14/07/2026
⚖️La Cour constitutionnelle s’est prononcée⚖️
Le 9 juillet 2026, la Cour constitutionnelle a annulé la disposition budgétaire relative à la subvention fédérale accordée à Casa legal asbl en tant que projet pilote fédéral (https://fr.const-court.be/judgments?year=2026&month=7 -86-2026)
Cet arrêt place notre asbl dans l'incertitude totale de pouvoir poursuivre le travail que nous effectuons quotidiennement auprès de centaines de personnes se trouvant dans des situations juridiques et sociales extrêmement complexes.
Mais il faut retenir de cette décision que la Cour souligne la réelle valeur ajoutée de notre approche innovante “pour le public cible concerné en comparaison de l’aide juridique de deuxième ligne classique”. Elle ajoute qu’il est “légitime de subsidier des projets pilotes qui visent à soutenir le déploiement de cette approche multidisciplinaire".
La Cour ne remet donc nullement en cause :
➡️ la qualité du travail réalisé par Casa legal ;
➡️ l'utilité sociale du projet ;
➡️ la légitimité de soutenir financièrement une telle initiative.
L'annulation repose exclusivement sur une considération procédurale : la Cour estime que le législateur n'a pas démontré qu'il était impossible d'organiser une procédure ouverte de sélection permettant à d'autres avocats/structures comparables de candidater.
💡Cette décision ouvre donc une voie claire : créer un mécanisme légal de mise en concurrence adapté aux structures spécialisées dans l'aide juridique multidisciplinaire.
Casa legal comprend cette décision, sur le fond.
Nous déplorons cependant que la Cour n’ait pas accepté de reconnaitre que Casa legal est actuellement l’unique structure en Belgique à pouvoir remplir la mission d’approche multidisciplinaire poursuivie par le gouvernement fédéral en vue d'améliorer l’accès à la Justice pour les personnes les plus vulnérables.
Cette décision vient en outre priver l’étude d’évaluation du modèle en cours des données exploitables et nécessaires à une évaluation objective, ce qui nous parait également difficilement justifiable.
Casa legal déplore enfin, et surtout, qu’un tel projet - et les personnes qui en bénéficient - dont la valeur ajoutée est reconnue, y compris par la Cour, doive in fine assumer les conséquences de l’absence de cadre légal destiné à encadrer des intitiatives innovantes.
La b***e est du côté du gouvernement fédéral à qui nous demandons de se saisir de l’opportunité formulée par la Cour afin de garantir le développement d’un modèle dont la pertinence est largement reconnue.
La déception est énorme mais l’engagement reste intact.
Merci pour votre soutien !
***
⚖️Het Grondwettelijk Hof heeft zich uitgesproken⚖️
Op 9 juli 2026 heeft het Grondwettelijk Hof de begrotingsbepaling vernietigd betreffende de federale subsidie die aan Casa legal asbl werd toegekend als federaal proefproject (https://nl.const-court.be/judgments?year=2026&month=7 -86-2026).
Door dit arrest verkeert onze vzw in totale onzekerheid over de vraag of we het werk kunnen voortzetten dat we dagelijks verrichten voor honderden mensen die zich in uiterst complexe juridische en sociale situaties bevinden.
Wat we echter uit deze beslissing moeten onthouden, is dat het Hof de werkelijke meerwaarde van onze innovatieve aanpak benadrukt “voor het betrokken doelpubliek in vergelijking met de klassieke juridische tweedelijnsbijstand”. Het voegt hieraan toe dat het “legitiem is proefprojecten te subsidiëren die erop gericht zijn de ontwikkeling van die multidisciplinaire aanpak te bevorderen”.
Het Hof trekt dus geenszins in twijfel :
➡️ de kwaliteit van het werk dat door Casa legal wordt verricht;
➡️ het maatschappelijk nut van het project;
➡️ de legitimiteit om een dergelijk initiatief financieel te ondersteunen.
De nietigverklaring berust uitsluitend op een procedurele overweging: het Hof is van oordeel dat de wetgever niet heeft aangetoond dat het onmogelijk was om een open selectieprocedure te organiseren waarbij andere advocaten of vergelijkbare organisaties zich konden aanmelden.
💡Deze beslissing baant dus een duidelijke weg : het creëren van een wettelijk mechanisme voor selectieprocedures dat is afgestemd op organisaties die gespecialiseerd zijn in multidisciplinaire rechtsbijstand.
Casa legal begrijpt deze beslissing, inhoudelijk.
Wij betreuren het echter dat het Hof niet heeft willen erkennen dat Casa legal momenteel de enige organisatie in België is die de door de federale regering nagestreefde multidisciplinaire aanpak kan vervullen om de toegang tot justitie voor de meest kwetsbare personen te verbeteren.
Bovendien ontneemt deze beslissing bruikbare gegevens van de lopende evaluatiestudie van het model de die nodig zijn voor een objectieve beoordeling, wat ons eveneens moeilijk te rechtvaardigen lijkt.
Casa legal betreurt ten slotte, en vooral, dat een dergelijk project – en de mensen die er baat bij hebben –, waarvan de toegevoegde waarde wordt erkend, ook door het Hof, uiteindelijk de gevolgen dragen van het ontbreken van een juridisch kader bestemd voor innoverende initiatieven.
De bal ligt nu bij de federale regering, die wij verzoeken de door het Hof geboden kans te grijpen om de ontwikkeling te waarborgen van een model waarvan de relevantie algemeen wordt erkend.
De teleurstelling is enorm, maar onze inzet blijft onverminderd groot.
Bedankt voor uw steun !
