Φωτογραφικές Συναντήσεις / Photographic Encounters

07/11/2024

Why encouraging cruise ships to dock at Amorgos would be a Greek tragedy

A policy of restricting huge liners visiting popular Cyclades islands could have the unintended consequence of diverting mass tourism towards quieter islands

04/10/2023

Ο Σπύρος Κακουριώτης γράφει στο monopoli.gr για τις Φωτογραφικές Συναντήσεις 2023

https://www.monopoli.gr/2023/09/27/istories/art-culture-sub/718608/fotografikes-synantiseis-2023-epistrofi-sta-xania-me-treis-ektheseis/?fbclid=IwAR1_ascWpLPmwPgZl8gvounLakhUeMaUtLU6HNOlgwM-_w8UVWVJpKGrs38

24/09/2023

ΛΕΡΟΣ: ΤΟ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΜΟΥ
Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων (Χάληδων 98)
Παρασκευή 29/9, 17:00

Το ψυχιατρείο της Λέρου ιδρύθηκε το 1958 με βασιλικό διάταγμα στις εγκαταστάσεις του ιταλικού στρατού ως «Αποικία Ψυχοπαθών», και δέχτηκε για δεκαετίες εκατοντάδες ψυχικά νοσούντες από κάθε γωνιά της Ελλάδας. Οι ασθενείς, υπό τη φροντίδα ενός ουσιαστικά ανεκπαίδευτου ντόπιου προσωπικού, ζούσαν εντελώς αποκλεισμένοι και σε απάνθρωπες συνθήκες. Το 1982, μία αποστολή του περιοδικού Ταχυδρόμος με τον δημοσιογράφο Κ.Παπαπέτρου και τον φωτογράφο Ν.Παναγιωτόπουλο αποκάλυψε τις απάνθρωπες συνθήκες που επικρατούσαν στο ίδρυμα και σύντομα το σκάνδαλο απέκτησε διεθνείς διαστάσεις, οδηγώντας στις διαδικασίες μεταρρύθμισης και αποϊδρυματοποίησης. Η Λέρος υπάρχει στη συλλογική μας μνήμη ως συνώνυμο του κρατικού ψυχιατρείου, πέρα όμως από αυτό κουβαλά μία διαχρονικά τραυματική ιστορία εγκλεισμού και αποκλεισμού που ξεκινά από τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις των Ιταλών στον Μεσοπόλεμο, περνά στην ίδρυση των Βασιλικών Τεχνικών Σχολών που λειτουργούν ως χώρος αναμόρφωσης και κατήχησης για νεαρούς αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού και παιδιά κομμουνιστών στη μετεμφυλιακή περίοδο, αλλά και στη χρήση των ίδιων κτιρίων ως τόπων φυλάκισης και εξορίας πολιτικών αντιφρονούντων στη Χούντα.

Αυτό το παλίμψηστο φιλοδοξεί να παρουσιάσει η ημερίδα «Λέρος: Το παλίμψηστο του εγκλεισμού» που διοργανώνεται στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων την Παρασκευή 29/9. Ο ψυχίατρος Δημήτρης Πλουμπίδης θα μιλήσει για την ιστορία και την εξέλιξη του Κρατικού Θεραπευτηρίου Λέρου ως τόπου εξορίας και εγκλεισμού, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος θα παρουσιάσει το φωτογραφικό υλικό και θα μιλήσει για την εμπειρία της επίσκεψης στη Λέρο το 1982, ενώ η δημοσιογράφος Μαριλένα Κατσίμη και η Πηνελόπη Πετσίνη θα μιλήσουν για την αντίστοιχη εμπειρία 35 χρόνια μετά. Θα ακολουθήσει προβολή του ντοκιμαντέρ «Λέρος, εξόριστοι στο Αιγαίο» από τη σειρά «Ιστορικοί Περίπατοι» της ΕΡΤ, και συζήτηση με το κοινό.

