05/01/2025
შობის წინა ღამე სვანეთში – 24 დეკემბერი ძვ.ს. 6 იანვარი ახ.ს.
„შობამდე რამდენიმე დღით ადრე ხორბალს ხელის საფქვავზე მსხვილად დაფქვავდნენ. 6 იანვარს (ახ.ს.) დილით ფქვილისგან ფაფას – „შობა ქაქს“ მოხარშავდნენ. საწებლად, ე.წ. მუჯორს ამზადებდნენ: დანაყავდნენ კანაფის თესლს, გამოუწურავდნენ ზეთს (ან ნიგვზისგან). შემდეგ ჩენჩოს წყალში გახსნიდნენ, მარილით შეაზავებდნენ და გამოწურულ ზეთს გადაასხამდნენ. ფაფასა და მუჯორს საღამოსთვის შეინახავდნენ.
შემოდგომაზე კალოობის დროს საუკეთესო ხორბალს გადაარჩევდნენ, დაფქვავდნენ და ცალკე კიდობანში შეინახავდნენ საახალწლო დღეებისთვის. ამ ფქვილს ლამარიაშ „ტაბლაში“ ეწოდებოდა. კიდობანს შობის წინა ღამეს ხსნიდნენ. სანამ ამ კიდობანს გახსნიდნენ, ოჯახის უფროსი მამაკაცი არყის ხისგან პატარა ჩოგანს გამოთლიდა. ამ ჩოგნით უნდა ამოეღო კიდობნიდან ფქვილი ოჯახის დიასახლისს.
როდესაც ვახშმისთვის მზადების დრო დადგებოდა, კერიაში ცეცხლს გააჩაღებდნენ. სანამ დიასახლისი ფქვილის მოსატანად "გუემში" გავიდოდა, დანარჩენი ოჯახის წევრები კერიას გარს შემოუსხდებოდნენ, ხელში პატარა ნახშირის ნაჭრებს დაიჭერდნენ, მაგრად მომუჭავდნენ და თავებს დახრიდნენ, რათა სრული სიჩუმე ჩამოვარდნილიყო, სანამ დიასახლისი ფქვილით ხელში არ გამოვიდოდა.
დიასახლისის გამოჩენისთანავე ოჯახის წევრები წამოიშლებოდნენ და ნახშირს ცეცხლში შეაგდებდნენ. დიასახლისი კერიას მარჯვენა მხრიდან სამჯერ შემოუვლიდა და იწყებდა ლამარიას „ტაბლაშ“-ისგან აუფუებელი სეფისკვერების ცხობას. ამ კვერებს, ფაფასა და მუჯორს ოჯახის უფროსი ლამარიას (ღვთისმშობელს) შესწირავდა.“
(ფოტო: მარგიანების სახლ-მუზეუმი მესტიაში.
- მადონა ჩამგელიანი)
