα βιβλία.
Ζει στους δρόμους μας, στα χωριά μας, στα σπίτια που στέκονται ακόμα.

Κάθε παλιό αρχοντικό, κάθε πέτρινος τοίχος,
κουβαλά ιστορίες ανθρώπων που έζησαν, αγωνίστηκαν και ονειρεύτηκαν.

Γιατί η ιστορία δεν είναι μακριά. Είναι εδώ.
Και η ελευθερία θέλει χώρο για να κατοικήσει.

Χρόνια πολλά

23/03/2026

Προηγούμενη δράση του Open Lesvos το 2019

Βρίσκεται στην Λουτρόπολη Θερμής, περιοχή που φημιζόταν παγκοσμίως για τις θερμές ιαματικές πηγές και συνδέθηκε άρρηκτα με το περίφημο ξενοδοχείο «Σάρλιτζα Παλλάς». Αρχικός ιδιοκτήτης του κτιρίου ήταν ο Ιωάννης Καφετζέλλης, ο οποίος στέγασε στο κτίριο την επιχείρηση του, πανσιόν με την επωνυμία «Καλλιθέα», απευθυνόμενη κυρίως σε οικογένειες που επισκέπτονταν την περιοχή για λουτροθεραπεία. Η επιχείρηση καταγράφεται ήδη το 1929 σε οδηγό της εποχής, ωστόσο η ακριβής χρονολογία ανέγερσης του κτιρίου παραμένει άγνωστη, με πιθανότερη περίοδο τα τέλη της δεκαετίας του ’20. Το κτίριο παρέμεινε σε χρήση για πάνω από μισό αιώνα, στη συνέχεια όμως εγκαταλείφθηκε, όταν έκλεισε η επιχείρηση του αρχικού ιδιοκτήτη. Το 2006 ο χώρος αγοράστηκε από τον Ιωάννη Τρουμπούνη, ο οποίος προχώρησε στην επισκευή του κτιρίου που επαναλειτουργεί πλέον ως ξενοδοχείο με την ονομασία «Βίλα Δάφνις και Χλόη».

Το κτίριο διατάσσεται σε κάτοψη Π και ως επιστέγαση φέρει ξύλινη δίρριχτη κεραμοσκεπή, ενώ ο φέρων οργανισμός του αποτελείται από αργολιθοδομή, η οποία στην αρχική της μορφή ήταν επιχρισμένη. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν επεμβάσεις με σκοπό την αξιοποίηση στοιχείων βιοκλιματικού σχεδιασμού με βασικότερη αλλαγή την προσθήκη δεύτερου ορόφου στο κεντρικό τμήμα της μεσαίας πτέρυγας. Τέλος, τόσο η διαμόρφωση της πρόσοψης της προσθήκης όσο και του αύλειου χώρου, δέχεται επιρροές από την τοπική εκκλησιαστική και μοναστηριακή αρχιτεκτονική της Λέσβου με πρόθεση του ιδιοκτήτη να προσδώσει αυτήν ακριβώς την αίσθηση στους επισκέπτες.

Πηγές:
Συνέντευξη της ομάδας περιεχομένου του Open Lesvos με τον νυν ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου Ιωάννη Τρουμπούνη την 05-08-2019, απομαγνητοφώνηση Αύρα Μολυβιάτη.

https://www.openlesvos.gr/buildings/dafnis-xloi/

12/03/2026

Προηγούμενη δράση του Open Lesvos 2019

Το κτίριο βρίσκεται στη γωνία των οδών Βερναρδάκη και Κομνηνάκη στην περιοχή Κουλμπάρα της Μυτιλήνης και χτίστηκε το 1930 από τον Λέσβιο έμπορο και πρωτοπόρο Ιωάννη Κουτσουρίδη, ο οποίος μετανάστευσε στο Σουδάν και δημιούργησε μεγάλη περιουσία. Γυρίζοντας πίσω στη Μυτιλήνη κατασκεύασε το συγκρότημα διαμερισμάτων για επαγγελματική και εμπορική χρήση ως επένδυση για τους τέσσερις γιους του. Δυστυχώς άγνωστη παραμένει η ταυτότητα του αρχιτέκτονα.

Στις όψεις του κτιρίου εντυπωσιάζουν τα διακοσμητικά στοιχεία νεοκλασικού στιλ και τα μπαλκόνια με τις λεπτοδουλεμένες σιδεριές. Το κτίριο ενσωμάτωσε το προϋπάρχον κέντρο διασκέδασης “Ντάμα” (σημερινό μουσικό καφενείο) το οποίο ενώθηκε με το “νέο” κτίριο μέσω της διαμόρφωσης στοάς δημιουργώντας έτσι ένα ενιαίο διώροφο συγκρότημα.

Η στοά σε σχήμα Τ διέσχιζε το κτίριο και είχε τρεις εισόδους από τις οδούς Σαρανταπόρου, Κομνηνάκη και Βερναρδάκη. Οι δύο τελευταίες είσοδοι παραμένουν μέχρι και σήμερα. Στο κέντρο κυριαρχεί το αίθριο με τη μαρμάρινη σκάλα και στον όροφο γύρω-γύρω διαμορφώνονται οι διάδρομοι με τα γραφεία. Αρχικά υπήρχε και δεύτερη εσωτερική σκάλα στη στοά από την είσοδο της οδού Σαρανταπόρου η οποία αφαιρέθηκε κατά τη διάρκεια αλλαγών που έγιναν μετέπειτα στο κτίριο.

Το ισόγειο είχε εμπορικό χαρακτήρα και αποτελούνταν αρχικά κυρίως από μεσιτικά γραφεία λαδιού και αποθήκες ενώ ο όροφος αποτελούνταν αποκλειστικά από γραφεία ως επί το πλείστον δικηγορικά. Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής οι χώροι χρησιμοποιήθηκαν ως γραφεία από τους Γερμανούς. Έκτοτε μέχρι και σήμερα το ισόγειο αποτελείται από χώρους εστίασης και ο όροφος στεγάζει γραφεία διαφόρων επαγγελμάτων.

Συνέντευξη ομάδας Περιεχομένου Open Lesvos με τον κ. Σωκράτη Καραβασίλη τον Σεπτέμβριο του 2019, απομαγνητοφώνηση Βούλα Σεραΐδου.
Συνέντευξη ομάδας Περιεχομένου Open Lesvos με τον κ. Αλέκο Ευαγγελινό τον Σεπτέμβριο του 2019.

https://www.openlesvos.gr/buildings/stoa-koutsouridi/

26/02/2026

Για ακόμα μια φορά η ομάδα των ξεναγών μας, μας εκπλήσσει θετικα με μια τελείως διαφορετική ξενάγηση στη Μυτιλήνη... Σας το προτείνουμε ανεπιφύλακτα!!! Ευχαριστούμε την ΠΑΡΕΑ στη ΛΕΣΒΟ - Parea at Lesvos για αυτές τις ξεχωριστές ευκαιρίες που μας δίνουν, να γνωρίσουμε καλύτερα τη πόλη!!!

https://pareaatlesvos.tours/el/logotechnikos-peripatos-stin-mytilini/?fbclid=IwdGRjcAQM9jpjbGNrBAz17GV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHqBCq454NQmn4lxMzEEYLYc5q7WYS6ug-jemeZFMmyCUfa3ERDmLxCT7UaD5_aem_oGvYaqTC0uIBJtSC4FTndw

Την Κυριακή 1 Μαρτίου, η “Παρέα @ Λέσβος” σας προσκαλεί σε έναν “Λογοτεχνικό” περίπατο στο κέντρο της