Francisco Goya: Disparate desordenado (Ακατάστατη τρέλα), 1864

21/09/2023

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΑΘΑΤΟΣ: «Η Νέλλη, φευ!»
Διάλεξη στο πλαίσιο της ημερίδας «Φωτογραφία και Ιστορία», Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων (Χάληδων 98), Σάββατο 30/9, 11:00

Το Μουσείο Μπενάκη παρουσίασε φέτος την από καιρού προγραμματισμένη αναδρομική έκθεση της Έλλης Σουγιουτζόγλου-Σεραϊδάρη, ευρύτερα γνωστής ως «Νέλλη» και ενίοτε, ατυχώς, ως Nelly’s. Η έκθεση, μαζί με τον 470-σελίδων μονογραφικό κατάλογο που τη συνοδεύει, είναι απόρροια της δεκαετούς τουλάχιστον εργασίας της επιμελήτριας Αλίκης Τσίργιαλου, και αποτελεί πρότυπο έρευνας στον χώρο της φωτογραφικής ιστορίας. Το γεγονός είναι σημαντικό επειδή προσφέρει σε μελετητές και κοινό την πρώτη ουσιαστικά ευκαιρία για εμπεριστατωμένη αποτίμηση του πλούσιου έργου της διάσημης φωτογράφου.

Πρόκειται για προικισμένη επαγγελματία που ασχολήθηκε με σοβαρότητα με σχεδόν κάθε έκφανση του μέσου, από το πορτραίτο στο τοπίο, από τη μόδα στη διαφήμιση, από τη φωτογραφία δρόμου στη φωτογραφία σε στούντιο. Παραμένει το ξεχωριστό θέμα της ποιότητας του έργου της, κάτι που ελάχιστα έχει αντιμετωπισθεί μέχρις σήμερα - έργο αδιαμφισβήτητα άνισο, με ύψη αλλά και με βάθη, όπως διαφαίνεται καθαρά από την έκθεση. Η διάλεξη θίγει πτυχές του έργου και του βίου της Σεραϊδάρη, θέτοντας κάποιες παραμέτρους για μια πρώτη αποτίμηση της φωτογράφου, έστω για τη δική μας τουλάχιστον εποχή.

19/09/2023

ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΑΡΑΛΗ: «Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη: Αισθητικές και κοινωνικοπολιτικές επιρροές στο έργο της (1924-1930)»
Διάλεξη στο πλαίσιο της ημερίδας «Φωτογραφία και Ιστορία», Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων (Χάληδων 98), Σάββατο 30/9, 11:00

Η ανίχνευση του πλαισίου παραγωγής και ειδικότερα των ιδεολογικών και αισθητικών καταβολών της εικονογραφίας των παραλληλισμών αρχαίας και νέας Ελλάδας στο έργο της Έλλης Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη (Atelier Nelly’s) τη δεκαετία του 1920 αποτελεί το κύριο ζητούμενο της συγκεκριμένης εισήγησης. Φωτίζοντας τον κοινωνικό περίγυρο και τα ανθρωπο-δίκτυα με τα οποία η φωτογράφος συνδέθηκε φιλικά και συνεργάστηκε επαγγελματικά κατά τα πρώτα χρόνια της σταδιοδρομίας της στην Αθήνα, θα εστιάσω την προσοχή μου σε συγκεκριμένες προσωπικότητες της περιόδου που αναζήτησαν στις επιτελεστικές αναπαραστάσεις και αναβιώσεις της αρχαιότητας τον χαμένο κρίκο της εθνικής και φυλετικής συνέχειας των Ελλήνων, καθώς και στους τρόπους με τους οποίους η φωτογράφος μεταστοιχείωσε σταδιακά τον εθνοκεντρικό λόγο της εποχής σε δικό της αισθητικό πρόταγμα. Ειδικότερα, θα εξεταστούν οι αναθέσεις των παραστάσεων του Λυκείου των Ελληνίδων (1926), του Πατριωτικού Ιδρύματος (1925), της Aurea de Sarra (1926), των Δελφικών Εορτών (1927,1930) κ.ά. καθώς και οι δεσμοί της φωτογράφου με σημαίνουσες προσωπικότητες της εποχής, όπως η Καλιρρόη Παρρέν, η Εύα Πάλμερ-Σικελιανού, ο Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς, ο Άγγελος Τανάγρας, η Ναυσικά Παλαμά και άλλοι.

