19/08/2026
𝗨𝗶𝘁 𝗼𝗻𝘇𝗲 𝗮𝗿𝗰𝗵𝗶𝗲𝘃𝗲𝗻 : 𝗗𝗲 𝗦𝗽𝗮𝗮𝗻𝘀𝗲 𝗕𝘂𝗿𝗴𝗲𝗿𝗼𝗼𝗿𝗹𝗼𝗴, 𝟵𝟬 𝗷𝗮𝗮𝗿 𝗴𝗲𝗹𝗲𝗱𝗲𝗻.
Op 17 juli 1936 kwam het Spaanse leger onder leiding van Franco in opstand om de Spaanse Republiek omver te werpen. Deze staatsgreep ontketende een revolutionaire storm in heel Spanje.
In Barcelona en omgeving, geconfronteerd met de militaire opstand en de weigering van de regering om wapens aan de arbeiders uit te delen, organiseren de arbeiders zichzelf en nemen ze de wapens op. Ze slagen erin de opstandige militairen te verslaan en controle uit te oefenen over een groot deel van de stad.
In Madrid, net als in talrijke andere steden en dorpen, bieden gemobiliseerde bevolkingsgroepen weerstand, winnen ze soms bepaalde soldaten voor hun zaak en nemen ze een deel van de organisatie van het dagelijks leven op zich. In deze context ontstaan verdedigingscomités, milities, bedrijfscomités, bevoorradingscomités en dorpscomités. Vervolgens breekt een burgeroorlog uit die drie jaar zal duren.
𝘌𝘦𝘯 𝘤𝘰𝘯𝘧𝘭𝘪𝘤𝘵 𝘥𝘢𝘵 𝘥𝘦 𝘨𝘳𝘦𝘯𝘻𝘦𝘯 𝘰𝘷𝘦𝘳𝘴𝘤𝘩𝘳𝘪𝘫𝘥𝘵 :
Het Spaanse conflict leidt al snel tot een uitzonderlijke internationale mobilisatie. Mannen en vrouwen uit talrijke landen trekken naar Spanje om zich bij de milities aan te sluiten of, vanaf oktober 1936, bij de Internationale Brigades. Anderen zetten zich in in de militaire ziekenhuizen (zoals de „Mamás belgas“ in Onteniente) of organiseren hulpacties voor de burgerbevolking.
Het conflict leidt ook tot ballingschap en ontheemding, met name die van de ‘niños de la guerra’, de Spaanse kinderen die naar verschillende landen worden geëvacueerd om hen te beschermen tegen het oorlogsgeweld. Zo worden er in België meer dan 5.000 kinderen in gezinnen opgevangen.
𝘐𝘯 𝘰𝘯𝘻𝘦 𝘤𝘰𝘭𝘭𝘦𝘤𝘵𝘪𝘦𝘴 :
Onze archieven en bibliotheek herbergen talrijke bronnen die inzicht bieden in deze bijzondere geschiedenis:
• boeken die tijdens het conflict of in de daaropvolgende decennia zijn verschenen (waaronder de recente publicatie van Vincent Scheltiens en Sven Tuytens „In Spaanse loopgraven: België en de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939);
• brochures en tijdschriften die met name door de KPB, de Trotskisten, de Bordigisten of de Anarchisten zijn uitgegeven
• archiefstukken met betrekking tot de Internationale Brigades en de vrijwilligers die naar Spanje vertrokken (deze zijn systematisch onderzocht en hebben de database van het Cegesoma gevoed, evenals de website „brigadistas from Belgium“ van het Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis);
• documenten van de Politieke Controle Commissie van de KPB betreffende militanten die besloten hadden naar Spanje te vertrekken of die een of meer niños hadden opgevangen;
• documenten van de Communistische Internationale m.b.t. de Belgische brigadisten alsook documenten van de KPB en van het Internationbale Rode Hulp (IRH-SRI);
• diverse persoonsarchieven, met name die van Adhémar Hennaut, Joseph Thonet, Judith Rachel Van Mieghem, Albert De Coninck, Marguerite Franklemon en José Gotovitch;
𝘐𝘭𝘭𝘶𝘴𝘵𝘳𝘢𝘵𝘪𝘦𝘴 © 𝘊𝘢𝘳𝘊𝘰𝘉/𝘋𝘈𝘊𝘖𝘉, 𝘉𝘳𝘶𝘴𝘴𝘦𝘭.
- Aalsterse Brigadisten [1936] (PHO 0517)
- Retour d'Espagne de volontaires des Brigades internationales. Bruxelles, Gare du Midi, Photo WARO, 19/11/1938 (PHO 0514)
-Campagne de solidarité pour l'Espagne, 1938 (PHO 0510).
Vragen? Surf naar www.dacob.be of mail naar [email protected]
