Alamire Foundation

02/06/2026

(NL) Als u tijdens het warme weer van de voorbije weken wandelde in de buurt van het Huis van de Polyfonie, heeft u misschien gehoord waarom het historische poortgebouw deze naam draagt. Vijf internationale topzangers gingen er namelijk in conclaaf voor de eerste sessies van het vernieuwde ParkCollegium. Onder begeleiding van stafmedewerker Stratton Bull verdiepten Jonty Coy (AU), Andrea Gavagnin (IT), Marc Mauillon (FR), Julian Podger (VK) en Vojtěch Semerád (CZ) zich in de rijkdom van de Franco-Vlaamse polyfonie.

ParkCollegium is geen traditioneel concerterend ensemble. Opgevat als een collectief dat projectmatig samenkomt, wijdt het zich aan praktijkgericht onderzoek van de Alamire Foundation. Tijdens elke sessie behandelen de zangers enkele thema’s waarrond in labo wordt geëxperimenteerd: van muziektheoretische vragen over compositorische stijlkenmerken, tot het zingen in historische akoestieken in het Alamire Interactive Sound Lab. En dit altijd vanuit de oorspronkelijke bron en notatie, in facsimile of via de projectie van gedigitaliseerde beelden uit de Integrated Database for Early Music.

Met dit nieuwe initiatief raakt de Alamire Foundation aan de kern van haar opdracht: het verbinden van theorie en praktijk door het creëren van een ruimte waar onderzoek, experiment en artistieke praktijk samenkomen en elkaar in alle vrijheid inspireren.

//

(EN) If you happened to walk near the House of Polyphony during the warm weather of the past few weeks, you may have heard why the historic gatehouse carries that name. Five leading international singers gathered there in conclave for the first sessions of the renewed ParkCollegium. Together with staff member Stratton Bull, Jonty Coy (AU), Andrea Gavagnin (IT), Marc Mauillon (FR), Julian Podger (UK), and Vojtěch Semerád (CZ) immersed themselves in the richness of Franco-Flemish polyphony.

ParkCollegium is not a traditional performing ensemble. Conceived as a collective that comes together on a project basis, it is dedicated to the practice‑based research of the Alamire Foundation. During each session, the singers explore a number of themes through laboratory-style experimentation: from music‑theoretical questions concerning compositional style to real-time comparisons of historical acoustics in the Alamire Interactive Sound Lab. And always working directly from the original sources and notation, whether in facsimile or through projected digitized images from the Integrated Database for Early Music.

With this new initiative, the Alamire Foundation touches the very core of its mission: connecting theory and practice by creating a space where research, experimentation, and artistic practice come together and inspire one another freely.

19/05/2026

04/05/2026

(NL) Afgelopen maand bracht opnieuw veel nieuws. Dit waren de hoogtepunten:

📌 Nieuwe cd in de reeks ‘Alamire Foundation Editions’: Flamboyance (Sollazzo Ensemble & Passacaille Records)
📌 Alamire Digital Lab in het Rijksarchief in België te Brussel
📌 Binchois-sessies in het Huis van de Polyfonie
📌 Eindpresentatie lessenreeks ‘Early Music’ (LUCA Muziek - Campus Lemmens)

Benieuwd? Bekijk de events en lees de artikels nu op onze website: https://www.alamirefoundation.org/nl/

//

(EN) April brought a lot of news. Here are the highlights:

📌 New CD in the Alamire Foundation Editions Series: Flamboyance (Sollazzo Ensemble Passacaille Records)
📌 Alamire Digital Lab in the State Archives of Belgium in Brussels
📌 Binchois Sessions at the House of Polyphony
📌 ‘Early Music’ Course: Final Presentation (LUCA Muziek - Campus Lemmens)

Curious to learn more? You can explore the events and read all articles on our website: https://www.alamirefoundation.org/en/

29/04/2026

(NL) Benieuwd hoe de liederen uit het 'Chansonnier Cordiforme' klinken? Ontdek het morgenavond (30/04) om 20u30 tijdens het concert van Ensemble Leones bij Passie van de Stemmen 2026.

Er zijn nog enkele tickets beschikbaar via https://www.30cc.be/nl/programma/item/straight-from-the-heart-2025-2026

//

(EN) Curious about how the songs from the 'Chansonnier Cordiforme' sound? Join us tomorrow evening (30/04) at 20h30 for Ensemble Leones in concert during Voices of Passion 2026.

