13/08/2026
የቀን 1 ክለሳ | ክልላዊ እና ድንበር ተሻጋሪ የሰብአዊ፣ ልማት እና ሰላም (HDP) ምርምር እና የእውቀት ሽግግር ወርክሾፕ!
በቦረና ዩኒቨርሲቲ የተካሄደው የክልላዊ እና ድንበር ተሻጋሪ የሰብአዊ፣ ልማት እና ሰላም (HDP) ምርምር እና የእውቀት ሽግግር ወርክሾፕ የመጀመሪያ ቀን፤ ተመራማሪዎችን፣ ባለሙያዎችን፣ የህብረተሰብ ተወካዮችን እና የልማት አጋሮችን ለበለጸገ የምርምር፣ የልምድ እና የተግባራዊ እውቀት ልውውጥ በአንድ ላይ አሰባስቧል።
ዕለቱ የተጀመረው በኢትዮጵያ ካቶሊክ ቤተክርስቲያን፣ የመንፈስ ቅዱስ ማህበር የበላይ ኃላፊ በሆኑት በአባ ኪሊምፔ ገርቢቻ በተደረገ የመክፈቻ ጸሎት እና የመክፈቻ ንግግር ሲሆን፣ በእርሳቸውም የመንፈስ ቅዱስ ማህበር የአመሰራረት ዳራ እና ተልዕኮ ጎልቶ ተብራርቷል። ይህንን ተከትሎም የአካባቢውን ባህል እና የህብረተሰቡን ባለቤትነት አስፈላጊነት የሚያንፀባርቅ፣ በህብረተሰብ አባቶች የተመራ ባህላዊ የቡና ምርቃት ስነ-ስርዓት ተካሂዷል።
የቦረና ዩኒቨርሲቲ የአካደሚክ እና ምርምር ጉዳዮች ምክትል ፕሬዝዳንት ዶክተር ገልማ የእንኳን ደህና መጣችሁ ንግግር ያደረጉ ሲሆን፣ በመቀጠልም የ SCORE ዳይሬክተር አቶ ማሞ በሪሶ የመክፈቻ ንግግር አድርገዋል።
📚 በዕለቱ የቀረቡ ዋና ዋና ገለጻዎች እና የእውቀት ማጋራት ክፍለ-ጊዜዎች የሚከተሉትን ያካተቱ ነበሩ።
🔹 የ SCORE የ MEAL ማኔጀር አቶ አረጋኼኝ ጴጥሮስ፣ በኢትዮጵያ 🇪🇹 እና በኬንያ 🇰🇪 መካከል ባለው ድንበር ተሻጋሪ ትብብር ላይ በማተኮር በ SCORE የትኩረት የስራ ዘርፎች እንዲሁም በባለብዙ-ወገን አጋርነት (MAP) እና በBBOLD (Border-Based Bonding on Long-Term Development) መድረክ ላይ ገለጻ አቅርበዋል።
🔹 የቦረና ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪ አቶ ጃታኒ ገርቦሌ፣ በደቡብ ኢትዮጵያ በቦረና ዞን ዱብሉቅ ወረዳ በነዋሪዎች የሕይወት ዘይቤ ማደስ/ማበልጸግ (livelihood diversification) ስትራቴጂዎች እና በአርብቶ አደሩ የምግብ ዋስትና ላይ ባላቸው ተፅዕኖ ላይ ያተኮረ የምርምር ስራቸውን አቅርበዋል።
🔹 የቦረና ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪ አቶ ሮባ ዳዳቻ፣ በኦሮሚያ ኢትዮጵያ በቦረና ዞን ጋሞሌ ወረዳ ላይ ትኩረት በማድረግ በአርብቶ አደር አካባቢዎች የሕይወት ዘይቤ ማደስ ስትራቴጂዎች ወሳኝ ሁኔታዎች (determinants) ላይ የተደረገ የምርምር ግኝትን አቅርበዋል።
🔹 ከካሪታስ ማርሳቢት የመጡት ወይዘሮ ሩፎ፣ ድንበር ተሻጋሪ አካባቢዎች ባለው የከብት ንግድ/ገበያ ላይ ያላቸውን እይታ ያካፈሉ ሲሆን፣ በድንበር አካባቢ ያሉ አርብቶ አደር ማህበረሰቦችን የሚነኩ መልካም አጋጣሚዎችን እና ፈተናዎችን አጉልተው አሳይተዋል።
🔹 ከቦረና ዩኒቨርሲቲ ዶክተር ገልገሎ ዲካ፣ በኢትዮጵያ ቦረና ዞን እና በኬንያ ማርሳቢት ካውንቲ ያሉ የአለመረጋጋት መንስኤዎችን እና የተፈጥሮ ሀብት አጠቃቀም/ክፍፍል ፈተናዎችን በተመለከተ አቅርበዋል።
🔹 ከኃይለማሪያም እና ሮማን ፋውንዴሽን አቶ ተስፋዬ ፋላህ፣ የተሻሻለ የምግብ ዋስትናን ለማረጋገጥ የሚረዳ እና ከአየር ንብረት ለውጥ ጋር የሚላመድ የእርሻ ልምድ የሆነውን የዕቀባ እርሻ የግብርና ስርዓት (conservation agriculture) አቅርበዋል።
እያንዳንዱ ገለጻ ከተጠናቀቀ በኋላ በገለፃዎቹ ላይ ሰፋ ያሉ ውይይቶች የተካሄዱ ሲሆን፣ ተሳታፊዎችም በጥያቄዎች፣ በአስተያየቶች እና በተግባራዊ ልምዶች ከአቅራቢዎቹ ጋር ንቁ ተሳትፎ አድርገዋል።
