31/07/2026
AQUEL XULLO DE 1936 (II): O GOLPE DE ESTADO EN VIGO
No mediodía do 20 de xullo o centro de Vigo conmoveuse polo balbordo provocado polas descargas de fusilaría contra o pobo efectuadas polo piquete de cincuenta soldados ao mando do Capitán Antonio Carreró que acababa de declarar o estado de guerra na Porta do Sol por orde do xeneral Felipe Castro, que enganara a Emilio Martínez Garrido, o alcalde socialista da cidade que regrasara de Madrid o fatídico día 18 de entregar nas Cortes o proxecto de Estatuto de Autonomía de Galicia.
Aqueles primeiras quince mortes foron o abrente da desigual batalla de Vigo no que a resistencia popular aos militares sublevados esmoreceu contra o día 24 entre os montes que rodean Lavadores
Entre o Golpe de Estado de xullo de 1936 e 1940 foron asasinadas en Galicia 3.902 persoas das case 15.000 vítimas identificadas polo proxecto Nomes e Voces, entre elas Martínez Garrido, fusilado no cemiterio de Pereiró o 27 de agosto de 1936.
Nos concellos de Vigo e Lavadores, daquela aínda independentes, 333 persoas foron asasinadas, 224 paseadas e 109 fusiladas dentro do proceso sistemático de eliminación dos inimigos políticos do denominado Movemento Nacional. Entre elas, unicamente se ten identificado unha vítima galeguista, Xaquín Domínguez secretario de Organización das Mocedades Galeguistas de Vigo que, acusado de propaganda derrotista, foi fusilado no Monte do Castro cando estaba mobilizado no Exército sublevado. Con todo, moitos militantes galeguistas foron detidos e encarcerados no Frontón Vigués na rúa de María Berdiales ou no campo de concentración da Illa de San Simón por formar parte da “plaga de cucarachas separatistas, cínicos falsificadores de nuestra historia, envenenadores de conciencia juveniles, pescadores de río revuelto”, como sentenciara Jesús Suevos, xefe territorial de Falange Española en Galicia no primeiro acto público do partido fascista en Vilagarcía de Arousa o 17 de marzo de 1935 con asistencia de José Antonio Primo de Rivera.
A voz anónima de Ramiro Illa forma parte dos testemuños recolleitos no libro “La Galice sous la botte de Franco. Episodes de la terreur blanche dans les provinces de Galice, rapportés par ceux qui les ont vécus” publicado polo libreiro Jean Flory en París en 1938. Xunto cos informes do vivido en Vigo nas primeiras semanas do golpe de estado, Ramiro tamén reportou os nomes dos verdugos e asasinos que encheron as cunetas e muros de sangue para que non dese a esquecemento a barbarie padecida.
Naqueles primeiros días de machadazo brutal, Ramiro agochouse mudando a cotío de domicilio e tratando de pasar desapercibido. E Xaime, tras baleirar os restos da sede asaltada do Partido Galeguista, refuxiuse atormentado na escola da súa irmá Blanca Sara na parroquia do Casal no concello do Porriño.
Saúde e memoria democrática!
Vigo - La Antigua Ciudad Olívica Vigo En Galego Recuerdavigo