29/05/2026
Ιάννης Ξενάκης (29 Μαΐου 1922 – 4 Φεβρουαρίου 2001)
Σημαντικός Έλληνας πρωτοπόρος συνθέτης και πολιτικός μηχανικός-αρχιτέκτονας του 20ού αιώνα. Πίστευε στην ενότητα της αρχαιο-ελληνικής Φιλοσοφίας, των Μαθηματικών και της Τέχνης, όπως και στη σύμμιξη τέχνης και επιστήμης μέσω της τεχνολογίας. Η ενεργή ενασχόλησή του με την πολιτική (ΚΚΕ, ΕΑΜ, Δεκεμβριανά 1944) και το ξέσπασμα του εμφυλίου τον εφοδίασαν με «ηχητικές» εμπειρίες, τις οποίες μεθερμήνευσε με μαθηματικές θεωρίες και μετουσίωσε με αφαιρετικό τρόπο.
Μια από τις πρώτες πολυμεσικές εγκαταστάσεις στον κόσμο ήταν το φουτουριστικό περίπτερο Philips Pavilion, που σχεδίασε μαζί με τον Le Corbusier για την Expo του 1958 στις Βρυξέλλες. Το 1962 κέρδισε το 1ο βραβείο (μαζί με τον Αν. Λογοθέτη) στον διαγωνισμό σύγχρονης μουσικής, με χρηματοδότηση του Μ. Χατζιδάκι, στο Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο, με το έργο "Μόρσιμα-Αμόρσιμα" για πιάνο, βιολί, τσέλο και κοντραμπάσο.
Ο Μ. Χατζιδάκις είχε πει για τον Ξενάκη το 1966:
"Ο Ξενάκης είχε το θάρρος ν' αγνοήσει την μουσική παράδοση πεντακοσίων ετών, από την Αναγέννηση και μετά, και να ξανατοποθετηθεί, με όλη τη δύναμη ενός γνήσιου ελληνικού πνεύματος, δίνοντάς μας μουσική, όχι βέβαια αυτή που κληρονομήσαμε και συνηθίσαμε [...] Η σημασία του Ξενάκη είναι μεγάλη, γιατί πρώτη φορά στην παγκόσμια μουσική δημιουργία παρουσιάστηκε μια προσωπικότητα τόσο τολμηρή που ν' αποφασίσει να ξανα-υπάρξει Έλλην".
Σημαντικά έργα του ήταν: "Μεταστάσεις", "Διαμορφώσεις", "Πυθοπρακτά", "Πολυαγωγία UPIC", "Πολύτοπο Μυκηνών".
