Îlot Gisseleire-Versé Eiland

Itinéraire Site Web Contacter l’organisation

Îlot Gisseleire-Versé Eiland Bienvenue sur la page de l'Îlot Gisseleire-Versé à Berchem-Sainte-Agathe, Bruxelles. Ici, nous partageons des informations générales.

Pour des infos détaillées et pour recevoir les activités à venir, écrivez-nous par courriel ou visitez notre page web.

04/11/2026

Alors que la commune de Berchem-Sainte-Agathe vient de suspendre un projet de végétalisation dans le quartier ‘T Hof te Overbeke face à l’opposition des riverains, d’autres habitants réclament exactement le même type d’aménagement depuis plusieurs années.

🏡 Kent u het Berchem van vroeger?De Geschiedenisgroep Gisseleire-Versé nodigt jullie uit voor een virtuele wandeling (ee...
02/11/2026

🏡 Kent u het Berchem van vroeger?

De Geschiedenisgroep Gisseleire-Versé nodigt jullie uit voor een virtuele wandeling (een begeleide diavoorstelling) door onze gemeente: langs haar straten, huizen, kasteeltjes en de plekken die het leven in onze wijken hebben getekend.

De foto op de flyer geeft alvast een voorproefje van deze reis door de tijd: een elegante dame met een parasol, drie jonge kinderen en een koetsje getrokken door een ezel… Herkennen jullie hen? 😉

Een mooie gelegenheid om onze lokale geschiedenis te ontdekken of te herontdekken, de sporen terug te vinden van wie onze wijken mee vorm heeft gegeven en samen dit collectieve geheugen levend te houden.

Alle praktische informatie vinden jullie op de flyer.

We hopen jullie talrijk te mogen verwelkomen!

🏡 Connaissez-vous vraiment le Berchem d’autrefois ?Le Groupe Histoire Gisseleire-Versé vous invite à une promenade virtu...
02/11/2026

🏡 Connaissez-vous vraiment le Berchem d’autrefois ?

Le Groupe Histoire Gisseleire-Versé vous invite à une promenade virtuelle (projection commentée) à travers notre commune : ses rues, ses maisons, ses castelets et les lieux qui ont marqué la vie de nos quartiers.

La photo du flyer vous donnera déjà un avant-goût de ce voyage dans le temps : une élégante dame à l’ombrelle, trois jeunes enfants et un attelage tiré par un âne… Vous les reconnaissez ? 😉

Une occasion de découvrir ou redécouvrir notre histoire locale, de retrouver les traces de celles et ceux qui ont façonné nos quartiers et de faire vivre ensemble cette mémoire collective.

Toutes les informations pratiques figurent sur le flyer.

Au plaisir de vous retrouver nombreux !

BEGRAAFPLAATSEN – WIST JE DAT?Vroeger lag de begraafplaats in het hart van het dorp (Deel I)In de omgeving van de oude k...
28/10/2026

BEGRAAFPLAATSEN – WIST JE DAT?
Vroeger lag de begraafplaats in het hart van het dorp (Deel I)

In de omgeving van de oude kerk van Berchem zijn nog altijd enkele grafresten te vinden. Deze stenen herinneren aan een tijd waarin de begraafplaats een volwaardig onderdeel vormde van het dorpscentrum…

Maar wist je dat begraafplaatsen geleidelijk uit de centra van steden en dorpen verdwenen en naar de rand werden verplaatst? En dat de verstedelijking deze nieuwe locaties soms later heeft ingehaald, waardoor ze opnieuw moesten verhuizen?

De geschiedenis van Sint-Agatha-Berchem getuigt hiervan. Nu er een nieuwe begraafplaats wordt overwogen op het Hoogveld, in een beschermd groengebied dat midden in een verstedelijkte wijk ligt en bijna volledig door woningen wordt omringd, blikken we terug op de evolutie van begraafplaatsen en op de sporen van ons verleden die vandaag nog zichtbaar zijn.


In Berchem: de begraafplaats rond de oude kerk

De dorpskern ontwikkelde zich rond de kapel van Sint-Agatha, die voorafging aan de huidige ‘oude kerk’. Van de 14e eeuw tot 1890 lag de parochiebegraafplaats in de ruimte rond de kerk.

In die tijd waren begraafplaatsen nauw verbonden met de parochie en de godsdienst. Een muur bakende deze begraafplaats af en scheidde ze van de omgeving. Op veel begraafplaatsen markeerden dergelijke muren ook de grens tussen gewijde grond en de buitenwereld, tussen de wereld van de doden en die van de levenden. Ze hielpen bovendien om dieren op afstand te houden.