Limited tickets still available at: https://www.30cc.be/en/programma/item/straight-from-the-heart-2025-2026

30CC

27/04/2026

(NL) Erfgoeddag 2026 was een succes: we mochten heel wat bezoekers verwelkomen in het Huis van de Polyfonie tijdens de twee mini-recitals van Marie Petit. Achteraf konden de nieuwsgierigen de instrumenten uit de collectie zelfs van dichtbij bekijken, met een woordje uitleg.
Bedankt aan iedereen die erbij was!

//

(EN) Heritage Day 2026 was a success: we had the pleasure to welcome many visitors to the House of Polyphony during the two mini-recitals by Marie Petit. Afterward, those who were curious had the chance to take a closer look at the instruments from the collection, with some additional explanations.
Thank you to everyone who joined us!

24/04/2026

(NL) Humor in de marge 7: tweesnijdende teksten

Zondag is het zover: Erfgoeddag 2026. Afgelopen twee weken bouwden we op naar deze feestelijke dag met zes posts die de humor in muziekmanuscripten uit de middeleeuwen en de renaissance belichtten. Vandaag volgt de laatste post van die campagne. Maar niet getreurd: zondag kunt u nog genieten van twee vrolijke recitals, door Marie Petit verzorgd op de instrumentencollectie van de Alamire Foundation. Meer info vindt u hier: https://www.alamirefoundation.org/nl/outreach/erfgoeddag-2026/. Inschrijven kan tot en met 25/04.

De laatste compositie in het Leuven Chansonnier is een unicum in twee betekenissen: enerzijds omdat het in geen enkele andere bron werd teruggevonden, anderzijds vanwege haar tekst. ‘Henri phlippet’ is namelijk tamelijk gewaagd in vergelijking met de andere chansons in het liedboek, die vooral handelen over hoofse liefde zonder al te veel lichamelijkheid. Een vrouw prijst haar loyale minnaar, die ze liefkozend aanspreekt met een verkleinvorm, voor zijn moedige inborst, maar ook voor… zijn ‘bekoorlijke pik’.

Dat is toch zo als je het slecht leesbare woordje ‘[vie?]’ in de tweede regel van het refrein interpreteert als ‘vit’ (‘lid’) en niet als ‘vis’ (‘gezicht’). De eerste mogelijkheid is niet ondenkbaar, zeker wanneer we kijken naar de voorgaande regel. ‘[H]enri phlippet le vert me fais porter’ (‘Henri Phlippet doet me groen dragen’) zinspeelt mogelijk op de ontmaagding van het vrouwelijke hoofdpersonage, want het dragen van groen associeerde men daar al sinds de veertiende eeuw mee. De kleur vestigde zich namelijk op de kledij van een verliefd koppel bij het ongeoorloofde rollebollen in het gras.

Voorbeeld (https://www.idemdatabase.org/item/b-af-ms-1)

📌 Leuven, Alamire Foundation, ms. 1, f. 80v-[81r] / Alamire Digital Lab

//

(EN) Humor in the Margins 7: Two-edged Texts

This Sunday marks the day: Heritage Day 2026. Over the past two weeks, we have been building up to this festive occasion with six posts highlighting the humor found in medieval and Renaissance music manuscripts. Today we present the final post of that campaign. But don’t worry—on Sunday you can still enjoy two light‑hearted recitals, performed by Marie Petit on the Alamire Foundation’s instrument collection. You can find more information here: https://www.alamirefoundation.org/en/outreach/heritage-day-2026/. Registration is open until 25 April.

The final composition in the Leuven Chansonnier is unique in two ways: first, because it has not been found in any other source, and second, because of its text. ‘Henri phlippet’ is rather daring compared with the other chansons in the songbook, which mainly deal with courtly love with little overt physicality. A woman praises her loyal lover—whom she affectionately addresses with a diminutive—not only for his courageous nature, but also for… his ‘sweet cock.’

At least, that is the case if the barely legible word ‘[vie?]’ in the second line of the refrain is interpreted as vit (‘member’) rather than vis (‘face’). The former reading is certainly plausible, especially when we consider the preceding verse. ‘[H]enri phlippet le vert me fais porter’ (‘Henri Phlippet, you make me wear green’) may allude to the deflowering of the female protagonist, since wearing green had been associated with this since the fourteenth century. The color came to be linked with the clothing of a pair of lovers engaged in illicit coupling in the grass.

