21/06/2026
DIASPORA MES PËRFAQËSIMIT DHE INSTRUMENTALIZIMIT
Zhvillimet e fundit rreth protestave në Shqipëri kanë nxjerrë në pah edhe një fenomen tjetër interesant: aktivizimin e papritur të një pjese të diasporës shqiptare në vende të ndryshme europiane.
Çdo angazhim qytetar është në parim i mirëpritur. Edhe protestat paqësore janë pjesë legjitime e demokracisë.
Megjithatë, lind pyetja nëse ky mobilizim po ndodh në funksion të ndërtimit të një qytetarie aktive dhe të qëndrueshme apo kryesisht në funksion të një objektivi politik afatshkurtër: përmbysjes së pushtetit aktual.
Kjo pyetje bëhet edhe më e rëndësishme po të kemi parasysh se për vite me radhë janë organizuar Samite të Diasporës, janë krijuar Këshilla të Diasporës dhe janë ndarë tituj e privilegje simbolike në emër të lidhjes së shtetit me diasporën.
Por sa është dëgjuar realisht diaspora?
Sa është përfaqësuar ajo në mënyrë demokratike dhe gjithëpërfshirëse?
Sa herë janë konsultuar komunitetet shqiptare në vendet ku jetojnë?
Sa herë janë dëgjuar organizatat tradicionale, rrjetet profesionale, akademike, sindikale, kulturore dhe rinore të diasporës?
Nga përvoja ime personale në Zvicër, një nga komunitetet më të organizuara shqiptare në Europë, nuk kujtoj ndonjë proces serioz konsultimi, bashkëvendimmarrjeje apo përfaqësimi të mirëfilltë.
Përkundrazi, shpesh është krijuar përshtypja se janë privilegjuar individë të përzgjedhur nga pushteti i radhës, ndërsa janë lënë mënjanë shumë veprimtarë, organizata dhe rrjete që për dekada kanë kontribuar në ruajtjen e identitetit kombëtar, integrimin e bashkatdhetarëve dhe mbrojtjen e interesave të diasporës.
Çdo shqiptar jashtë trojeve shqiptare është, në një kuptim të gjerë, ambasador i kombit.
Kontributi i tij nuk matet me afërsinë ndaj qeverisë, por me angazhimin konkret në jetën shoqërore, kulturore, profesionale dhe qytetare.
Pikërisht për këtë arsye lind pyetja:
Nëse për dekada nuk kemi arritur ta mobilizojmë diasporën rreth të drejtave të saj, përfaqësimit të saj politik, arsimit në gjuhën shqipe, çështjeve sociale, diskriminimit, integrimit apo pjesëmarrjes në vendimmarrje, pse po arrijmë ta mobilizojmë kaq shpejt rreth përmbysjes së një pushteti?
Po aq legjitime është edhe pyetja tjetër:
A ka ndonjë garanci se pushteti që mund të vijë nesër do të jetë më demokratik, më transparent, më social, më gjithëpërfshirës dhe më i ndjeshëm ndaj diasporës sesa ai që kritikohet sot?
Historia shqiptare dhe ajo europiane na mësojnë se jo rrallë janë përmbysur qeveri e pushtete pa ndryshuar domosdoshmërisht kultura e ushtrimit të pushtetit.
Për këtë arsye, për mua dhe për shumë veprimtarë të diasporës, sfida kryesore nuk është vetëm ndërrimi i pushteteve.
Sfida është demokratizimi i shoqërisë, forcimi i qytetarisë aktive dhe krijimi i mekanizmave të qëndrueshëm të përfaqësimit dhe bashkëvendimmarrjes.
Diaspora nuk ka nevojë të jetë dekor i pushtetit.
Por ajo nuk duhet të shndërrohet as në instrument të përkohshëm të betejave për pushtet.
Ajo duhet të jetë partner kritik, i pavarur dhe konstruktiv i zhvillimit kombëtar.
Prandaj besoj se diaspora ka nevojë për organizim demokratik, gjithëpërfshirës dhe mbiapartiak, të mbështetur si nga vendet amë ashtu edhe nga vendet rezidente.
Vetëm një diasporë e organizuar si komunitet qytetar dhe jo si zgjatim i partive politike mund të mbrojë në mënyrë të qëndrueshme interesat e saj dhe të kontribuojë në zhvillimin demokratik të shoqërisë.
Në fund të fundit, demokracia nuk matet vetëm me aftësinë për të protestuar.
Ajo matet edhe me aftësinë për të përfaqësuar, për të dialoguar, për të bashkëvendosur dhe për të ndërtuar.
Sepse shpesh ndërrohen emrat e pushtetarëve, por jo mënyra e ushtrimit të pushtetit.
Nga minuta 50:50 mund të dëgjoni prononcimin tim: https://www.youtube.com/live/nwNjn--kjCM?si=utd4zwYO3i5onQZ_
Sot në Emisionin URA në Nju Jork ACTV Global në ora 21 i pranishëm z. Osman Osmani Zvicër. - Dialog për Shqipërinë dhe Diasporën -