Overledenen werden vaak rechtstreeks in de aarde begraven, soms met hun baar, een draagbaar waarop het lichaam werd vervoerd, aangezien alleen de meer welgestelden zich een doodskist konden veroorloven.

Begraven worden in gewijde grond was bijzonder belangrijk, maar niet iedereen kreeg toegang tot de gewijde begraafplaats. Afhankelijk van de periode en de plaats konden zelfdoding, niet-gedoopte kinderen of criminelen een begrafenis op deze grond worden ontzegd en elders, aan de rand of buiten de begraafplaats, worden begraven.

Joodse gemeenschappen hadden hun eigen begraafplaatsen, zoals die bij de Naamsepoort in Brussel. Sommige protestanten werden dan weer begraven op privéterreinen, bijvoorbeeld in hun eigen tuin.


BEGRAFENISSEN BUITEN DE BEBOUWDE KOM: wanneer begraafplaatsen ook een kwestie van volksgezondheid worden

In de 18e eeuw, in de context van de Verlichting, kregen gezondheidskwesties in verband met begraafplaatsen steeds meer aandacht in het overheidsbeleid en bij de inrichting van steden.

Begravingen in kerken en op begraafplaatsen midden in bewoonde gebieden werden steeds vaker bekritiseerd vanwege de gezondheidsrisico's die ermee gepaard gingen.

Op 26 juni 1784 verbood keizer Jozef II begrafenissen in kerken en op begraafplaatsen binnen steden en dorpen. Het edict voorzag in de aanleg van nieuwe begraafplaatsen buiten de bebouwde kom en in de sluiting van de betrokken oude begraafplaatsen.

Begraafplaatsen midden tussen de woningen, die soms overvol waren en niet konden worden uitgebreid, riepen bezorgdheid op over geuroverlast, waterverontreiniging en de volksgezondheid. De overheid wilde daarom begraafplaatsen verder van de bewoonde gebieden verwijderen.

Begraafplaatsen werden zo ook een kwestie van volksgezondheid en ruimtelijke ordening.

In Berchem verhuist de begraafplaats weg van het centrum

Deze evolutie werd aan het einde van de 19e eeuw ook in Berchem zichtbaar. In 1890 werd, als gevolg van de bevolkingsgroei, verder van het centrum een nieuwe begraafplaats aangelegd, bovenaan de Groendreefstraat (rue de l’Allée Verte). Ze bestaat nog steeds op die locatie en is de begraafplaats die we vandaag de ‘oude begraafplaats’ noemen.

Ook deze begraafplaats werd later vervangen door de huidige begraafplaats, die in 1960 werd geopend en eveneens verder weg, aan de rand van de gemeente, werd aangelegd naarmate het dorp groeide en verstedelijkte.

Op deze tweede fase komen we in een volgend hoofdstuk terug.

En vandaag?

Nu er een nieuwe begraafplaats wordt overwogen op het Hoogveld, in een beschermd groengebied midden in een verstedelijkte wijk, verdient deze geschiedenis het om in herinnering te worden gebracht.

De keuze van een locatie heeft gevolgen voor het grondgebied op lange termijn en moet rekening houden met de omgeving, de evolutie van de gemeente en de behoeften van haar inwoners.

J. Tardy – Geschiedenisgroep Gisseleire-Versé

CIMETIÈRES – LE SAVIEZ-VOUS ?Autrefois, le cimetière était au cœur du village (Partie I) Quelques vestiges funéraires su...
28/10/2026

CIMETIÈRES – LE SAVIEZ-VOUS ?
Autrefois, le cimetière était au cœur du village (Partie I)

Quelques vestiges funéraires subsistent toujours aux abords de l'ancienne église de Berchem. Ces pierres témoignent d'une époque où le cimetière faisait partie intégrante du cœur du village…

Mais saviez-vous que les cimetières ont progressivement quitté les centres des villes et des villages pour s'installer en périphérie ? Et que, par la suite, l'urbanisation a parfois rattrapé ces nouveaux emplacements, conduisant à de nouveaux déplacements ?

L'histoire de Berchem-Sainte-Agathe en témoigne. À l'heure où un nouveau cimetière est envisagé au Hoogveld, dans un espace vert protégé, enclavé au cœur d’un quartier urbanisé et presque entièrement entouré d'habitations, revenons sur l'évolution des lieux d'inhumation et sur les traces de notre passé encore visibles aujourd'hui.