18/09/2023

STEPHANIA ORFANIDOU: COLD TURKEY
Hamam Odou Katre (Katre 4)
Opening Saturday 30/9, 19:30

The symbolic "places" that one explores in the process of detoxification, the sense of constant alertness and waiting for "for that one thing that will infinitely enlarge your life", as R.M.Rilke writes, are inscribed in an anthology of images open to interpretation. - Matthaios Tsimitakis

“Cold Turkey” investigates the different levels of the experience of addiction and the adventure of rehabilitation, approaches the relationship between addiction and grief, that aims at the exile from the imaginary, the search for light, the way out to personal redemption.

Stephania Orfanidou

Exhibition run: 30/9 – 10/10

17/09/2023

ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΟΡΦΑΝΙΔΟΥ: COLD TURKEY
Χαμάμ οδού Κατρέ (Κατρέ 4)
Εγκαίνια Σάββατο 30/9, 19:30

Οι συμβολικοί «τόποι» που εξερευνά κανείς στη διαδικασία της απεξάρτησης, η αίσθηση της διαρκούς εγρήγορσης και της αναμονής «αυτού του ενός και μοναδικού πράγματος που θα επεκτείνει τη ζωή πέρα από τα όρια», όπως γράφει ο Ρ.Μ.Ρίλκε, εγγράφονται σε μια ανθολογία από εικόνες ανοιχτές σε ερμηνείες. - Ματθαίος Τσιμιτάκης

Το σώμα δουλειάς “Cold Turkey” (2015-2018) διερευνά τα διαφορετικά επίπεδα της εμπειρίας του εθισμού και της περιπέτειας της απεξάρτησης από αυτόν, προσεγγίζει τη σχέση της εξάρτησης με το πένθος, με στόχο την εξορία από το φαντασιακό, την αναζήτηση του φωτός, την πορεία προς τη λύτρωση, τη διέξοδο σε μια προσωπική κάθαρση.

Στεφανία Ορφανίδου

Διάρκεια έκθεσης: 30/9 – 10/10

16/09/2023

NIKOS PANAYOTOPOULOS: LEROS PSYCHIATRIC CLINC
Agios Rokkos & Underground Spring (Splantzia Square)
Opening Friday 29/9, 20:30

In April 1982, photographer Nikos Panayotopoulos was admitted into the extended complex of buildings and compounds which made up the old Psychiatric Clinic on the island of Leros. It was a place in which, hidden from the public at large, some 1,200 men women and children between the ages of four and one hundred, ranging from those diagnosed with various forms of mental incapacity to others who may simply have been unwelcome within Greek society, lived in conditions of medieval squalor. As Panayotopoulos noted, the clinic, founded in 1958, was for decades the dumping ground for hundreds of people suffering from mental health issues from all over Greece. The patients, who were cared for by a majority of effectively untrained local workers, remained completely isolated from society.

The near week-long visit and subsequent publication of an extended expose in the Greek illustrated weekly Tachydromos were the culmination of an investigation by the photographer and the magazine into the murky and secretive subject of mental health care in Greece. The victory of the socialist PASOK party in October 1981 and the new government’s determination to shed light on the whole issue of state mental care had for the first time made such an investigation possible. The images which emerged from Leros were brutal: children lying in groups on concrete floors barely coved by filthy blankets, women chained to trees by the ankle, naked men jammed around tables like figures from Dante’s Inferno. The shock of the initial publication became generalised as the scandal was taken up by other media, at first on a national and later on an international scale. Official investigations were set in motion, to be followed within a reasonable period of time by reform and the beginnings of de-institutionalisation. A powerful photographic essay which exerted significant influence, Nikos Panayotopoulos’ Leros is the Greek Minamata.

