15/09/2026
‼ Η προστασία των παιδιών υπό κρατική φροντίδα πρέπει να διασφαλίζεται στην πράξη
‼ Παρέμβαση Οργανισμού Κοινωνικής Πολιτικής και Δράσης – Social Policy and Action Organization (SPAO) στη Συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
▶️Ο Οργανισμός Κοινωνικής Πολιτικής και Δράσης – Social Policy and Action Organization (SPAO) συμμετείχε, στις 14 Σεπτεμβρίου 2026, στη συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών, στο πλαίσιο της συζήτησης ζητημάτων που αφορούν την προστασία και τη μεταχείριση παιδιών υπό κρατική φροντίδα.
▶️Η συμμετοχή του Οργανισμού αποτελεί συνέχεια της Θεσμικής Παρέμβασης για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και της προστασίας των παιδιών υπό κρατική φροντίδα και του αιτήματος για άμεση διερεύνηση και συστημική αξιολόγηση στα Κρατικά Ιδρύματα Παιδικής και Εφηβικής Προστασίας (Παιδικές Στέγες και Ξενώνες), η οποία υποβλήθηκε στις 13 Αυγούστου 2026, από τον Οργανισμό μαζί με ομάδα ανεξάρτητων πολιτών — μεταξύ των οποίων οι Έλεν Χρίστου, Αχιλλέας Αλεξάνδρου, Κούλλα Ευριπίδου και άλλα άτομα που επιθυμούν να παραμείνουν ανώνυμα — προς τις αρμόδιες κρατικές αρχές και Κοινοβουλευτικές Επιτροπές.
▶️Η παρέμβαση του SPAO, με βασίστηκε, μεταξύ άλλων, σε τρεις δημόσιες μαρτυρίες ατόμων που δήλωσαν ότι φιλοξενήθηκαν, κατά την ανηλικότητά τους, σε κρατικές δομές. Ο Οργανισμός έχει καταστήσει σαφές ότι δεν υιοθετεί ούτε προδικάζει την ακρίβεια των επιμέρους ισχυρισμών. Ωστόσο, η ύπαρξη παρόμοιων μοτίβων στις διαφορετικές μαρτυρίες δημιουργεί, κατά τη θέση του SPAO, την ανάγκη διερεύνησης πιθανών συστημικών ζητημάτων, καθώς και του κατά πόσο αυτά ενδέχεται να εξακολουθούν να υφίστανται σήμερα.
▶️Πέραν των δημόσιων μαρτυριών, μέσα από τη λειτουργία των Κέντρων και την υλοποίηση των προγραμμάτων του Οργανισμού έχουν καταγραφεί συγκεκριμένα περιστατικά, η διαχείριση των οποίων εγείρει σημαντικούς προβληματισμούς. Τέτοια περιστατικά έχουν καταγραφεί, μεταξύ άλλων, μέσα από το Παρατηρητήριο Κοινωνικής Πολιτικής, το οποίο λειτουργεί στο πλαίσιο του Κέντρου Συνηγορίας Κοινωνικής Πολιτικής και Νομοθετικών Παρεμβάσεων, καθώς και μέσα από το Κέντρο Πρόληψης, Επιμόρφωσης και Ευαισθητοποίησης «Αντίδρασε – Δράσε – Απότρεψε τη Σεξουαλική Βία».
▶️Οι μαρτυρίες περιλαμβάνουν σοβαρούς ισχυρισμούς σχετικά, μεταξύ άλλων, με ψυχολογική πίεση, εκφοβισμό και απειλές, σωματική, ψυχολογική, συναισθηματική ή λεκτική βία, υπέρμετρη χρήση περιοριστικών πρακτικών, περιορισμούς στην ιδιωτικότητα και στην επικοινωνία, φόβο υποβολής παραπόνων, καθώς και αναφορές που αφορούν περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης στο παρελθόν και ζητήματα παραπομπών σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας και χορήγησης ψυχοφαρμακευτικής αγωγής.
▶️Ο SPAO υπογράμμισε ότι το ζήτημα δεν πρέπει να εξεταστεί αποκλειστικά μέσα από τις πρόσφατες μαρτυρίες. Σε προηγούμενες επίσημες Εκθέσεις της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού έχουν ήδη καταγραφεί παράπονα, καταγγελίες και παρεμβάσεις που αφορούσαν παιδιά υπό κρατική φροντίδα, ενώ έχουν αναδειχθεί ζητήματα στελέχωσης, ποιότητας προσωπικού, εποπτείας και μηχανισμών παραπόνων. Για τον λόγο αυτό, ο Οργανισμός ζητά η διερεύνηση να περιλαμβάνει και πιθανές διαχρονικές και συστημικές αδυναμίες του συστήματος.
Βασικές εισηγήσεις του SPAO στη θεσμική παρέμβαση που κατατέθηκε
• Ο Οργανισμός επανέφερε την ανάγκη για άμεση, διεξοδική και ανεξάρτητη διερεύνηση των ισχυρισμών, αλλά κυρίως για τη διενέργεια συνολικής και ανεξάρτητης αξιολόγησης της λειτουργίας των Κρατικών Ιδρυμάτων Παιδικής και Εφηβικής Προστασίας. Τονίζει την σημαντικότητα αξιολόγησης των προσόντων, δεξιοτήτων, ικανοτήτων και της καταλληλότητας του προσωπικού, που έχουν επαφή με την καθημερινότητα των παιδιών που έχουν βιώσει σοβαρής μορφής τραύματα.
• Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη κάθε παιδί που βρίσκεται υπό κρατική φροντίδα να έχει πρόσβαση σε ασφαλή, εμπιστευτικό και ανεξάρτητο μηχανισμό υποβολής παραπόνων, χωρίς φόβο αντιποίνων, καθώς και στην ανάγκη ενίσχυσης της εκπαίδευσης και εποπτείας του προσωπικού και εφαρμογής σύγχρονων πρακτικών φροντίδας με επίγνωση του τραύματος (Trauma-Informed Care). Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει τέτοιος μηχανισμός.
• Ο Οργανισμός έθεσε, παράλληλα, πρόσθετα ζητήματα που αφορούν την προστασία ανήλικων παιδιών που αποχωρούν ή απομακρύνονται από τους ξενώνες, τις διαδικασίες εντοπισμού, συνοδείας και ασφαλούς επιστροφής τους, καθώς και την πρόσβαση παιδιών σε ανάδοχη φροντίδα σε ασφαλείς μηχανισμούς καταγγελίας όταν ενδέχεται να βιώνουν κακοποιητική ή επιβλαβή συμπεριφορά.
• Κεντρική θέση του Οργανισμού αποτελεί το ότι η οποιαδήποτε διερεύνηση ή αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει την απευθείας, ανεξάρτητη και εμπιστευτική ακρόαση των ίδιων των παιδιών και νέων, συμπεριλαμβανομένων νυν και πρώην φιλοξενούμενων, χωρίς την παρουσία ή επιρροή προσωπικού και με πλήρεις εγγυήσεις προστασίας και εμπιστευτικότητας.
• Τέλος σημαντική εισήγηση αποτελεί η διασφάλιση ότι η συστημική αξιολόγηση θα διενεργηθεί από ανεξάρτητο φορέα και ότι, στο πλαίσιό της, θα περιλαμβάνεται αξιολόγηση της ουσιαστικής εφαρμογής και της αποτελεσματικότητας του υφιστάμενου θεσμικού, νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου. Η αξιολόγηση δεν πρέπει να περιορίζεται στη διαπίστωση της ύπαρξης νόμων, πολιτικών, πρωτοκόλλων και διαδικασιών, αλλά να εξετάζει κατά πόσο αυτά εφαρμόζονται ουσιαστικά και αποτελεσματικά στην πράξη, κατά τρόπο που διασφαλίζει το βέλτιστο συμφέρον, την ασφάλεια, την αξιοπρέπεια, τη συμμετοχή και το σύνολο των δικαιωμάτων κάθε παιδιού.
Στο πλαίσιο της συνεδρίας, ο Οργανισμός κάλεσε τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας και το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας να ενισχύσουν τη συνεργασία με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που διαθέτουν σχετική τεχνογνωσία και εφαρμόζουν διεπιστημονικές, παιδοκεντρικές και συμμετοχικές προσεγγίσεις μη τυπικής μάθησης.
Ο SPAO εξέφρασε την ετοιμότητά του να συμβάλει συμπληρωματικά, μέσα από ένα θεσμικά καθορισμένο πλαίσιο συνεργασίας, σε δράσεις ενδυνάμωσης, μη τυπικής μάθησης και συμμετοχής των παιδιών, με έμφαση στα δικαιώματά τους, στην αυτοέκφραση, στις κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες και στην ενίσχυση της φωνής τους.
Η πρόταση αυτή συνδέεται με την ευρύτερη θέση του Οργανισμού για ολιστική και συστημική αναδιάρθρωση, εκσυγχρονισμό των διαδικασιών λειτουργίας, εφαρμογή εναλλακτικών μεθόδων ενδυνάμωσης και στήριξης των παιδιών και ανάπτυξη επιστημονικά τεκμηριωμένου εργαλείου αξιολόγησης της εμπειρίας των ίδιων των παιδιών στις Στέγες Παιδικής Προστασίας.
▶️Τον Οργανισμό Κοινωνικής Πολιτικής και Δράσης στη συνεδρία εκπροσώπησε η Ιφιγένεια Κάτσιη, Εκτελεστική και Επιστημονική Διευθύντρια, του Οργανισμού.
▶️Ο SPAO επαναλαμβάνει ότι στόχος της παρέμβασής του δεν είναι η στοχοποίηση προσώπων ή υπηρεσιών, αλλά η ενίσχυση του συστήματος παιδικής προστασίας και η διασφάλιση ότι κάθε παιδί υπό κρατική φροντίδα απολαμβάνει το υψηλότερο δυνατό επίπεδο φροντίδας, ασφάλειας, προστασίας και σεβασμού.
‼ Κανένα παιδί υπό την προστασία του κράτους δεν πρέπει να φοβάται το σύστημα που έχει δημιουργηθεί για να το προστατεύει.
(Μπορείτε να διαβάσετε την θεσμική παρέμβαση στο https://drive.google.com/file/d/1fclup69n7PEs3vlr16AHtN4uf6njVXet/view?usp=drive_link)
#ΠαιδικήΠροστασία #ΔικαιώματαΤουΠαιδιού #ΚρατικήΦροντίδα