Example (https://www.idemdatabase.org/item/b-af-ms-1)

📌 Leuven, Alamire Foundation, ms. 1, f. 80v-[81r] / Alamire Digital Lab

19/04/2026

(NL) Humor in de marge 6: fantasierijke figuren

De Chigi Codex blijft een onuitputtelijke bron voor deze posts. Op verschillende folia van het koorboek vinden we naast de ludieke verluchtingen ook illustraties met een eerder absurd voorkomen. Op 116r lopen bijvoorbeeld twee monsters onderaan de pagina: een soort versmelting van een draak, een kameel en een mens. Gelijkaardig zijn de uitvergrote vogelfiguren met apenstaart en lange poten. De ‘mensachtigen’ ontbreken dan weer regelmatig armen en romp — het lijken wel wandelende grotesken.

Voorbeelden:

📌 Vaticaanstad, Biblioteca Apostolica Vaticana, ms. Chig.C.VIII.234, f. 116r, 192r, 214r & 227v (details) / Alamire Digital Lab (https://www.idemdatabase.org/item/v-cvbav-ms-chig-c-viii-234)

//

(EN) Humor in the Margins 6: Phantasy Figures

The Chigi Codex remains an inexhaustible source for these posts. Across various folios of the choirbook, we encounter not only playful illuminations but also illustrations with a distinctly absurd character. On folio 116r, for example, two monsters stalk the bottom of the page: a kind of hybrid fusing a dragon, a camel, and a human figure. Comparable are the oversized birdlike creatures with monkey tails and long legs. The ‘humanoid’ figures, meanwhile, are often missing arms and torsos altogether—more like walking grotesques than people.

Examples:

📌 Vatican City, Vatican Apostolic Library, ms. Chig.C.VIII.234, f. 116r, 192r, 214r & 227v (details) / Alamire Digital Lab (https://www.idemdatabase.org/item/v-cvbav-ms-chig-c-viii-234)

17/04/2026

Dit is 𝐌𝐚𝐫𝐜 𝐁𝐮𝐬𝐧𝐞𝐥: bassus bij Ca****la Pratensis en tevens kalligraaf van het gereconstrueerde koorboek van 𝑴𝒊𝒔𝒔𝒂 𝑴𝒂𝒓𝒊𝒂 𝒁𝒂𝒓𝒕.

Ondanks de grootsheid van deze indrukwekkende mis is dit boek bijna verloren gegaan in de geschiedenis en slechts overgeleverd in één reeks boeken, gedrukt in Basel in 1507. Deze boeken zijn fascinerend, maar zitten vol fouten en bevatten nauwelijks tekst. In samenwerking met de Alamire Foundation kalligrafeerde Busnel een gloednieuw koorboek. Een waar kunstwerk: het boek is volledig uitgevoerd in historische stijl, maar bevat unieke en persoonlijke details die het verhaal vertellen van dit bijzondere werk en het ensemble zelf.

Ca****la Pratensis zal tijdens hun Maria Zart tour vanaf 7 mei zingen uit dit door Marc Busnel genoteerde koorboek. Tijdens een aantal concerten kun je om de zangers heen lopen en het koorboek van dichtbij bekijken. Details over het handschrift worden uitgelegd door Artistiek Leider Tim Braithwaite tijdens een inleiding.

16/04/2026

(NL) Humor in de marge 5: inventieve instructies

Kan het niet wat origineler? Dat moeten enkele kopiisten van het Alamire-atelier ook gedacht hebben toen ze begonnen te variëren op de veelvoorkomende ‘tacet’-aanduidingen (‘hij zwijgt’). Die werden genoteerd om aan te geven dat een stem bij een bepaald deel van de compositie “niet van de partij is” en dus niet zingt. De spitsvondige varianten op de neutrale vorm refereren vaak aan filosofische en religieuze wijsheden, maar hier en daar treffen we instructies aan met een kwinkslag. Neem bijvoorbeeld de aanduidingen ‘Amicus n[oste]r dormit’ (‘Onze vriend slaapt’) en ‘Diligo stare domi’ (‘Ik blijf graag thuis’), die spelen met de idee van ‘afwezigheid’ van een partij.

Soms relateren de instructies aan de tekst van de andere stemmen. In ms. 7 uit Jena krijgt de tenor in Antonius Divitis’ 'Missa super Si dedero' op een gegeven moment de annotatie ‘Non vult ca[n]tare libenter’ - een toespeling op het spreekwoord ‘Ieiunus venter non vult cantare libenter’ (‘Een lege maag zingt niet graag’). De kopiist suggereert dat de tenor niets in de buik heeft en dus zwijgt. In tegenstelling tot de superius en de contratenor, want die zingen het ‘Pleni’ en hebben dus een ‘plenus venter’ - al eten de meeste musici vandaag liever ná het concert.