John Stathatos

Exhibition run: 29/9 – 10/10

14/09/2023

ΝΙΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ: ΛΕΡΟΣ
Άγιος Ρόκκος & Υπόγεια Κρήνη (Πλατεία Σπλάντζιας)
Εγκαίνεια: Παρασκευή 29/9, 20:30

Το σύγχρονο φωτογραφικό δοκίμιο (photo essay), αλληλουχία εικόνων που εστιάζουν σε συγκεκριμένο θέμα, εμφανίζεται στον περιοδικό τύπο τη δεκαετία 1930 με την εμφάνιση των Αμερικανικών Life (1936) και Look (1937). Ακολούθησαν τα ευρωπαϊκά αντίστοιχα Paris Match (1938), Picture Post (1938) και Stern (1948), και πολύ αργότερα στην Ελλάδα ο Ταχυδρόμος (1954-1993). Τις δεκαετίες 1960-1970, τα περιοδικά αυτά απέκτησαν ισχυρή επιρροή στο παγκόσμιο αναγνωστικό κοινό χάρη στη συμβολή ταλαντούχων φωτογράφων που στη μεγάλη τους πλειοψηφία θεωρούσαν εαυτούς engaged photographers – είχαν δηλαδή προσωπική άποψη επί του θέματος, την οποία δεν προσπαθούσαν να κρύψουν. Μεταξύ των εργασιών που άφησαν ιστορία ξεχωρίζουν τα δοκίμια “This is how it is” του Don McCullin με θέμα τη φονική μάχη για ανακατάληψη της πόλης Hue στο Νότιο Βιετνάμ (Sunday Times Magazine, 24/03/1968) και “Death Flow From a Pipe” του W. Eugene Smith για τη πολυετή δηλητηρίαση από χημικά απόβλητα των κατοίκων της πόλης Minamata (Life 02//6/1972).

Αντίστοιχο εγχείρημα του Ταχυδρόμου υπήρξε η αποστολή του φωτογράφου Νίκου Παναγιωτόπουλου και του δημοσιογράφου Κώστα Παπαπέτρου το 1982 στο Ψυχιατρικό Θεραπευτήριο Λέρου, όπου 1,200 άνθρωποι από πέντε έως εκατό ετών, διαγνωσμένοι ψυχοπαθείς ή απλώς ανεπιθύμητοι στην ελληνική κοινωνία, ζούσαν σε κατάσταση κυριολεκτικά μεσαιωνική. Όπως έγραψε ο Παναγιωτόπουλος, η Λέρος, που ιδρύθηκε το 1958, «δέχτηκε για δεκαετίες εκατοντάδες ψυχικά νοσούντες από κάθε γωνιά της Ελλάδας. Οι ασθενείς, οι οποίοι τέθηκαν υπό τη φροντίδα ενός ουσιαστικά ανεκπαίδευτου ντόπιου προσωπικού, ήταν εντελώς αποκλεισμένοι από την κοινωνία».

Η πενθήμερη περίπου επίσκεψη στις εγκαταστάσεις του ψυχιατρείου και η άμεση δημοσίευση («Η Μεγάλη μας ντροπή», Ταχυδρόμος 22/04/1982) ήσαν το αποκορύφωμα σειράς δημοσιογραφικών ερευνών του περιοδικού και του Παναγιωτόπουλου γύρω από το εθνικά παραγκωνισμένο θέμα της ψυχιατρικής θεραπευτικής στην Ελλάδα. Η νίκη του ΠΑΣΟΚ τον Οκτώβριο 1981 και η απόφαση της νέας κυβέρνησης να ρίξει φως στην κρατική ψυχιατρική μέριμνα επέτρεψε για πρώτη φορά πρόσβαση στα παραδοσιακά απροσπέλαστα αυτά ιδρύματα. Είχε προηγηθεί φωτογράφιση του Δαφνιού («Δαφνί, ένα ψυχιατρείο του 1862», Ταχυδρόμος 15/04/1982), τα φωτογραφικά όμως ντοκουμέντα από τη Λέρο ήσαν απείρως πιο ανατριχιαστικά: παιδιά στοιβαγμένα σε τσιμεντένιο δάπεδο μέσα στις ακαθαρσίες τους, γυναίκες αλυσοδεμένες από το πόδι, ολόγυμνοι άνδρες που γυρίζουν αλλόφρονες σαν φιγούρες από την Κόλαση του Δάντη. Το σοκ για το κοινό ήταν μεγάλο, προκαλώντας όχι μόνον εθνικές αλλά και διεθνείς αντιδράσεις, που οδήγησαν σε σχετικά σύντομο διάστημα σε διαδικασίες μεταρρύθμισης και αποϊδρυματοποίησης. Φωτογραφικό δοκίμιο με δόντια αλλά και με απτό αποτέλεσμα, η «Λέρος» του Νίκου Παναγιωτόπουλου είναι η ελληνική Minamata.