À Berchem, le cimetière autour de l'ancienne église

Le noyau du village s'est développé autour de la chapelle Sainte-Agathe, qui a précédé l’actuelle « ancienne église ». Du XIVe siècle jusqu'en 1890, le cimetière paroissial se trouvait dans l'espace entourant l'église.

À cette époque, les cimetières étaient étroitement liés à la paroisse et à la religion. Un mur délimitait cet espace funéraire et le séparait de ses environs. Dans de nombreux cimetières, ces murs marquaient la séparation entre la terre consacrée et l'espace extérieur, entre le monde des morts et celui des vivants, tout en contribuant à tenir les animaux à distance.

Les défunts étaient souvent enterrés directement en terre, parfois avec leur bière, c’est-à-dire la civière servant à transporter le corps, car seuls les plus aisés pouvaient bénéficier d’un cercueil.

Être inhumé en terre consacrée revêtait une grande importance, mais l'accès au cimetière consacré n'était pas garanti à tous. Selon les époques et les lieux, les suicidés, les enfants non baptisés ou les criminels pouvaient se voir refuser une sépulture dans cet espace et être enterrés à l'écart.

Les communautés juives disposaient de leurs propres cimetières, comme celui qui se trouvait près de la porte de Namur. Certains protestants, quant à eux, étaient parfois enterrés dans des propriétés privées, notamment dans leur propre jardin.

INTERDICTION DES INHUMATIONS AU SEIN DES AGGLOMÉRATIONS : quand les cimetières deviennent aussi une question de santé publique

Au XVIIIe siècle, dans le contexte du siècle des Lumières, les préoccupations sanitaires liées aux lieux d'inhumation prennent une importance croissante dans les décisions des autorités et dans l'organisation des villes.

Les inhumations dans les églises et les cimetières situés au milieu des zones habitées sont de plus en plus critiqués en raison des risques sanitaires qui leur sont associés.

Le 26 juin 1784, l'empereur Joseph II interdit les inhumations dans les églises et dans les cimetières situés à l'intérieur des villes et des bourgs. L'édit prévoyait la création de nouveaux cimetières à l'extérieur des zones habitées et la suppression des anciens lieux d'inhumation concernés.

Les cimetières nichés au milieu des habitations, parfois saturés et sans possibilité d'extension, suscitent des inquiétudes concernant les odeurs, la pollution des eaux et la santé publique. Les autorités cherchent donc à éloigner les lieux d'inhumation des zones habitées.

Les lieux d'inhumation deviennent ainsi aussi une question de santé publique et d'aménagement du territoire.


À Berchem, le cimetière s'éloigne du centre

Cette évolution se concrétise à Berchem à la fin du XIXe siècle. En 1890, face à l'accroissement de la population, un nouveau cimetière est aménagé plus loin, en haut de la rue de l'Allée Verte. Il existe toujours à cet emplacement et c'est celui que nous appelons aujourd'hui l'« ancien cimetière ».

Il sera lui-même remplacé par le cimetière actuel, ouvert en 1960, lui aussi aménagé plus loin, en périphérie, à mesure que le village s’est développé et urbanisé.

Nous reviendrons sur cette deuxième étape dans un prochain chapitre.


Et aujourd’hui ?

Alors qu'un nouveau cimetière est envisagé au Hoogveld, dans une zone verte protégée, au cœur d'un quartier urbanisé, cette histoire mérite d'être rappelée.

Le choix d'un emplacement engage durablement le territoire et doit tenir compte de son environnement, de l'évolution de la commune et des besoins de ses habitants.

J. Tardy - Groupe Histoire Gisseleire-Versé

🌳 PRÉSERVONS LE HOOGVELD / BESCHERM HET HOOGVELDBerchem-Sainte-Agathe compte déjà trois cimetières. Faut-il vraiment en ...
25/10/2026

🌳 PRÉSERVONS LE HOOGVELD / BESCHERM HET HOOGVELD

Berchem-Sainte-Agathe compte déjà trois cimetières. Faut-il vraiment en ajouter un quatrième, au cœur d’un quartier résidentiel ?

C’est pourtant le projet proposé par la Ville de Bruxelles : installer un cimetière multiconfessionnel au Hoogveld, un espace vert protégé, entouré d’habitations et d’une école.

Peut-on vraiment envisager de sacrifier cet espace vert, niché au cœur d’un quartier urbanisé, dont une partie offre encore une vue dégagée exceptionnelle sur Bruxelles ? Comment expliquer aux habitants des rues Grand-Bigard, Kasterlinden et du Bon Pasteur que leurs chez-soi pourraient se retrouver directement contigus à des sépultures ?

