Centar za razvoj i podršku (CRP)

02/10/2026

Realizovan dvodnevni napredni trening projektnih partnera iz BiH, Crne Gore i Srbije na temu zelene tranzicije i dekarbonizacije na nivou jedinica lokalne samouprave i javnih komunalnih preduzeća, u okviru projekta Green Booster, u hotelu „Lavina“ na Jahorini 29. i 30. septembra 2026. godine.

Napredni trening koncipiran je kao sadržajno povezana cjelina koja učesnike vodi od strateškog i regulatornog okvira prema konkretnim lokalnim mjerama, projektima i modelima finansiranja. U skladu sa usaglašenom agendom, prvi dan bio je dominantno posvećen strateškom okviru, SECAP-u, OIE i EE, te mjerama ublažavanja i prilagođavanja, dok je drugi dan fokus stavio na finansiranje, primjere dobre prakse i praktični grupni rad.

Teme obrađene tokom prvog dana – 29.9.2026.
• Strateški i regulatorni okvir za lokalnu energetsku i klimatsku tranziciju – pregled relevantnih strateških dokumenata za izradu i provedbu SECAP-a;
• Uloga obnovljivih izvora energije i energijske efikasnosti u lokalnoj dekarbonizaciji – značaj OIE i EE mjera u okviru SECAP-a;
• SECAP kao instrument lokalne zelene tranzicije – metodologija, ključni koraci izrade, praćenje i implementacija;
• Mjere za ublažavanje i prilagođavanje klimatskim promjenama na lokalnom nivou – sektorski pristup i primjeri mjera za JLS i JKP.

Teme obrađene tokom drugog dana – 30.9.2026.
• Modeli i mehanizmi finansiranja SECAP mjera – javni izvori, grantovi, kreditni mehanizmi, ESCO i drugi modeli;
• Primjeri dobre prakse iz EU – dekarbonizacija na lokalnom nivou, primjena OIE i EE mjera i modeli provedbe;
Također, kroz drugi dio treninga, učesnici su radili na praktičnom zadatku kojem je cilj identifikacija izvora finansiranja, ključnih aktera i očekivanih efekata odabrane mjere poboljšanja energijske efikasnosti.
Sadržaj treninga bio je usmjeren na praktično povezivanje strateških politika sa lokalnim planiranjem i implementacijom. Posebno su razmatrane veze između analize postojećeg stanja, definisanja ciljeva, izbora i prioritizacije mjera, tehničkih i finansijskih mogućnosti, relevantnih aktera, očekivanih efekata i praćenja realizacije. Kroz diskusije su razmatrane mogućnosti prilagođavanja relevantnih evropskih iskustava lokalnim uslovima u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori i Srbiji.
Predavači su bili: Nihad Harbaš, MSc.dipl.ing.maš. i Mirza Muratović, dipl.ecc.
Trening je organizovan u okviru Green Booster projekta. Centar za razvoj i podršku CRP je vodeći partner, a projekat realizuje u partnerstvu sa organizacijama FORS Montenegro - Fondacija za razvoj sjevera Crne Gore, RRA SREM Regionalnom razvojnom agencijom Srem iz Rume, Srbija i Gradom Živinice, BiH Began Muhić - gradonačelnik Živinica.
Projekat finansiraju Austrijska agencija za razvoj (ADA) u okviru programa International Partnerships Austria i EUKI - European Climate Initiative. Austrijska agencija za razvoj (ADA) je savezna agencija Austrije nadležna za razvojnu saradnju i humanitarnu pomoć. EUKI je instrument finansiranja projekata Federalnog ministarstva za okoliš, klimatske akcije, zaštitu prirode i nuklearnu sigurnost Njemačke (BMUKN). Poziv za projekte u okviru EUKI implementira Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH. Osnovni cilj EUKI je jačanje klimatske saradnje unutar Evropske unije (EU) radi smanjenja emisija plinova sa efektom staklene bašte.