Γιάννης Σταθάτος

Διάρκεια έκθεσης: 29/9 – 15/10

13/09/2023

ΝΙΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ: ΨΥΧΙΑΤΡΕΙΟ ΛΕΡΟΥ
Αγιος Ρόκκος & Υπόγεια Κρήνη (Πλατεία Σπλάντζιας)
Εγκαίνεια Παρασκευή 29/9, 20:30

Το σύγχρονο φωτογραφικό δοκίμιο (photo essay), αλληλουχία εικόνων που εστιάζουν σε συγκεκριμένο θέμα, εμφανίζεται στον περιοδικό τύπο τη δεκαετία 1930 με την εμφάνιση των Αμερικανικών Life (1936) και Look (1937). Ακολούθησαν τα ευρωπαϊκά αντίστοιχα Paris Match (1938), Picture Post (1938) και Stern (1948), και πολύ αργότερα στην Ελλάδα ο Ταχυδρόμος (1954-1993). Τις δεκαετίες 1960-1970, τα περιοδικά αυτά απέκτησαν ισχυρή επιρροή στο παγκόσμιο αναγνωστικό κοινό χάρη στη συμβολή ταλαντούχων φωτογράφων που στη μεγάλη τους πλειοψηφία θεωρούσαν εαυτούς engaged photographers – είχαν δηλαδή προσωπική άποψη επί του θέματος, την οποία δεν προσπαθούσαν να κρύψουν. Μεταξύ των εργασιών που άφησαν ιστορία ξεχωρίζουν τα δοκίμια “This is how it is” του Don McCullin με θέμα τη φονική μάχη για ανακατάληψη της πόλης Hue στο Νότιο Βιετνάμ (Sunday Times Magazine, 24/03/1968) και “Death Flow From a Pipe” του W. Eugene Smith για τη πολυετή δηλητηρίαση από χημικά απόβλητα των κατοίκων της πόλης Minamata (Life 02//6/1972).

Αντίστοιχο εγχείρημα του Ταχυδρόμου υπήρξε η αποστολή του φωτογράφου Νίκου Παναγιωτόπουλου και του δημοσιογράφου Κώστα Παπαπέτρου το 1982 στο Ψυχιατρικό Θεραπευτήριο Λέρου, όπου 1,200 άνθρωποι από πέντε έως εκατό ετών, διαγνωσμένοι ψυχοπαθείς ή απλώς ανεπιθύμητοι στην ελληνική κοινωνία, ζούσαν σε κατάσταση κυριολεκτικά μεσαιωνική. Όπως έγραψε ο Παναγιωτόπουλος, η Λέρος, που ιδρύθηκε το 1958, «δέχτηκε για δεκαετίες εκατοντάδες ψυχικά νοσούντες από κάθε γωνιά της Ελλάδας. Οι ασθενείς, οι οποίοι τέθηκαν υπό τη φροντίδα ενός ουσιαστικά ανεκπαίδευτου ντόπιου προσωπικού, ήταν εντελώς αποκλεισμένοι από την κοινωνία».

