Fundacja Dziedzictwa Kulturowego i Przemysłowego

25/04/2026

Trasa W-Z Warszawa | tunel pod Starym Miastem | most Śląsko-Dąbrowski | odbudowa Warszawy 1947–1949Warszawa, 1945 rok. 85% miasta w gruzach. Żadnego mostu na...

22/04/2026

19/04/2026

83 Rocznica Powstania ✌️

05/04/2026

Słowo na dziś po hebrajsku: j***o, czyli ביצה (bejca). 🥚

Chrześcijanie kojarzą je przede wszystkim z obchodzoną dziś Wielkanocą, jednak w judaizmie ma ono równie głęboką, wielowarstwową symbolikę, a podczas wieczerzy święta Pesach zajmuje wyznaczone miejsce na talerzu sederowym.

Okrągłe j***o symbolizuje cykliczność życia, zarówno początek i koniec życia, a następnie ponownie odrodzenie i śmierć. J***o jest zaczątkiem nowego życia - może powstać z niego kurczak. Dlatego symbolika życia wydaje się intuicyjna. Święto Pesach natomiast zbiega się mniej więcej z początkiem wiosny, początkiem wegetacji.

Natomiast symbolikę związaną ze śmiercią uzupełniono o dodatkowe wyjaśnienia w Talmudzie i tradycji rabinicznej. J***o jest zamknięte, czyli nie ma żadnych dziur, włókien, czy nawet chropowatości tworzących otwory. Dlatego oznacza zamknięty cykl (np. życia), a brak otworu jest jak brak ust - możliwości powiedzenia czegoś przez zmarłego jak i niemożność wyrażenia całego cierpienia przez żałobników. Po pogrzebie pojawia się jako pierwszy pokarm, również dlatego że jest to proste jedzenie nieprzyrządzane w sposób złożony - i może sugerować skromność w tej chwili powagi i zadumy.

Na święto Pesach j***o trafiło jeszcze z kolejnego istotnego dla judaizmu powodu. W czasach Świątyni w Świątynia Jerozolimska podczas Pesach składano m.in. ofiarę paschalną (korban Pesach - קרבן פסח) oraz dodatkową ofiarę świąteczną (chagiga - חגיגה). Po zburzeniu Świątyni Jerozolimskiej w 70 r. n.e. składanie ofiar stało się niemożliwe. Na pamiątkę ofiar nakazanych przez Torę w to święto, ustanowiono pamiątkę w postaci kości oraz dodatkowo właśnie j***o. Przypomina zatem również o śmierci i zburzeniu Świątyni Jerozolimskiej. W ten dzień dla Żydów ważne jest wspomnienie o Ziemi Izraela i życzy się לשנה הבאה בירושלים (la-szana ha-baa b-Jeruszalajim) - „Do przyszłego roku w Jerozolimie”.

Wszystkim osobom obserwującym ten profil – niezależnie od tego, czy obchodzą obecnie święta Pesach, Wielkanoc, czy po prostu celebrują budzącą się do życia wiosnę – życzę spokojnego, regenerującego czasu oraz wielu chwil wytchnienia. 🌿🕊️

05/04/2026

„Wobec powszechnej biedy wielkie znaczenie w życiu żydowskiej społeczności sztetla miała samopomoc i dobroczynność.”

W Biłgoraju miało to swoje konkretne znaczenia: micwa i cedaka.

Micwa – dobry uczynek, coś, co należy zrobić.
Cedaka – sprawiedliwość, która wyraża się w pomaganiu innym.

To nie były wielkie idee ani hasła.
To była codzienność.

Pomoc biednym.
Opieka nad chorymi.
Wsparcie dla tych, którzy nie radzili sobie sami.

Dobroczynność nie była dodatkiem do życia – była jego częścią.

W książce „Jeszcze słychać tę muzykę. Biłgoraj – sztetl utracony” Andrzej Krawczyk opisuje świat, w którym wspólnota opierała się na odpowiedzialności za innych.

📚 W Czytelni POLIN porozmawiamy o tym:
– jak działała ta sieć wzajemnej pomocy,
– jakie wartości ją podtrzymywały,
– i co z tych doświadczeń może być ważne dziś.

📅 8 kwietnia, godz. 18:00
📍 Muzeum POLIN, hol główny

Rozmowę poprowadzi Kristof Zorde.

👉 Szczegóły: Czytelnia POLIN | „Jeszcze słychac tę muzykę. Biłgoraj -sztetl utracony”

20/03/2026

Niedawno przy okazji pewnego projektu pracowałem z tak zwaną flaga Yiddish inaczej nazywana flaga aszkenazyjska. To nie jest zadna ofcjalna flaga ale pojawia sie tu i tamjako flaga zydów Aszkenazyjskich. Takich flag jest kilka róznych. Pomyslałem, że czemu polscy Żydzi nie mieliby miec swojej flagi? Kiedyś w domu nauki zagadałem do osoby siedzącej obok co robie dość często i powiedziałem: nu Cadyk, naucz mnie czegos, daj mi Torah, daj mi jakąś jednominutową lekcje Torah, coc dobrego! W odpowiedzi usłyszałem: Ja ciebie mam uczyć? przeciez ty jestes polskim Żydem, wy polscy Żydzi zawsze najmądrzejsi i wszystko wiecie najlepiej - powiedział to wyrźnie podkreslając sarkazm swoim tonem głosu. Pewnie, że jesteśmy najlepssi i najwaspanialsi, zawsze byliśmy i zawsze bedziemy i ja zawsze bedę dumny z bycia polskim Żydem, bycie polskim Żydem to nie jest bardzo specyficzne poczucie wewnętrzne wyjatkowości, a co? Bo czemu nie 🙂 Oczywiście traktujcie to z przymrużeniem oka trochę wszystko! Czy to sie komus podoba czy nie postanowiłem zaprojektować flage polskich Żydów! Prosze bardzo! przedstawiam wam falge Polskich Żydów. Jakby stała sie znana i akceptowana to nie zapomnijcie kto ja zaprojektował 🙂 Z Usmiechem i duma ślijcie flage polskich Żydów w Świat! Dla jasności ja nikogo nie reprezentuje i nie mam prawa reprezentować a flaga to efekt chwilowego natchnienia i mysli.... L'Chaim ©Eliyahu Yosef/Tajemniczy Świat Żydów

19/03/2026

Zajęcia o powstaniu w getcie warszawskim – zapisz klasę w marcu i kwietniu 🌼

Jak rozmawiać z dziećmi i młodzieżą o jednym z najważniejszych wydarzeń w okupowanej Warszawie? Zapraszamy szkoły podstawowe i ponadpodstawowe na warsztaty i spacery edukacyjne do Muzeum POLIN.

Wspólnie odkrywamy historie odwagi, empatii i odpowiedzialności. Pracujemy m.in. z opowieściami o przyjaźni i codziennym życiu, fragmentami wystawy oraz relacjami świadkiń i świadków, by lepiej zrozumieć, dlaczego 19 kwietnia przypinamy żonkile.

Nasze przestrzenie i otoczenie, w którym naprawdę wydarzyła się ta historia, sprzyjają rozmowie o powstaniu w sposób autentyczny i poruszający.

W tematy wojenne wprowadzamy w sposób zrozumiały, bezpieczny i uważny, dostosowując przebieg zajęć do wieku i wrażliwości grupy.

Już wkrótce zakwitną żonkile. Zachęcamy do rezerwowania wiosennych terminów [link do programu w komentarzu]

19/03/2026