የመጀመሪያው ቀን በኢትዮጵያ እና ኬንያ ድንበር አካባቢዎች ያሉ የጋራ ሰብአዊ፣ ልማት፣ ሰላም፣ አየር ንብረት፣ የሕይወት ዘይቤ እና የተፈጥሮ ሀብት ፈተናዎችን ለመፍታት የምርምር፣ የአካባቢ እውቀት፣ የድንበር ተሻጋሪ ትብብር እና የባለብዙ-ባለድርሻ አካላት አጋርነት አስፈላጊነትን ያሳየ ነበር።
ይህንን አስፈላጊ ተግባር እውን ለማድረግ ላደረጉት ድጋፍ ለተከበሩ ለጋሾቻችን እና አጋሮቻችን - ለሳይን ኦፍ ሆፕ (Sign of Hope / Hoffnungszeichen) እና ለBMZ (የጀርመን የፌደራል የኢኮኖሚ ትብብር እና ልማት ሚኒስቴር) የላቀ ምስጋናችንን እናቀርባለን።
------------------------------
Gabaabduu Guyyaa 1ffaa | Worshopii Qorannoo fi Ce'umsa Beekumsaa HDP Naannoo fi Qaxxaamura Daangaa
Guyyaan 1ffaa Workshopii Qorannoo fi Ce'umsa Beekumsaa Namoomaa, Misoomaa fi Nageenyaa (HDP) Naannoo fi Qaxxaamura Daangaa Yuunivarsiitii Booranaatti geggeeffame, qorattoota, ogeessota hojii, bakka bu'oota hawaasaa fi michoota misoomaa qorannoo, muuxannoo fi beekumsa hojiirra oolu waljijjiiruudhaaf walitti fideera.
Guyyichi eebbaa fi dubbii bantii Abbaa Kiliimpee Garbiichaa, Hoogganaa Ol'aanaa Spiritans Itoophiyaatiin eegalame; Isaanis seenaa fi kaayyoo Hawaasa Spiritans ibsaniiru. Dhabamsiisuun, sirna eebba bunaa aadaa maanguddoota hawaasaatiin geggeeffameetu aadaa fi abbummaa hawaasa naannoo mul'ise.
Dooktor Galmaa, Itti Aanaa Pireezidaantii Misooma Akkaadaamii fi Qorannoo Yuunivarsiitii Booranaa, simannaa kan taasisan yoo ta'u, Obbo Mammoo Bariisoo, Daayirektara SCORE immoo dubbii bantiitiin itti fufsiisaniiru.
📚 Dhiheessiiwwan fi mariiwwan beekumsa waljijjiiraa ijoo ta'an:
🔹 Obbo Aregahegn Petros, Hoogganaa MEAL SCORE, dameewwaan hojii SCORE Itoophiyaa keessaa fi gamaaggama Pilaatfoormii MAP (Multi-Actor Partnership) fi BBOLD (Border-Based Bonding on Long-Term Development) irratti, keessattuu tumsa qaxxaamura daangaa Itoophiyaa 🇪🇹 fi Keeniyaa 🇰🇪 jiddudhu irratti dhiheessaniiru.
🔹 Obbo Jataani Garboolee, qorataan Yuunivarsiitii Booranaa, qorannoo tarsiimoo jireenya gargar baasuu fi dhiibbaa inni wabii nyaataa horsiise bulchoota irratti Aanaa Dubluq, Zoonii Booranaa, Kibba Itoophiyaatti qabu irratti dhiheessaniiru.
🔹 Obbo Roobaa Dadachaa, qorataan Yuunivarsiitii Booranaa, bu'aa qorannoo sababoota tarsiimoo jireenya gargar baasuu naannoo horsiise bulchoota Zoonii Booranaa, xiyyeeffannoo Aanaa Gamolee, Oromiyaa, Itoophiyaa irratti xiyyeeffate dhiheessan.