Η πενθήμερη περίπου επίσκεψη στις εγκαταστάσεις του ψυχιατρείου και η άμεση δημοσίευση («Η Μεγάλη μας ντροπή», Ταχυδρόμος 22/04/1982) ήσαν το αποκορύφωμα σειράς δημοσιογραφικών ερευνών του περιοδικού και του Παναγιωτόπουλου γύρω από το εθνικά παραγκωνισμένο θέμα της ψυχιατρικής θεραπευτικής στην Ελλάδα. Η νίκη του ΠΑΣΟΚ τον Οκτώβριο 1981 και η απόφαση της νέας κυβέρνησης να ρίξει φως στην κρατική ψυχιατρική μέριμνα επέτρεψε για πρώτη φορά πρόσβαση στα παραδοσιακά απροσπέλαστα αυτά ιδρύματα. Είχε προηγηθεί φωτογράφιση του Δαφνιού («Δαφνί, ένα ψυχιατρείο του 1862», Ταχυδρόμος 15/04/1982), τα φωτογραφικά όμως ντοκουμέντα από τη Λέρο ήσαν απείρως πιο ανατριχιαστικά: παιδιά στοιβαγμένα σε τσιμεντένιο δάπεδο μέσα στις ακαθαρσίες τους, γυναίκες αλυσοδεμένες από το πόδι, ολόγυμνοι άνδρες που γυρίζουν αλλόφρονες σαν φιγούρες από την Κόλαση του Δάντη. Το σοκ για το κοινό ήταν μεγάλο, προκαλώντας όχι μόνον εθνικές αλλά και διεθνείς αντιδράσεις, που οδήγησαν σε σχετικά σύντομο διάστημα σε διαδικασίες μεταρρύθμισης και αποϊδρυματοποίησης. Φωτογραφικό δοκίμιο με δόντια αλλά και απτό αποτέλεσμα, η «Λέρος» του Νίκου Παναγιωτόπουλου είναι η ελληνική Minamata.

Γιάννης Σταθάτος

Διάρκεια έκθεσης: 28/9 – 10/10

10/09/2023

GEORGE ANASTASAKIS: DIORAMA
SOUTH Space for Photography
Iro’on Polytechniou 7 – Opening 28/9, 20:00

A Diorama is defined by Wikipedia as “a replica of a scene, typically a three-dimensional full-size or miniature model”. Historically, dioramas, descended from the simpler two-dimensional panorama, were theatrical experiences in the round, staged in specially constructed venues originating in Paris (1822) and London (1823) before spreading across Europe and North America. Consisting of elaborately painted backdrops, often at in motion and usually enhanced by performers and special sound and lighting effects, they would recreate spectacular sights such as the St. Bernard pass in the Swiss Alps or historic battle scenes. Today, the term is applied either to natural history and ethnographic scenes in museums, or else to miniature landscapes constructed by hobbyists.

One of the inventors of the original Diorama was Louis Daguerre, father of the daguerreotype and grandfather of photography; exactly two centuries later, George Anastasakis produces his own photographic Dioramas. They fit none of the above categories. The large, almost monochromatic prints depict empty landscapes, hills and valleys, slopes and ridges seemingly photographed from a slightly higher vantage point – perhaps yet another of those hills. There are no horizons, no vanishing points, the barren landscapes simply carrying on and on forever. They show emphatic signs of erosion, from time and wind and water, but they lack any indication of scale: are these the vertiginous cliffs and fissures of a barren Central Asian range, or the foothills of Death Valley?

Anastasakis provides no clues. Most likely, these are dream landscapes, matrices upon which the observer can impose his or her own imaginings. Here are the Texas barrens into which John Wain vanishes for five years in The Searchers. There, H. P. Lovecraft’s Mountains of Madness, or the endless sandy dunes of the Gobi Desert through which wandered Marco Polo. Some of this photographer’s strongest and most vivid work in the past, like Tartaros and Ripa Acherontae, combined landscape and staged imagery, merging myth and reality in haunting, often disquieting sequences of images. With Dioramas, he has turned to a kind of minimalism in order to present a stage upon which myth may develop, unrestrained.

John Stathatos

(Exhibitions run: 28/9 – 31/10)