Et que vaut la protection d’un espace vert si elle peut être remise en cause par une décision politique, sans véritable dialogue avec les habitants concernés ?

Un tel projet soulève également des questions évidentes de mobilité et de stationnement, avec davantage de déplacements dans des rues résidentielles étroites, alors que la Région et la commune soutiennent précisément l’apaisement de la « maille » Berchem-Ouest.

Nous ne contestons pas la nécessité de prévoir des places d’inhumation. Mais pourquoi sacrifier cinq hectares d’espace vert protégé à Berchem, à l’initiative de la Ville de Bruxelles et de son CPAS, alors que notre commune a déjà proposé d’ajouter 300 places à son cimetière existant ?

La solidarité régionale ne peut pas justifier n’importe quel choix, ni se faire au détriment des habitants et du patrimoine vert d’une autre commune.

Le comité de quartier de l’Îlot Gisseleire-Versé s’oppose fermement à cette implantation et demande que le Hoogveld reste un espace vert protégé.

Retrouvez notre position et l’ensemble de nos arguments :
https://sites.google.com/view/ilot-gisseleire-verse-eiland/hoogveld?authuser=0

Le Hoogveld doit rester un espace vert, pas devenir un cimetière.

- NL -

Sint-Agatha-Berchem telt al drie begraafplaatsen. Moet er echt een vierde bijkomen, midden in een woonwijk?

Dat is nochtans het voorstel van de Stad Brussel: een multiconfessionele begraafplaats aanleggen op het Hoogveld, een beschermde groene ruimte, omringd door woningen en een school.

Kan men deze groene ruimte, verscholen in een verstedelijkte wijk en met op sommige plaatsen nog een uitzonderlijk vrij uitzicht over Brussel, werkelijk opofferen? Hoe valt aan de bewoners van de Groot-Bijgaardenstraat, de Kasterlindenstraat en de Goede Herderstraat uit te leggen dat hun woningen rechtstreeks aan graven zouden kunnen grenzen?

Wat is de waarde van de bescherming van een groene ruimte als die door een politieke beslissing ter discussie kan worden gesteld, zonder echt overleg met de betrokken bewoners?

Een dergelijk project roept ook evidente vragen op over mobiliteit en parkeren. Het zou extra verplaatsingen met zich meebrengen in smalle woonstraten, terwijl zowel het Gewest als de gemeente juist inzetten op de verkeersluwe inrichting van de ‘maille’ Berchem-West.

Wij betwisten niet dat er voldoende begraafplaatsen moeten zijn. Maar waarom zou vijf hectare beschermde groene ruimte in Berchem moeten worden opgeofferd op initiatief van de Stad Brussel en haar OCMW, terwijl onze gemeente al heeft voorgesteld om 300 extra plaatsen op de bestaande begraafplaats te creëren?

Regionale solidariteit rechtvaardigt niet om het even welke keuze, en mag niet ten koste gaan van de bewoners en het groene erfgoed van een andere gemeente.

Het wijkcomité Îlot Gisseleire-Versé Buurt verzet zich krachtig tegen deze locatie en vraagt dat het Hoogveld een beschermde groene ruimte blijft.

Ontdek ons standpunt en al onze argumenten:
https://sites.google.com/view/ilot-gisseleire-verse-eiland/hoogveld?authuser=0

Het Hoogveld moet groen blijven, en mag geen begraafplaats worden.

23/10/2026

À Berchem, que nos seules histoires effrayantes restent celles d'Halloween… et que nos parcs restent des lieux de vie !

Dat de enige griezelverhalen in onze wijken die van Halloween blijven… en dat onze parken plaatsen blijven waar het leven bruist!

23/10/2026

Belle fête de la Toussaint et joyeux Halloween !
Een fijne Allerheiligen en een vrolijk Halloween!

Adresse

Berchem-Sainte-Agathe
1082

Notifications

Soyez le premier à savoir et laissez-nous vous envoyer un courriel lorsque Îlot Gisseleire-Versé Eiland publie des nouvelles et des promotions. Votre adresse e-mail ne sera pas utilisée à d'autres fins, et vous pouvez vous désabonner à tout moment.

Contacter L’organisation

Envoyer un message à Îlot Gisseleire-Versé Eiland:

Raccourcis

Partager

Organisations à But Non Lucratif à proximité





Activer les notifications