26/04/2026
Briefing BCPBW Vergadering - NMBS -OVS
Beste collega’s,
Hieronder vinden jullie een uitgebreide samenvatting van de belangrijkste besproken punten en onze tussenkomsten.
1. Risk & Fatigue Management (Vermoeidheidstools)
Situatie & Historiek: Het meten van vermoeidheid bij treinbestuurders en -begeleiders staat eindelijk op de agenda. We hebben de directie er echter fijntjes op gewezen dat onze grieven en voorstellen hierover de afgelopen jaren structureel van tafel zijn geveegd. Jaren geleden brachten wij al een gratis versie van de Britse HSE-tool aan en testten we deze zelf op Belgische reeksen. In de praktijk bleek die tool er vaak correct de pijnpunten uit te halen; dat merkten we wanneer we de collega's bevroegen die de reeksen doorlopen. Zelfs toen IDEWE nog geen drie jaar geleden aan de bel trok over vermoeidheidsklachten bij het personeel, wimpelde de NMBS dit af met de stelling dat de eigen reglementering voldoende bescherming bood.
Huidige stand van zaken: een nieuwe wind... De directie is in overleg gegaan met het Britse HSE. Een licentie kopen is nog niet aan de orde, maar ze bekijken of de tool op een of andere manier getest kan worden.
Onze inbreng & bedenkingen:
- Belgische context: De Engelse tool is momenteel niet afgestemd op de Belgische wetgeving rond rit- en rusttijden en intervallen.
Quotering van diensten: We merken op dat de tool een volledige nachtdienst veel zwaarder quoteert dan een "vroege-vroege" dienst (bv. start om 03:00u). In de praktijk ervaart het rijdend personeel die vroege diensten vaak als zwaarder.
Theorie vs. Praktijk: Een puur theoretische benadering van reeksen is onvoldoende, want elk individu is anders. Bovendien moet de belasting buiten de reeksen gemeten worden; die is mogelijk nóg belangrijker omdat je daar van dag tot dag wisselende diensten krijgt.
Ons voorstel: Haal de reeksen door de gratis versie van de tool om de theoretisch zwaarste weken in kaart te brengen. Onderzoek vervolgens met een testgroep van bestuurders, via rapportage, of die weken in de praktijk ook écht als zwaarst worden ervaren.
2. Sociale Inspectie & Arbeidsreglement
Situatie:
Naar aanleiding van een administratieve opmerking van de sociale inspectie, stelt de NMBS voor om een weblink naar de lijst van vertrouwenspersonen toe te voegen aan het arbeidsreglement. Zo hoeft het reglement niet bij elke personeelswijziging aangepast te worden.
3. Risicoanalyse afschaffing verkoop in de trein
Situatie: De directie gaf een presentatie over de praktische afwikkeling van de afschaffing van ticketverkoop aan boord. Ter vervanging krijgt iedereen die niet in orde is een C170-formulier met een hoge boete, om achteraf te vereffenen. De directie maakt zich sterk dat zo'n rigide systeem met hoge boetes ertoe zal leiden dat mensen meer moeite zullen doen om vooraf in orde te zijn, net zoals men vroeger argumenteerde bij de overstap van het 'maakloon' naar het 'boordtarief'.
Onze inbreng & bedenkingen: Vanuit het comite kant syndicale organisaties hebben we zware kritiek geuit op het ontbreken van een grondige, realistische risicoanalyse. Wij zien grote gevaren voor de veiligheid:
Iedereen over dezelfde kam: Reizigers te goeder trouw (bijv. een eerlijke vergissing, app weigert dienst, of vraag om klasseverhoging) worden onverbiddelijk over dezelfde kam geschoren als bewuste zwartrijders.
Verhoogde agressie en stress: Die hoge boetes zullen enorme frustraties opwekken bij eerlijke reizigers. Dit maakt het nagenoeg onmogelijk om communicatie op de trein nog respectvol te houden. De stress bij de treinbegeleider stijgt, en het risico op escalatie en agressie neemt drastisch toe — en dat terwijl de agressiecijfers nu al torenhoog zijn.
