22/12/2025
https://www.facebook.com/photo?fbid=897685006262101&set=a.212590038104938
Per capire come è iniziata l’emigrazione italiana in Belgio, ecco un breve riassunto.
Tenete a mente che il 2026 sarà l’anno in cui il Comites Limburgo, insieme alle associazioni italiane, ci ricorderà quanto gli italiani abbiano lasciato il segno in Belgio e, in particolare, in Limburgo.
L’INIZIO
Nel 1946, subito dopo la Seconda guerra mondiale, Belgio e Italia firmano il celebre Contratto del Carbone. Il Belgio aveva miniere ma pochi minatori; l’Italia aveva molti disoccupati, ma poco lavoro. In cambio della manodopera italiana, il Belgio avrebbe fornito carbone all’Italia (anche se, va detto, era così caro che l’Italia ne approfittò ben poco).
LE CIFRE
In Belgio arrivano più o meno 140.000 lavoratori italiani
70–80 % viene impiegato nelle miniere
Nei periodi di punta: fino a 42.000 arrivi all’anno
Gli italiani diventano il principale gruppo straniero nelle miniere belghe
Dove si stabiliscono?
Vallonia
Circa 60–75% degli italiani lavora nei bacini di Charleroi, Borinage, Liegi e Centre.
Molte miniere, tanto lavoro… e purtroppo anche molti pericoli. L’Italia chiede più sicurezza, ma il destino colpisce duramente.
8 agosto 1956, Marcinelle
La più grave tragedia mineraria del Belgio: 262 vittime, di cui 136 italiane.
Un trauma che segna per sempre questa storia.
Limburgo
Il 30–35% dei minatori italiani arriva nelle sette miniere del Limburgo: Zwartberg, Winterslag, Waterschei, Eisden, Beringen, Zolder e Houthalen.
Negli anni ’50, in alcune miniere, un minatore su tre parlava italiano.
DALLA VALIGIA AL TRASLOCO DEFINITIVO
Dal 1947 è possibile il ricongiungimento familiare. Arrivano donne e bambini, e quella che doveva essere una migrazione temporanea diventa un insediamento stabile. Nascono vere comunità italiane.
Vita dura, radici forti
Il lavoro in miniera è faticoso e pericoloso, gli alloggi spesso precari. Baracca o casa? Dipende dalla ricchezza delle miniere dove si lavora. Se un minatore per malatia o incidente, non può più lavorare, perde la casa o deve mandare un figlio in miniera per non perderla. Bisogna sapere anche che il minatore non lavorava solo per mantenere la sua famiglia in Belgio, ma anche per sostenere sorelle, fratelli e genitori rimasti in Italia. Una cosa scordata dunque è che i minatori Italiani hanno contribuito alla ricchezza del’Italia.
Dopo la sciagura del Bois du Casier a Marsinelle il 8 agorsto 1956 l’accordo termina, ma la storia continua.
OGGI
La Vallonia resta la regione con la maggiore presenza di persone di origine italiana
Il Limburgo conserva una presenza italiana forte, visibile e ricca di italianità
E nel 2026 ricorderemo le madri e i padri coraggiosi che, con una valigia di cartone, intrapresero un viaggio senza ritorno verso il Belgio.
E lo faremo come solo gli italiani sanno fare: insieme, con memoria e con festa.
Nella speranza che non abbiamo scordato cose importanti vi auguriamo un Buon Natale e di un felicissimo 2026
Om te begrijpen hoe de Italiaanse emigratie naar België begon, volgt hier een kort overzicht. Onthoud vooral dat 2026 het jaar wordt waarin het Comites Limburgo, samen met de Italiaanse verenigingen, ons zal herinneren aan hoeveel Italianen hebben bijgedragen aan België en, in het bijzonder, aan Limburg.
HET BEGIN
In 1946, vlak na de Tweede Wereldoorlog, ondertekenen België en Italië het beroemde Steenkoolverdrag. België had mijnen maar te weinig mijnwerkers; Italië had veel werklozen, maar weinig werk. In ruil voor Italiaanse arbeidskrachten zou België steenkool leveren aan Italië (al moet gezegd worden dat die steenkool zo duur was dat Italië er nauwelijks gebruik van maakte).
DE CIJFERS
+/-140.000 Italiaanse arbeiders komen naar België
70–80 % wordt tewerkgesteld in de mijnen
In piekperiodes: tot 32.000 aankomsten per jaar
Italianen worden de grootste groep buitenlandse arbeiders in de Belgische mijnen
WAAR VESTIGENDEN ZIJ ZICH ?
Wallonië
Ongeveer 60–65% van de Italianen werkt in de mijnbekkens van Charleroi, de Borinage, Luik en Centre. Veel mijnen, veel werk… en helaas ook veel gevaar. Italië vraagt meer veiligheid, maar het noodlot slaat hard toe.
8 augustus 1956, Marcinelle
De zwaarste mijnramp in de Belgische geschiedenis: 262 slachtoffers, waaronder 136 Italianen.Een trauma dat deze geschiedenis voorgoed tekent. He. t tekent het einde van het contract Deze ramp zullen we in 2026, 70 jaar na de feiten, ook gedenken.
Limburg
30–35% van de Italiaanse mijnwerkers komt terecht in de zeven Limburgse mijnen:
Zwartberg, Winterslag, Waterschei, Eisden, Beringen, Zolder en Houthalen.
In de jaren ’50 sprak in sommige mijnen één op de drie mijnwerkers Italiaans.
VAN KOFFER NAAR DEFINITIEVE VESTIGING
Vanaf 1947 wordt gezinshereniging mogelijk. Vrouwen en kinderen volgen, en wat bedoeld was als een tijdelijke migratie groeit uit tot een blijvende vestiging. Zo ontstaan echte Italiaanse gemeenschappen.
Hard leven, sterke wortels
Het werk in de mijnen is zwaar en gevaarlijk, de huisvesting vaak voorlopig en beperkt. Afhankelijk van de mijn waar je werkte, woonde je in een barak of een huis. Kon de vader door ziekte of ongeval niet meer werken, moest een van de zonen naar de mijn om de woning niet te verliezen. Wat tegenwoordig vergeten wordt is dat de mijnwerker niet alleen ging werken om zijn gezin te onderhouden, mij hij verzond veel geld naar de ouders, broers en zussen in Italië. Ja, de Italiaanse mijnwerker heeft bijgedragen aan de heropbouw van Italië. Toch keren, ondanks alles, maar weinig families terug naar Italië.
Na de ramp in Bois du Cazier in Marcinelle op 8 augustus 1956 wordt het akkoord beëindigd, maar het verhaal gaat verder.
Vandaag
Wallonië blijft de regio met de grootste bevolking van Italiaanse origine
Limburg behoudt een sterke, zichtbare aanwezigheid, rijk aan italianità
In 2026 herdenken we de moedige moeders en vaders die met een kartonnen koffer een reis zonder terugkeer naar België begonnen.
En dat doen we zoals alleen Italianen dat kunnen: samen, met herinnering en met feest.
In de hoop dat we niets belangrijks zijn vergeten.
Wensen wij u een zalig Kerstfeest en een bijzonder gelukkig 2026
