16/05/2026
Dat Adolf en Pieter Daens sociaal geëngageerd waren weten we reeds lang.
Maar ook de echtgenote van Pieter, Marie-Louise Mayart, droeg haar steentje bij. Zij was de oprichtster van het eerste ziekenfonds voor vrouwen. Een sterke vrouw, in toen nog een mannenmaatschappij!
▪️Er is veel te doen over de ziekenfondsen de laatste tijd. Maar wist je dat Aalst en de Denderstreek een belangrijke rol speelden bij het ontstaan van ziekenfondsen?
💚💛
▪️Het eerste daensistische ziekenfonds was het ziekenfonds Help U Zelven, opgericht in Denderleeuw.
▪️Kort daarna, in 1895, werd in Aalst het invloedrijke Ziekenfonds der Christene Volkspartij gesticht.
▪️Help U Zelven (Denderleeuw) was de allereerste daensistische ziekenbond, ontstaan in de sterke lokale afdeling van Denderleeuw.
▪️Het ziekenfonds der Christene Volkspartij, onder leiding van daensistisch voorman Jan-Baptist De Neve, groeide uit tot het belangrijkste ziekenfonds van de regio Aalst.
Het bood arbeiders medische hulp en medicijnen via de eigen daensistische apotheek, onafhankelijk van de traditionele kerkelijke hiërarchie.
▪️Andere steden en regio’s volgden dit voorbeeld, zoals het ziekenfonds Help Elkander in Kortrijk (1913) en lokale afdelingen in bijvoorbeeld de streek rond Brugge en Oostende.
▪️Het Aalsterse ziekenfonds breidde zich snel uit om de arbeidersgezinnen sociale bescherming te bieden buiten de traditionele katholieke en socialistische netwerken om.
▪️In 1898 komt de oprichting van een specifiek ziekenfonds voor vrouwen door toedoen van Mvr. Mayart, echtgenote van Pieter Daens.
▪️In 1911de oprichting van een ziekenfonds voor kinderen.
▪️De Broederbond ontstaat, waardoor de verschillende regionale daensistische ziekenkassen in het arrondissement uiteindelijk gegroepeerd werden in deze overkoepelende bond.
▪️Deze ziekenfondsen vormden de sociale en solidaire ruggengraat van de Christene Volkspartij, die in 1893 door onder anderen priester Adolf Daens en zijn broer Pieter was opgericht.
🟩De oprichting en groei
▪️Opgericht in 1895, kreeg de mannenafdeling van het ziekenfonds op 5 april 1896 priester Adolf Daens als erevoorzitter. De echte uitbouw van de verzekeringskas lag in handen van de daensistische voorman Jan-Baptist de Neve, zozls hierbovengeschreven. Hij werd in 1898 'schrijver' (secretaris) en was van 1903 tot 1939 voorzitter.
▪️Onder De Neve groeide het Ziekenfonds der Christene Volkspartij uit tot het grootste en belangrijkste ziekenfonds van de regio Aalst.
▪️Het ziekenfonds werkte volgens het principe van de solidariteit: leden betaalden een kleine, regelmatige bijdrage en kregen in ruil een uitkering bij ziekte of werkonbekwaamheid. Het maakte deel uit van een breder netwerk aan daensistische volksorganisaties in Aalst, waaronder ook een eigen bakkerij, kolenhandel en de coöperatie Volksverheffing.
▪️Het ziekenfonds bleef onder de daensistische vlag zelfstandig actief tot 1928, waarna de structuren opgingen in bredere christelijke ziekenfondsen.
🟩Wat is er met het ziekenfonds gebeurd?
▪️Na de Eerste Wereldoorlog en het verdwijnen van de Christene Volkspartij, bleven de daensistische sociale werken in Aalst nog lang zelfstandig overeind onder de koepel van de Samenwerkende Maatschappij Volksverheffing. ▪️Uiteindelijk is deze structuur door fusies in de 20e eeuw opgegaan in de neutrale ziekenfondsen.
▪️De historische administratieve zetel in Aalst vormt vandaag de dag nog steeds de basis van het Neutraal Ziekenfonds Vlaanderen.
📷 Familie Pieter Daens