01/10/2026

Veliki dan za privredu i obrazovanje u Tuzli: Otvoren Centar za energetsku tranziciju!
U Kampusu Univerziteta u Tuzli danas je uspješno održan SMART STEP Sajam energetske tranzicije 2026. Najvažniji rezultat ovog događaja je svečano puštanje u rad novoosnovanog Centra za energetsku tranziciju i obnovljenog Laboratorijskog kompleksa Mašinskog fakulteta u Tuzli.
Šta ovo znači za regiju i lokalne kompanije?
🌱 Direktna podrška privredi: Centar će funkcionisati kao stručna i tehnička baza za mala i srednja preduzeća, pomažući im da smanje troškove energije i uspješno spovedu proces dekarbonizacije.
🤝 Saradnja nauke i institucija: Tokom sajma je potpisan ključni Sporazum o saradnji između Ministarstva privrede TK i Mašinskog fakulteta UNTZ, čime se znanje direktno stavlja u službu razvoja domaće industrije.
📈 Pametni alati i strategije: Predstavljen je inovativni sistem A–G klasifikacije za procjenu energetske efikasnosti preduzeća, kao i Akcioni plan koji donosi konkretne mjere podrške privredi TK sve do 2034. godine!
⚙️ Sajam naprednih tehnologija: Posjetioci i privrednici imali su priliku obići savremene laboratorije i vidjeti najnoviju opremu iz oblasti obnovljivih izvora energije.
🌱Dan otvorenih vrata: učenici srednjih škola i studenti upoznali se sa mogućnostima koje pruža novootvoreni Centar za energetsku tranziciju u okviru Laboratorijskog kompleksa Mašinskog fakulteta u Tuzli.
Obnova objekta, uspostavljanje Centra i navedene aktivnosti realizirane su okviru projekta „SMART STEP“ koji je sufinansiran od strane Evropske unije, kroz Interreg VI-A IPA Program Hrvatska – BiH – Crna Gora 2021–2027, a implementiraju ga Centar za razvoj i podršku CRP Tuzla, Vlada Tuzlanskog kantona, Brodsko-posavska županija i Sveučilište u Slavonskom Brodu.

28/09/2026

🔊 Otvaranje obnovljenog Laboratorijskog kompleksa Mašinskog fakulteta i Centra za energetsku tranziciju u okviru SMART STEP Sajma energetske tranzicije 2026

U srijedu, 30. septembra 2026. godine, u Kampusu Univerziteta u Tuzli bit će svečano otvoreni obnovljeni Laboratorijski kompleks Mašinskog fakulteta Univerziteta u Tuzli i Centar za energetsku tranziciju, kao jedan od ključnih rezultata projekta SMART STEP.

Događaj se održava u okviru SMART STEP Sajma energetske tranzicije 2026, koji će okupiti predstavnike privrede, akademske zajednice, institucija i stručnjake te predstaviti savremene tehnologije, opremu i rješenja iz oblasti energetske efikasnosti i energetske tranzicije namijenjena malim i srednjim preduzećima.

Obnovljeni Laboratorijski kompleks i novouspostavljeni Centar donose nove kapacitete za podršku privredi, istraživanju, razvoju i energetskoj tranziciji, a tokom događaja učesnici će imati priliku obići laboratorije, demonstracione kapacitete Centra i sajamski prostor.

📅 30.09.2026.
📍 Laboratorijski kompleks Mašinskog fakulteta, Kampus Univerziteta u Tuzli
🕙 Svečani program od 10:00 sati

Događaj organizuju Ministarstvo privrede Tuzlanskog kantona, Centar za razvoj i podršku (CRP) i Mašinski fakultet Univerziteta u Tuzli.

Projekt SMART STEP realizuje se kroz Interreg VI-A IPA Program Hrvatska – Bosna i Hercegovina – Crna Gora 2021-2027.

