25/02/2026
კოლაუ ნადირაძის „25 თებერვალი“
შემეცნებითი სერიის - 1921 წლის ოკუპაცია ლიტერატურაში - ფარგლებში.
60-იან წლებში დაწერილი ანტისაბჭოთა ლექსი, რომელიც საბჭოთა ცენზურის დასრულების შემდეგ, თუ იმ დროისთის თავად ცოცხალი აღარ იქნებოდა გამოსაქვეყნებლად გადასცა ახალგაზრდა მეგობარს. ლექსი, რომელიც თითქმის გაუთვალისწინებლად მოხვდა 1985 წელს კოლაუს ლექსების კრებულში და რომელმაც საბჭოეთის მიწურულსაც კი დიდი ვნებათაღელვა გამოიწვია. ლექსის გამოქვეყნებას შეეწირა გამომცმლობის ყველა პასუხისმგებელი პირი, წიგნის ტირაჟი ამოიღეს გაყიდვიდან, ეს ლექსი ამოჭრეს წიგნიდან და ასე გაუშვეს ხელახლა რეალიზაციაში. თავად ავტორი კი მხოლდო იმიტომ გადაურჩა დასჯას, რომ უკვე 85 წელს იყო გადაცილებული.
თბილისის დაცემის, მე-11 წითელი არმიის მიერ დედაქალაქის დაკავების და ოკუპაციის შემზარავი პოეტური სურათი კოლაუ ნადირაძის პოეზიიდან.
# საბჭოთა ოკუპაციის 105 წელი
„25 თებერვალი“
თოვდა… და თბილისს ებურა თალხი,
დუმდა სიონი და დუმდა ხალხი.
ძილ-ღვიძლად იგო ქალაქი ჩვენი,
საშინელებას კვლავ სჭედდა გრდემლი –
ისევ გოლგოთა, სისხლი და ცრემლი!
მშობელო დედავ, ისევ გაგყიდეს,
ისევ წამების ჯვარი აგკიდეს,
არ შეგიბრალეს, კვლავ არ დაგინდეს!
თოვდა და თბილისს ებურა თალხი.
დუმდა სიონი და დუმდა ხალხი.
დაცხრა კოჯორი და ტაბახმელა,
მხოლოდღა თოვლი ცვიოდა ნელა,
ეფინებოდა გმირების გვამებს –
განგმირულ მკერდებს, დალეწილ მკლავებს,
და უძრავ იყო თებერვლის ღამე.
თოვდა… და თბილისს ებურა თალხი,
დუმდა სიონი და დუმდა ხალხი.
იმ გზით, სად წინათ ელავდნენ ხმლები,
სად სამას გმირთა დაიფშვნა ძვლები,
სად ქართლის დედის ცრემლით ნანამი,
მძიმედ დაეშვა ჩვენი ალამი,
სად გმირთა სისხლით ნაპოხიერი,
თოვლს დაეფარა კრწანისის ველი, –
წითელი დროშით, მოღერილ ყელით,
თეთრ ცხენზე მჯდომი, ნაბიჯით ნელით
შემოდიოდა სიკვდილი ცელით!
თოვდა… და თბილისს ებურა თალხი,
დუმდა სიონი და დუმდა ხალხი!
------
1921 წლის თებერვალ-მარტის საქართველოსა და საბჭოთა რუსეთის ომი და ოკუპაცია უდიდესი ტრაგიკული მოვლენა იყო ჩვენი ქვეყნის ისტორიაში. ეს დღეები იმის გარდა რომ ისტორიამ შემოინახა - მიუხედავად იმისა, რომ კომუნისტური ეპოქის განმავლობაში ამ თარიღების ხსენებაც კი აკრძალული იყო და მხოლოდ დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ გავეცანით, რეალურად რა მოვლენები ვითარდებოდა იმ დღეებში; თებერვლის ტრაგიკული მოვლენები მაინც აისახა ქართულ ლიტერატურასა და პოეზიაში. ბევრმა მწერალმა მაშინაც ვერ გაბედა, ბოლშევიკების შიშით რაიმე ეთქვა ან დაეწერა, მაგრამ აღმოჩნდნენ ავტორები რომელთაც ამ დღეების შესახებ პოეტური სურათ-ხატები შემოგვინახეს.
„ეროვნული იმპერატივი“ ოკუპაციის 105 წლისთავთან დაკავშირებით, 25 თებერვლის ჩათვლით ყოველდღიურად გაგაცნობთ თითო ქართველი ავტორის, თითო ლიტერატურულ ნიმუშს, რომელიც 1921 წლის თებერვლის ტრაგიკულ დღეებს ეძღვნება.
#რუსეთიმტერია
#არაოკუპაციას