Voorbeelden (https://www.idemdatabase.org)

📌 Jena, Thüringer Universitäts- und Landesbibliothek, ms. 7, f. 102v & 104v (details)
📌 Jena, Thüringer Universitäts- und Landesbibliothek, ms. 8, f. 81v (detail)

//

(EN) Humor in the Margins 5: Inventive Instructions

Could it not be a bit more original? Some copyists of the Alamire workshop must have asked themselves the same question when they began to vary the common ‘tacet’ indications (‘he is silent’). These were written to signal that a voice is ‘not taking part’ in a certain section of the composition and therefore does not sing. The witty alternatives to the neutral formula often refer to philosophical or religious wisdom, but here and there we encounter instructions with a playful twist. Consider, for example, the annotations ‘Amicus n[oste]r dormit’ (‘Our friend is asleep’) and ‘Diligo stare domi’ (‘I prefer to stay at home’), both of which toy with the idea of a part’s ‘absence’.

Sometimes these instructions relate directly to the text sung by the other voices. In ms. 7 from Jena, the tenor in Antonius Divitis’s 'Missa super Si dedero' at one point receives the annotation ‘Non vult ca[n]tare libenter’—an allusion to the proverb ‘Ieiunus venter non vult cantare libenter’ (‘A fasting stomach is unwilling to sing’). The copyist suggests that the tenor has an empty stomach and therefore keeps silent. By contrast, the superius and contratenor do sing the ‘Pleni’ and thus have a ‘plenus venter’—even if most musicians today would prefer to eat after the concert.

Examples (https://www.idemdatabase.org)

📌 Jena, Thuringian University and State Library, ms. 7, f. 102v & 104v (details)
📌 Jena, Thuringian University and State Library, ms. 8, f. 81v (detail)

12/04/2026

(NL) Humor in de marge 4: ludieke verluchtingen

Een bloot achterwerk bij een religieus werk: dat is als vloeken in de kerk. Toch tekenden verluchters hier en daar speelse drolerieën in de marges van manuscripten met sacrale muziek. Een opvallend voorbeeld daarvan is de Chigi Codex. Dit koorboek met uitsluitend missen en motetten — in de vijftiende eeuw de religieuze genres bij uitstek — werd rijkelijk voorzien van verluchtingen die niet altijd rijmen met de verheven inhoud.

We komen er ondeugende decoraties tegen, zoals een man wiens naakte bips wordt gepikt door een vogel of een bas-de-page met een slapende vrouw en twee kwajongens die op het punt staan met een bezem onder haar rok te gaan. Bij de openingsmis van Johannes Okeghem staat dan weer een olijke figuur met pijl en boog, armen voor oren en een vaandeldragend aapje op de helm; niet zo suggestief als de eerste voorbeelden, maar minstens even bizar.

Voorbeelden:

📌 Vaticaanstad, Biblioteca Apostolica Vaticana, ms. Chig.C.VIII.234, f. 4r, 89v & 97r (details) / Alamire Digital Lab (https://www.idemdatabase.org/item/v-cvbav-ms-chig-c-viii-234)

//

(EN) Humor in the Margins 4: Playful Illuminations

A bare backside in a religious manuscript: it is almost like swearing in church. Yet illuminators occasionally slipped playful drolleries into the margins of manuscripts containing sacred music. One striking example is the Chigi Codex. This choirbook, filled exclusively with masses and motets — the quintessential religious genres of the fifteenth century — was lavishly decorated with images that don’t always match the lofty content.

We encounter mischievous decorations, such as a man whose naked behind is being pecked by a bird, or a bas‑de‑page with a sleeping woman and two rascals about to poke a broom under her skirt. At the opening mass by Johannes Okeghem, we instead find a jolly figure with bow and arrow, arms as ears, and a little banner‑bearing monkey perched on his helmet — not as suggestive as the first examples, but certainly just as bizarre.

Examples:

📌 Vatican City, Vatican Apostolic Library, ms. Chig.C.VIII.234, f. 4r, 89v & 97r (details) / Alamire Digital Lab (https://www.idemdatabase.org/item/v-cvbav-ms-chig-c-viii-234)