23/09/2026

Green Kick – Regionalna dvodnevna radionica za JLS – Finansijski mehanizmi za finansiranje mjera definisanih SECAP-ima
📅 20.-22. septembar 2026.
📍 Hotel Sunce, Neum, BiH
U okviru projekta „Green Kick“, u periodu od 20. do 22. septembra 2026. godine, uspješno je održana radionica o raspoloživim Finansijskim mehanizmima za finansiranje mjera definisanih SECAP-ima.
🤝 Radionica je bila usmjerena na jačanje kapaciteta predstavnika JLS u oblasti finansiranja realizacije mjera utvrđenih Akcionim planovima za održivu energiju i klimu (SECAP). Radionica je bila namijenjena predstavnicima jedinica lokalne samouprave, timovima za izradu SECAP-a iz Bosne i Hercegovine, Crne Gore i Srbije, koje su članice i potpisnice Sporazuma gradonačelnika za klimu i energiju EU Covenant of Mayors for energy and climate.
📊 Radionica je bila podijeljena u 8 zasebnih tematskih blokova: EU projekti, vrste finansiranja i upravljanje sredstvima EU;
EU programi i njihova dostupnost BiH, Srbiji i Crnoj Gori;
Od mjere u SECAP-u do izvora finansiranja;
Tipovi finansijskih mehanizama i izbor instrumenta;
EU i međunarodni izvori za jedinice lokalne samouprave;
Nacionalni izvori finansiranja u BiH, Srbiji i Crnoj Gori;
Vlastiti mehanizam sufinansiranja JLS i javni pozivi;
Kombinovanje izvora, MyCovenant i praćenje.
Kako bi efekti treninga imali što bolji učinak, učesnicima je pored ostalih radnih materijala, pripremljen i uručen štampani dokument Finansijski mehanizmi za finansiranje mjera definisanih SECAP-ima. Ovo je ujedno bio i završni trening i događaj u okviru Green Kick projekta čija implementacija završava 30. septembra 2026. godine.
U okviru projekta Green Kick, zajednički timovi jedinica lokalnih samouprava i organizacija civilnog društva izradili su i usaglasili 17 SECAP-a za lokalne zajednice iz Bosne i Hercegovine, Crne Gore i Srbije, koji su prihvaćeni i verifikovani u EU Covenant of Mayors for energy and climate.
Planovi su izrađeni za sljedeće jedinice lokalne samouprave:
• Bosna i Hercegovina: Orašje, Čelić, Lopare, Živinice, Kladanj i Domaljevac-Šamac;
• Crna Gora: Nikšić, Danilovgrad, Plužine, Berane i Mojkovac;
• Srbija: Smederevska Palanka, Petrovac na Mlavi, Vrnjačka Banja, Kragujevac, Novi Pazar i Šid.
SECAP-i su u velikoj većini usvojeni u gradskim i općinskim/opštinskim vijećima odnosno skupštinama (13) te su dostavljeni Zajedničkom istraživačkom centru Evropske komisije (Joint Research Centre – JRC) u okviru inicijative Covenant of Mayors, i nakon stručne evaluacije su i formalno odobreni. U narednim danima će biti finalizirani procesi i za preostala 4 SECAP-a.
Projekat Green Kick realizuje Centar za razvoj i podršku (CRP) iz Bosne i Hercegovine kao vodeći partner, u saradnji sa SMart Kolektiv iz Srbije i FORS Montenegro - Fondacija za razvoj sjevera Crne Gore. Projekat je dio (EUKI - European Climate Initiative), koju podržava Njemačko savezno ministarstvo za životnu sredinu, klimatske aktivnosti, zaštitu prirode i nuklearnu sigurnost (BMUKN).

10/09/2026

03/09/2026

Zajednička klasifikacija energetske efikasnosti MSP-a u BiH i Hrvatskoj

U okviru projekta SMART STEP, kojeg realizuju Centar za razvoj i podršku (CRP) Tuzla u partnerstvu sa Tuzlanskim kantonom, Brodsko-posavskom županijom i Sveučilištem u Slavonskom Brodu, provedeno je istraživanje i klasifikacija malih i srednjih preduzeća (MSP) prema njihovoj energetskoj efikasnosti.

Istraživanje je obuhvatilo 89 MSP-ova sa područja Tuzlanskog kantona u Bosni i Hercegovini i Brodsko-posavske županije u Hrvatskoj. Od ukupnog broja analiziranih preduzeća, 80 MSP-ova je klasificirano prema energetskim razredima (A–G klasifikacija energetske efikasnosti).

🔹Tuzlanski kanton: analizirano 56, klasificirano 54 MSP-a,
🔹Brodsko-posavska županija: analizirana 33, klasificirano 26 MSP-a
Zajednička klasifikacija omogućava poređenje energetskih performansi MSP-ova u BiH i Hrvatskoj i identifikaciju prioritetnih područja za energetsku obnovu i efikasnije usmjeravanje tehničke i finansijske podrške.
U posmatranim sektorima privrede utvrđene su značajne mogućnosti za smanjenje potrošnje energije, povećanje energetske efikasnosti i smanjenje emisija CO₂.

