28/02/2026
Του Ζήνωνα Τζιάρρα για τον πόλεμο με το Ιράν
Νέα σύγκρουση #ΗΠΑ- #Ισραήλ κατά #Ιράν. Κάποιες σκέψεις τηλεγραφικά.
H επίθεση αυτή ήταν αναμενόμενη. Η διαδικασία των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν εξυπηρετούσε κυρίως τακτικιστικούς σκοπούς. Οι ΗΠΑ χρειάζονταν χρόνο για να κινητοποιήσουν όλες τις δυνάμεις που χρειάζοταν στην περιοχή και να απομακρύνουν μη αναγκαίο προσωπικό και assets. To Ιράν χρησιμοποίησε αυτό τον χρόνο για να προετοιμαστεί όσο το δυνατόν καλύτερα. Βέβαια, το γεγονός ότι το Ιράν δεν παρουσιάστηκε εύκαμπτο στις αμερικανικές απαιτήσεις για το πυρηνικό ή το βαλλιστικό του πρόγραμμα - επίσης φυσιολογικό και αναμενόμενο - ήταν το κερασάκι στην τούρτα.
Όπως ανέφερα επανειλημμένα από το πέρας του προηγούμενου Πολέμου των 12 Ημερών, μια νέα σύγκρουση με το Ιράν ήταν θέμα χρόνου. Και τούτο διότι η αποδυνάμωση του Ιράν και -ιδεατά- η ανατροπή του υφιστάμενου καθεστώτος αποτελούν υψηλούς στρατηγικούς σκοπούς, τόσο των ΗΠΑ όσο και του Ισραήλ. Για τη Ουάσιγκτον, αυτός ο σκοπός έχει ιστορικό βάθος, με άλλα λόγια, δεν είναι "τραμπικής" προέλευσης. Απλώς οι διεθνείς συστημικές συνθήκες ευνόησαν -και σε κάποιο βαθμό κατέστησαν "αναγκαία"- την απόφαση.
Ταυτόχρονα, ας μη ξεχνάμε ότι το στρατιωτικό και διπλωματικό επίπεδο σε τέτοιες περιπτώσεις συμπληρώνουν το ένα το άλλο. Όπως οι διαπραγματεύσεις "αγόρασαν χρόνο" για τις δύο πλευρές, μπορούν να αποτελέσουν και εναλλακτικό πλαίσιο διεξόδου από τον πόλεμο υπό τη μορφή συνθηκολόγησης του Ιράν, ιδιαίτερα εάν η ανατροπή του καθεστώτος καταστεί δύσκολη υπόθεση.
Σε κάθε περίπτωση, το δεδομένο από στρατηγικής άποψης είναι ότι επιδιώκεται η αποφασιστική καταστροφή των στρατιωτικών υποδομών του Ιράν, ιδιαίτερα των βαλλιστικών και αντιεροπορικών δυνατοτήτων της χώρας, μεταξύ άλλων κρίσιμων υποδομών. Τούτο αναμένεται ότι θα συμβάλει στην αποσταθεροποίηση της χώρας, όπως έκανε και ο προηγούμενος πόλεμος, επιδεινώνοντας την οικονομική, πολιτική και κοινωνική κρίση.
Τα ανωτέρω αναλύω με περισσότερη λεπτομέρεια στα παρακάτω άρθρα:
1. Από τις 15 Ιουνίου 2025 για τους στρατηγικούς σκοπούς του Ισραήλ: https://geopoliticalcyprus.org/2025/06/15/israilina-kinitra-kai-skopoi/
2. Από τις 14 Ιανουαρίου 2026 για το επικείμενο χτύπημα ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν: https://geopoliticalcyprus.org/2026/01/14/ti-paei-na-ginei-sto-iran/
Επιπλεόν, είναι πιθανόν να δούμε πυροδότηση σεκταριστικών συγκρούσεων. Παράδειγμα αποτελεί το Κουρδικό το οποίο τελεί υπό καταστολή από το ιρανικό καθεστώς. Ενδεικτικά, τις προηγούμενες εβδομάδες, η ιρανική κυβέρνηση προχώρησε στη σύλληψη ατόμων που σχετίζονται με το ιρανικό πρακλάδι του ΡΚΚ, το PJAK, προσπαθώντας να προλάβει τη δημιουργία επιπλέον μετώπου στο εσωτερικό.
Η Τουρκία ανησυχεί ιδιαιτέρως για τρεις λόγους: 1) οι πιθανές προσφυγικές ροές, 2) η αναζωπύρωση του Κουρδικού στο εσωτερικό του Ιράν και η υπερχείλισή του στις γύρω χώρες με κουρδικά κινήματα και παρουσία του ΡΚΚ, και 3) διότι η εγκατάσταση μιας φιλο-δυτικής κυβέρνησης στο Ιράν θα μπορούσε να μετασχηματίσει τον περιφερειακό και διεθνή του ρόλο "κλέβοντας" από την ίδια μέρος από τον ρόλο που διατηρεί για τη Δύση εδώ και δεκαετίες.
Υπό αυτό το πρίσμα, είναι πιθανόν η Τουρκία να ενεργήσει αποτρεπτικά με διασυνοριακές επιχειρήσεις εντός του Ιράν. Να θυμίσουμε εδώ ότι το 1990-91 στο πλαίσιο του Πολέμου στον Κόλπο, η Τουρκία έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην δημιουργία "Ασφαλούς Ζώνης" από τις δυτικές δυνάμεις εντός του Ιράκ εξαιτίας των (κουρδικών) προσφυγικών ρευμάτων και της απειλής του PKK. Βέβαια, η ζώνη εκείνη μετεξελίχθηκε από ζώνη ανθρωπιστικών σκοπών (απέναντι στο καθεστώς Σαντάμ) σε Ζώνη Μη Πτήσεων που επέτρεψε εν τέλει την ανάδυση της ιρακινής κουρδικής αυτόνομης οντότητας.
Επιπλέον, η Τουρκία διεξήγαγε περί τις 29 στρατιωτικές επεμβάσεις στο Ιράκ κατά τη δεκαετία του 1990 περιλαμβανομένων των Επιχειρήσεων Ατσάλι (1995) και Σφυρί (1997) με κινητοποίηση 35 χιλ. και 50 χιλ. στρατιωτών αντίστοιχα. Η τελευταία, από άποψη στρατιωτών ήταν μεγαλύτερη και από την εισβολή στην Κύπρο. Τέλος, υπενθυμίζουμε ότι από το 2016 και μετά το στρατηγικό δόγμα της Τουρκίας έχει αλλάξει και επιδιώκει την (προληπτική) αντιμετώπιση των απειλών έξω από τα σύνορά της. Μέρος αυτής της στρατηγικής ήταν οι επεμβάσεις στη Συρία και οι προσπάθειες απόκτησης στρατηγικού αποτυπώματος στο Ιράκ, στο πλαίσιο της Επιχείρησης της Μοσούλης κατά του Ισλαμικού Κράτους το 2016-17. Για αυτά βλ. περισσότερα στα παρακάτω:
1. Turkish Foreign Policy: The Lausanne Syndrome in the Eastern Mediterranean and Middle East: https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-90746-4
2. Common enemy, colliding policies: neoclassical realism’s perspective on Turkey and Iraq during the Mosul operation against ISIS [OPEN ACCESS - Προσβάσιμο σε όλους]: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02185377.2025.2602425?src=
