05/03/2026
Σεξουαλική Βία στον Αθλητισμό – Ένα θέμα ταμπού
Παρόλο που η σεξουαλική βία στον αθλητισμό σπάνια συζητείται, αποτελεί μια υπαρκτή και ανησυχητική πραγματικότητα στη Σερβία, όπου οι βασικοί δράστες είναι συχνά προπονητές που διαθέτουν εξουσία και κύρος. Στην εκπομπή «Tražim reč» του Newsmax Balkans, η αθλητική δημοσιογράφος Snežana Pantović, η ψυχολόγος Biljana Lajović και η προπονήτρια Tatjana Petrović αποκαλύπτουν σοκαριστικές λεπτομέρειες σχετικά με τη συγκάλυψη περιστατικών, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων προπονητών που έχουν καταδικαστεί για βιασμό ανηλίκων αλλά συνέχισαν να εργάζονται κανονικά σε αθλητικούς συλλόγους.
Η Tatjana Petrović μιλά για συστημικά αντίποινα, αναφέροντας ότι ο σύλλογός της «Nipon» τιμωρήθηκε με χρηματικό πρόστιμο και αναστολή λειτουργίας επειδή τόλμησε να καταγγείλει περιστατικό σεξουαλικής παρενόχλησης, ενώ οι ομοσπονδίες αγνοούν τις καταγγελίες και προστατεύουν τους δράστες.
Οι καλεσμένοι προειδοποιούν τους γονείς να προσέχουν τις «κόκκινες σημαίες» στη συμπεριφορά των προπονητών, εξηγούν τον λεγόμενο «κανόνα των εσωρούχων» (underwear rule) και απευθύνουν έκκληση για την άμεση εφαρμογή αυστηρών πρωτοκόλλων προστασίας. Έρευνες δείχνουν ότι πολλά παιδιά υπομένουν κακοποίηση πιστεύοντας ότι αποτελεί «τίμημα της επιτυχίας».
Η εκπομπή συζήτησε τι ακριβώς συνιστά σεξουαλική βία. Τονίστηκε επίσης ότι η βλάβη που προκαλείται από την παρενόχληση και την κακοποίηση παραμένει ένα «τυφλό σημείο» για πολλούς αθλητικούς οργανισμούς, είτε λόγω φόβου για βλάβη της φήμης τους είτε λόγω άγνοιας, σιωπής και συνενοχής. Επομένως, η σεξουαλική παρενόχληση και κακοποίηση στον αθλητισμό προκύπτει από την κατάχρηση σχέσεων εξουσίας, ενώ η αποτυχία των οργανισμών να αντιμετωπίσουν το ζήτημα μπορεί να θεωρηθεί σύμπτωμα αποτυχημένης αθλητικής διακυβέρνησης.
Τονίστηκε ότι οι αθλητές όλων των ηλικιακών ομάδων έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν σε «ασφαλή αθλητισμό» (safe sport): δηλαδή σε ένα αθλητικό περιβάλλον δίκαιο, ισότιμο και απαλλαγμένο από κάθε μορφή σκόπιμης ή ακούσιας σεξουαλικής βίας εναντίον των αθλητών.
Εξηγήθηκαν επίσης οι πιο συνηθισμένοι παράγοντες κινδύνου για σεξουαλική κακοποίηση, οι οποίοι αυξάνονται όταν υπάρχει έλλειψη προστασίας και ελέγχου (όπως πολιτικές safe sport, πρωτόκολλα ή κώδικες δεοντολογίας), όταν υπάρχει μεγάλη φιλοδοξία για επιτυχία από γονείς, αθλητές ή προπονητές, όταν ο δράστης έχει ισχυρό κίνητρο και όταν οι αθλητές είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι (ιδίως λόγω ηλικίας και ωριμότητας, καθώς ορισμένοι δράστες στοχεύουν νεαρούς αθλητές) σε περιβάλλοντα χωρίς επίβλεψη.
Επισημάνθηκε ότι η άγνοια, η άρνηση και η αντίσταση μεταξύ των ηγετών του αθλητισμού είναι εξαιρετικά σημαντικές – ίσως ακόμη και μεταξύ των ίδιων των αθλητών – και ότι αυτό αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση για την εξασφάλιση υποστήριξης από την αθλητική κοινότητα όσον αφορά τη μείωση των κινδύνων και την πρόληψη. Είναι κατανοητό ότι οι περισσότεροι διστάζουν να παραδεχθούν ότι η σεξουαλική παρενόχληση και κακοποίηση συμβαίνουν στους οργανισμούς τους.
Τονίστηκε ότι η πρόληψη ξεκινά με την αύξηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με τη σκόπιμη βία μέσω της διάδοσης εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών προγραμμάτων που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, καθώς και μέσω άλλων μέσων, όπως τηλεοπτικές εκπομπές με μεγάλη τηλεθέαση.
Επισημάνθηκε επίσης ότι ένα Πρωτόκολλο Προστασίας Αθλητών αναπτύχθηκε πριν από αρκετά χρόνια, αλλά δεν έχει ακόμη παρουσιαστεί στο κοινό ούτε εφαρμοστεί στον αθλητισμό της Σερβίας.
Αναφέρθηκε ότι, εκτός από θύματα, οι αθλητές – ιδιαίτερα οι μεγαλύτεροι σε ηλικία – μπορούν επίσης να είναι δράστες, ωστόσο οι προπονητές είναι οι συχνότεροι δράστες.
Τέλος, τονίστηκε ότι οι μελλοντικές προσπάθειες θα πρέπει να επικεντρωθούν στην εκπαίδευση και την πρόληψη, με ιδιαίτερη έμφαση στην εξήγηση των εξής:
a. τι ακριβώς συνιστά σεξουαλική βία
b. ότι όλα αυτά γίνονται προς όφελος των αθλητών
c. ότι οι υπεύθυνοι σε συλλόγους και ομοσπονδίες λογοδοτούν για την εφαρμογή κανόνων κατά της σεξουαλικής βίας στον αθλητισμό
d. ότι όλοι οι αθλητές έχουν το δικαίωμα να αντιμετωπίζονται με σεβασμό, καθώς και να προστατεύονται από ακούσια βία
e. ότι οι αθλητικοί ηγέτες, καθώς και οι ανώτατοι αθλητικοί οργανισμοί και θεσμοί στη Σερβία, πρέπει να είναι υπεύθυνοι για την αντιμετώπιση των ανησυχιών και των καταγγελιών των αθλητών, μέσω μηχανισμών αναφοράς και παραπομπής και ενός ουδέτερου μηχανισμού επίλυσης
f. λεπτομέρειες σχετικά με το πού μπορούν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη σε μια καταγγελία να ζητήσουν συμβουλές και υποστήριξη
g. ότι οι προπονητές πρέπει να καλλιεργούν ισχυρές συνεργασίες με τους γονείς/κηδεμόνες των αθλητών για την προώθηση του ασφαλούς αθλητισμού
h. ότι δεν πρέπει να επιτρέπεται στους προπονητές να απομονώνουν πλήρως τους αθλητές από τους γονείς τους και από τον σύλλογο ή την ομοσπονδία
i. ότι οι αθλητές πρέπει να συζητούν αυτό το θέμα με τους γονείς τους και ότι οι γονείς πρέπει να δίνουν προσοχή σε αλλαγές στη συμπεριφορά των παιδιών που προπονούνται.
https://www.youtube.com/watch?v=AUg6GV6jGEM&t=4s
Iako se o seksualnom nasilju u sportu retko govori, ono je prisutna i zastrašujuća realnost u Srbiji, gde su primarni počinioci najčešće treneri sa autoritet...