Rezultati klasifikacije predstavljaju važnu osnovu za:
✅ izradu akcionih planova i energetskih pregleda
✅ pripremu investicionih projekata za MSP-ove
✅ identifikaciju mjera energetske efikasnosti
✅ razvoj novih modela finansijske i tehničke podrške
✅ prekograničnu saradnju i razmjenu znanja i iskustava.

-Klasifikacija nije samo rezultat analize, ona je ujedno i operativni alat za donošenje odluka-

10/07/2026

Ovdje možete preuzeti Katalog lokalnih klimatskih akcija u praksi, koji je izrađen u okviru projekta Green Kick.
https://crp.org.ba/file/web-katalog-euki/91

Projekat je dio EUKI - European Climate Initiative. EUKI je instrument za finansiranje projekata, Njemačkog Saveznog ministarstvo za okoliš, klimatsku akciju, zaštitu prirode i nuklearnu sigurnost (BMUKN), kojeg sprovodi Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH. Sveobuhvatni cilj EUKI-ja je poticanje klimatske saradnje unutar Evropske unije (EU) kako bi se smanjile emisije stakleničkih plinova.

09/07/2026

Izvršena primopredaja i puštanje u rad „solarnog drveta“ u Živinicama
U dvorištu Mješovite srednje škole u Živinicama 8. jula 2026. godine svečano je izvršena primopredaja i puštanje u rad „solarnog drveta“, nabavljenog sredstvima EUKI granta u okviru ugovora potpisanog između Centra za razvoj i podršku (CRP) iz Tuzle i Grada Živinice.
Podsjećamo, krajem prošle godine nezavisna stručna komisija, u čijem je sastavu bio i predstavnik EUKI-ja iz Njemačke, završila je evaluaciju i izbor najuspješnijih SECAP-a u okviru projekta Green Kick. Projekat realizuje CRP iz Tuzle u partnerstvu sa FORS Montenegro - Fondacija za razvoj sjevera Crne Gore iz Nikšića i organizacijom SMart Kolektiv iz Beograda.
SECAP Grada Živinice, zajedno s timom koji ga je izradio, ocijenjen je kao najuspješniji u Bosni i Hercegovini. Kao priznanje za ostvareni rezultat, Gradu Živinice dodijeljen je namjenski grant u vrijednosti od 6.000 eura za nabavku opreme iz oblasti energetske efikasnosti i obnovljivih izvora energije namijenjene javnoj upotrebi.
Grad Živinice odlučio je sredstva usmjeriti u nabavku „solarnog drveta“ – savremenog rješenja koje proizvodi električnu energiju iz sunčeve energije, služi kao javna LED rasvjeta te omogućava punjenje mobilnih telefona, laptopa i drugih elektronskih uređaja. Osim svoje praktične funkcije, „solarno drvo“ ima i značajnu edukativnu i promotivnu vrijednost jer doprinosi podizanju svijesti, posebno među mladima, o važnosti energetske efikasnosti, obnovljivih izvora energije, zelene tranzicije i dekarbonizacije na lokalnom nivou.
Svečanosti su prisustvovali gradonačelnik Živinica sa saradnicima, predstavnici Centra za razvoj i podršku (CRP), predstavnici Mješovite srednje škole, učenici te predstavnici medija.
Projekat Green Kick obuhvatio je ukupno 17 jedinica lokalne samouprave, u kojima su zajednički timovi organizacija civilnog društva i lokalnih vlasti izradili Akcione planove održivog upravljanja energijom i klimom (SECAP), u skladu sa zahtjevima Sporazuma gradonačelnika za klimu i energiju (EU Covenant of Mayors for Climate and Energy). Ovim projektom dodatno se jačaju kapaciteti lokalnih zajednica za planiranje i provođenje mjera koje doprinose održivom energetskom razvoju i borbi protiv klimatskih promjena.

Projekat je dio Evropske klimatske inicijative EUKI - European Climate Initiative (https://www.euki.de/en). EUKI je instrument za finansiranje projekata, Njemačkog Saveznog ministarstvo za okoliš, klimatsku akciju, zaštitu prirode i nuklearnu sigurnost (BMUKN), kojeg sprovodi Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH. Sveobuhvatni cilj EUKI-ja je poticanje klimatske saradnje unutar Evropske unije (EU) kako bi se smanjile emisije stakleničkih plinova.

