17/05/2026
Da li ste znali da je jedna od najavangardnijih i najinteresantnijih muzičkih ličnosti s kraja XIX i početka XX veka, francuski kompozitor, pijanista, pisac i ekscentrik, Erik Alfred Lesli Sati (Eric Alfred Leslie Satie), javnosti poznat pod umetničkim imenom Erik Sati, koji je rođen, na današnji dan, pre, tačno, 140 godina, dve godine pred smrt, napisao i jedno Mačkoljubivo delo, pod nazivom "Mačija pesma" (Chanson du chat)?
"Mačija pesma" je deo petog i poslednjeg dela kompozicije ciklusa pesama za glas i klavir (ili orgulje), pod nazivom "Ludions", koja je nastala prema apsurdnim pesmama, ekscentričnog i darovitog francuskog pisca Leona-Pola Farga (Léon-Paul Fargue). U ovoj kratkoj Mačkoljubivoj pesmi, Sati, u kabaretskom stilu, parodira melodiju tradicionalne dečije pesme na Fargove stihove posvećene pesnikovoj omiljenoj, gojaznoj mački "Potasson". (čuti na: https://www.youtube.com/watch?v=hce32okOlNo)
No, to nije jedini dokaz da je veliki Sati bio Mačkoljubac!
U pismu iz 1917. godine, koje slavni francuski umetnik Žan Kokto (Jean Cocteau) šalje velikom kompozitoru, nalazi se i crtež na kome je Sati predstavljen u društvu svoje omiljene mačke i potpisuje je, izvrćući ime svog prijatelja, šaljivim tekstom:
"Gospodin Sadi u svojoj kući — misli".
Zanimljiv je još jedan, sudbinsko-mačkoljubivi podatak iz života ovog kompozitora — naime, on je, čekajući priznanje za svoja dela, svirao kao "drugi pijanista" u čuvenom kabareu "Crna mačka" (Chat Noir) na Monmartru.
Iako, danas, važi za jednog od najznačajnijih francuskih kompozitora i preteču minimalizma, avangarde, repetativne muzike i teatra apsurda, poznato je da je Erik Sati (koji je sebe smatrao "gimnopedistom", a potom i "fonometričarom" tj. onim koji meri zvuk/zvukove, a ne muzičarem) bio stvaralac čija su dela izazivala burne reakcije i rasprave tokom minulog veka. Njegovi savremenici i muzička kritika su ga često ismevali smatrajući ga amaterom, koji pretencioznim delima pokušava da prikrije svoju osrednjost, nazivali su ga šaljivdžijom koji stvara samo dosadna dela, a u knjizi o savremenim francuskim kompozitorima, objavljenoj 1911. godine, Sati je opiasan kao "trapav, ali suptilan muzičar". Uprkos oficijalnoj kritici, beskompromisni, radikalni i apsurdu sklon Sati, uživao je poštovanje i podršku mnogih istaknutih umetnika, kao što su Debisi, Ravel, Stravinski, Pikaso, Kokto.
Sati je bio kompozitor koji je stvarao dela kojima je kritikovao tadašnju malograđanštinu, kič i parodirao vladajući muzički/umetnički manirizam — njegove kompozicije su kratke (uglavnom trodelni komadi), neobičnih, šaljivih naziva "Prijatna nevolja" (Désespoir agréable, 1908), "Tri komada u formi kruške" (Trois Morceaux en forme de poire, 1903),"Birokratska sonatina" (Sonatine bureaucratique, 1917),"Muzika za nameštaj" (Musique d'ameublement, 1918), a komponovao je i muziku za pozorište i balet i istovremeno nastupao po kafeima i kabareima, držeći se ideje da, svojim delima, publici ne treba previše povlađivati, ali ni dosađivati. Sati je iza sebe ostavio i veliki broj tekstova i publikacija, a tokom života je pisao za raznovrsne časopise (od dadaističkog časopisa "391" do poznatog američkog časopisa "Vanity Fair").
Ime Erika Satija je široj publici poznato najviše zahvaljujući delu, tj. kompoziciji od tri komada pod nazivom "Gimnopedije" (Gymnopédies, 1888), koja ga je i proslavila.
fans