🔹 Aadde Rufoo Caritas Marsabit irraa, gabaa loonii naannoo qaxxaamura daangaa irratti yaada qabaatamaa kan dhiheessan yoo ta'u, carraawwan fi rakkoolee hawaasa horsiise bulaa qaxxaamura daangaatiin muudatan eeraniiru.
🔹 Dooktor Galgalo Dikaa Yuunivarsiitii Booranaa irraa, sababoota shororkaa fi madaallii qabeenya uumamaa walaloomsuu Zoonii Booranaa, Itoophiyaa fi Kauntiin Marsaabiit, Keeniyaa irratti dhiheessaniiru.
🔹 Obbo Tasfaaye Fallaah, Hailemariam and Roman Foundation irraa, qonna eegumsaa (conservation agriculture) akka toftaa qonnaa obsa qabeessa qilleensaa kan wabii nyaataa fooyyessuutti dhiheessan.
Dhiheessiin tokkoon tokkoon isaanii marii banaa fi ijaarsa dhiheessitoota gaaffilee, xiinxala fi muuxannoo hojii qabaatamaan hirmaattotaan deeggaramee ture.
Guyyaan jalqabaa kun faayidaa qorannoo, beekumsa naannoo, tumsa qaxxaamura daangaa fi michummaa qaamolee hedduu, rakkoolee namoomaa, misoomaa, nageenyaa, qilleensaa, jireenyaa fi qabeenya uumamaa waloo waldaangaa Itoophiyaa-Keeniyaa keessatti falan irratti argarsiiseera.
Arjoomtotaa fi michoota keenya kabajamoo, Sign of Hope (Hoffnungszeichen) fi BMZ – Ministeera Tumsa Diinagdee fi Misoomaa Federaala Jarmaanii, deeggarsa arjoomaa isaaniitiin inishaatiivii murteessaa kana dhugoomsaniif galateeffanna.
---------------------------
Day 1 Recap | Regional & Cross-border HDP Research and Knowledge Transfer Workshop
Day 1 of the Regional and Cross-border Humanitarian, Development and Peace (HDP) Research and Knowledge Transfer Workshop at Borana University brought together researchers, practitioners, community representatives, and development partners for a rich exchange of research, experiences, and practical knowledge.
The day began with an opening prayer and remarks by Father Kilimpe Garbicha, Spiritans Superior in Ethiopia, who highlighted the background and mission of the Spiritans Congregation. This was followed by a traditional coffee blessing ceremony led by community elders, reflecting the importance of local culture and community ownership.
Dr. Galma, Vice President for Academic and Research Affairs of Borana University, delivered a welcoming speech, followed by opening remarks from Mr. Mammo Berisso, SCORE Director.
📚 Key presentations and knowledge-sharing sessions included:
🔹 Mr. Aregahegn Petros, SCORE MEAL Manager, presented on SCORE’s operational focus areas in Ethiopia and the evaluation of the Multi-Actor Partnership (MAP) and BBOLD (Border-Based Bonding on Long-Term Development) platform, focusing on cross-border collaboration between Ethiopia 🇪🇹 and Kenya 🇰🇪.
🔹 Mr. Jatani Garbole, Borana University researcher, presented research on livelihood diversification strategies and their impact on pastoral food security in Dubluk District, Borana Zone, Southern Ethiopia.
🔹 Mr. Roba Dadacha, Borana University researcher, presented findings on the determinants of livelihood diversification strategies in pastoralist areas of Borana Zone, with a focus on Gamole District, Oromia, Ethiopia.
🔹 Mrs. Rufo from Caritas Marsabit shared insights on livestock marketing in cross-border areas, highlighting opportunities and challenges affecting pastoral communities across borders.
🔹 Dr. Galgalo Dika from Borana University presented on drivers of instability and natural resource-sharing challenges in Borana Zone, Ethiopia, and Marsabit County, Kenya.
🔹 Mr. Tesfaye Falah from Hailemariam and Roman Foundation presented on conservation agriculture as a climate-resilient farming practice for improved food security.
Each presentation was followed by open and constructive discussions, with participants actively engaging presenters through questions, reflections, and practical experiences.
The first day demonstrated the importance of research, local knowledge, cross-border collaboration, and multi-stakeholder partnerships in addressing shared humanitarian, development, peace, climate, livelihood, and natural resource challenges in the Ethiopia–Kenya borderlands.
We are deeply thankful to our valued donors and partners, Sign of Hope (Hoffnungszeichen) and BMZ – the German Federal Ministry for Economic Cooperation and Development, for their generous support in making this important initiative possible.
Hoffnungszeichen | Sign of Hope
Bundesministerium für wirtschaftliche Zusammenarbeit und Entwicklung (BMZ)
Borana University