07/11/2024
The International Day for Preventing the Exploitation of the Environment in War and Armed Conflict
ომსა და შეიარაღებულ კონფლიქტში გარემოს ექსპლუატაციის პრევენციის საერთაშორისო დღე გაეროს გენერალური ასამბლეის მიერ აღინიშნება 2001 წლიდან. ტრადიციულად, ომისა და კონფლიქტების დროს აღირიცხება დაღუპულთა და დაჭრილების რიცხვი, დანგრეული შენობები, ქალაქები. მაგრამ არის კიდევ ერთი განზომილება, რომელიც არანაკლებ მნიშვნელოვანია - ესაა ზიანი, მიყენებული გარემოსადმი, რომელიც ასევე ომის მნიშვნელოვანი მსხვერპლია. ზიანი მრავალგვარია - ესაა წყლის დაბინძურება, გადამწვარი ტყის მასივები, მინდვრები, ხეხილი, მოწამლული ნიადაგი, განადგურებული ფლორა და ფაუნა.
ამის მაგალითია 2008 წლის აგვისტოს ომი - უდიდესი ზარალი, რომელიც საქართველოს, ბორჯომის ხეობის უნიკალურ ეკოსისტემას მიადგა.
რუსეთის ავიაციის ქმედებების შედეგად სრულად ან ნაწილორივ განადგურდა 950 ჰექტარი ტყე. აქედან, 250 ჰექტარზე ტყე მთლიანად გადაიწვა, ხოლო 700 ჰექტარზე ტყის საფარის დაახლოებით 70 პროცენტი.
ხანძარმა, რომელიც ტყეებში 25 დღე მძვინვარებდა, გაანადგურა იშვიათი მცენარეები, რომლებსაც ლოკალური კლიმატის ფორმირებისთვის განსაკუთრებული ფუნქცია აქვს. ზოგან განადგურდა არამარტო ხეები, არამედ ნიადაგიც. ტყის ამ უზარმაზარი და ულამაზესი მასივის სრულად აღდგენა ამ საუკუნეში, ფაქტიურად შეუძლებელია.
ეკოლოგიურ კატასტროფას, რომელიც აგვისტოში მოხდა, შეიძლება ეკოციდის კვალიფიკაცია მიეცეს (ეკოციდი - ატმოსფეროს, მიწის, წყლის რესურსის მოწამვლა, ცხოველთა ან მცენარეული სამყაროს მასობრივი განადგურება, ანდა სხვა ქმედება, რასაც შეეძლო ეკოლოგიური კატასტროფა გამოეწვია).
იგივეს მოწმენი ვართ დღეს უკრაინაში რუსეთის მიერ გაჩაღებულ ომში. დღეისათვის უკრაინაში გენერალური პროკურატურის მიერ. 10 საქმეა აღძრული რუსების მიერ ეკოციდის ფაქტებზე.
სამწუხაროდ, კაცობრიობის წინაშე ეს დანაშაული პროცედურულად რთულად დასამტკიცებელია და წლები და საერთაშორისო საზოგადოებრიობის პოლიტიკური ნებაც სჭირდება. საქართველომ, მიუხედავად მცდელობისა, ეს ჯერ ვერ შეძლო.
თუმცა, ფაქტი ფაქტად რჩება - ომის შედეგად მიზანმიმართულად გადამწვარი ტყეები, განადგურებული ფლორა და ფაუნა, რომელთა აღდგენაც ადგილობრივი და საერთაშორისო ძალების ძალისხმევის მიუხედავად, მრავალი ათეული წელიწადი დასჭირდება.