Praktische onhaalbaarheid: Een systeem met achterafbetaling is complex, inefficiënt en zwaar fraudegevoelig. Het correct identificeren is lastig (fraude met ID's of screenshots van tickets) en in de praktijk belanden deze aanmaningen nu al massaal in de vuilnisbak. Er wordt een complex en gevaarlijk systeem in de plaats gezet voor zaken die soms veel eenvoudiger op te lossen zijn.
Ons voorstel: Zorg voor een werkbare oplossing of systeem voor de reiziger te goeder trouw die simpelweg niet de kans had om via app of automaat een biljet te kopen. Door hen niet meteen in een boeteregime te duwen, behoud je de dienstverlening én ontmijn je direct een gigantische bron van stress en potentiële agressie op de trein.
Reactie directie & Onze repliek: De directie wierp tegen dat bewuste zwartrijders hiervan misbruik zouden maken en met dreigementen een "soepeler tarief" zouden proberen af te dwingen bij het personeel. Nochtans is er een heel duidelijke rode lijn te trekken. Iemand die voor het instappen of proactief de treinbegeleider opzoekt om zich in orde te stellen, is totaal iets anders dan iemand die pas tijdens een controle betrapt wordt. Dit onderscheid moet in een regeling perfect uit te sluiten en toe te passen zijn.
4. Re-integratie na langdurige ziekte & Het falende controlebeleid van HR Rail
Situatie NMBS (Wellbeing): Een vertegenwoordiger van BSW gaf toelichting over de re-integratietools na langdurige afwezigheid (zoals burn-out of depressie). Het moet gezegd: de huidige aanpak van de NMBS (met info via het intranet, aandacht voor progressieve werkhervatting, het aanpassen van de werklast en betere opvolging) is een goede zaak en tien keer beter dan wat er tien jaar geleden bestond. NMBS probeert op die manier te 'zalven' en de drempel voor terugkeer behapbaar te maken.
Onze inbreng – De problematiek bij HR Rail: De inspanningen van de NMBS worden echter compleet onderuitgehaald door de onmenselijke aanpak van de medische dienst van HR Rail (die instaat voor de ziektecontroles). Wij hebben dit grote contrast scherp aangekaart:
Cijfers boven welzijn: HR Rail lijkt maar één doel te hebben: de statistieken van langdurig zieken naar beneden krijgen. Dit doen ze door ongeziene druk te zetten op zieke werknemers, vaak met nul begrip voor de ernst van mentale problematieken.
Schending medisch geheim: Patiënten worden onder druk gezet om verslagen van hun psycholoog of psychiater af te geven aan HR Rail. Doen ze dit niet (vaak omwille van het medisch beroepsgeheim), dan dreigt men gewoonweg met het afkeuren van het ziekteverlof.
Gezinsimpact genegeerd: Langdurige ziekte weegt zwaar op het hele gezin. Even 'herbronnen' tijdens een reeds geplande familievakantie is vaak broodnodig voor het herstel. Toch doet HR Rail bijna consequent en pesterig moeilijk over deze vakanties.
Terugkeer uit angst: Het resultaat is dat werknemers progressief herbeginnen, niet omdat ze er klaar voor zijn, maar uit pure angst omdat HR Rail hen als met een zweep opjaagt. De kans op een snelle terugval is daardoor enorm.
Resultaat: De NMBS-directie erkende dat zij beslissingen van de controlearts niet direct kunnen aanvechten. Wij hebben echter verzocht dat de directie naar HR Rail stapt. NMBS en HR Rail moeten dringend overleggen over deze tegenstrijdige aanpakken, want het heeft geen zin dat NMBS re-integratie probeert te vergemakkelijken terwijl HR Rail de boel terroriseert. De directie heeft uitdrukkelijk beloofd dit overleg met HR Rail te gaan voeren.
Voetnoot - Goedkeuring PV (26 maart 2026) & Transparantie Notulen:
Bij de goedkeuring van de notulen hebben we opnieuw aangekaart dat deze vaak beperkt blijven tot vage vermeldingen zoals “de directie toont een presentatie”, zonder dat de inhoud of de presentatie zelf wordt toegevoegd. Dit maakt het voor collega's op het terrein moeilijk om de vergaderingen via intranet degelijk te volgen. We hebben gevraagd om standaard de inhoud of presentaties als bijlage toe te voegen. De directie bekijkt dit tegen de volgende vergadering.