30/06/2026

Green Kick – Regionalna dvodnevna radionica za JLS – Izvještavanje o realizaciji SECAP-a prema CoM
📅 24.-26. juni 2026.
📍 Hotel Vema, Visoko, BiH
U okviru projekta „Green Kick“, u periodu od 24. do 26. juna 2026. godine, uspješno je održana radionica o izvještavanju jedinica lokalne samouprave (JLS) prema Sporazumu gradonačelnika za klimu i energiju (Covenant of Mayors – CoM).
🤝 Radionica je bila usmjerena na jačanje kapaciteta predstavnika JLS za redovno izvještavanje o provedbi Akcionih planova za održivu energiju i klimu (SECAP) putem online platforme Sporazuma gradonačelnika (MyCovenant). Radionica je bila namijenjena predstavnicima jedinica lokalne samouprave, timovima za izradu SECAP-a iz Bosne i Hercegovine, Crne Gore i Srbije, koje su članice i potpisnice Sporazuma gradonačelnika za klimu i energiju.
📊 Tokom radionice učesnicima su predstavljeni MyCovenant platforma, struktura i smjernice za izvještavanje, način unosa i praćenja aktivnosti, indikatori realizacije i status mjera. Poseban fokus bio je na praktičnim koracima u procesu izvještavanja – od registracije i prijave na platformu do unosa podataka i dostavljanja izvještaja. Kako bi se olakšao budući proces izvještavanja, svim učesnicima bit će dostavljen praktični vodič s detaljnim uputstvima za uspješno podnošenje redovnih izvještaja o provedbi SECAP-a.
U okviru projekta Green Kick, zajednički timovi jedinica lokalne samouprave i organizacija civilnog društva izradili su i usaglasili 17 SECAP-a za lokalne zajednice iz Bosne i Hercegovine, Crne Gore i Srbije.
Planovi su izrađeni za sljedeće jedinice lokalne samouprave:
• Bosna i Hercegovina: Orašje, Čelić, Lopare, Živinice, Kladanj i Domaljevac-Šamac;
• Crna Gora: Nikšić, Danilovgrad, Plužine, Berane i Mojkovac;
• Srbija: Smederevska Palanka, Petrovac na Mlavi, Vrnjačka Banja, Kragujevac, Novi Pazar i Šid.
SECAP-i se trenutno nalaze u procesu usvajanja u gradskim i općinskim/opštinskim vijećima odnosno skupštinama. Nakon usvajanja, bit će dostavljeni Zajedničkom istraživačkom centru Evropske komisije (Joint Research Centre – JRC) u okviru inicijative Covenant of Mayors, radi stručne evaluacije i odobravanja.
Projekat Green Kick realizuje Centar za razvoj i podršku (CRP) iz Bosne i Hercegovine kao vodeći partner, u saradnji sa SMart Kolektiv iz Srbije i FORS Montenegro - Fondacija za razvoj sjevera Crne Gore. Projekat je dio EUKI - European Climate Initiative, koju podržava Njemačko savezno ministarstvo za životnu sredinu, klimatske aktivnosti, zaštitu prirode i nuklearnu sigurnost (BMUKN).

16/06/2026

Potpisani partnerski ugovori za realizaciju projekta Green Booster –
Zelena tranzicija i dekarbonizacija na lokalnom nivou doprinose globalnim klimatskim ciljevima

Centar za razvoj i podršku CRP Tuzla, BiH je 1. aprila 2026. započeo realizaciju projekta „Green Booster“ čiji su ciljevi - Poboljšana energetska efikasnost, prihvatanje obnovljivih izvora energije i prakse upravljanja energijom integrišu se u lokalne politike i akcije širom Bosne i Hercegovine, Crne Gore i Srbije. Politike i finansijski mehanizmi omogućavaju ulaganja u energetski efikasna i obnovljiva rješenja u građevinskom sektoru, dok javna komunalna preduzeća provode planove upravljanja energijom i prioritetne mjere efikasnosti. Ovi napori povećavaju angažman javnosti i potiču dekarbonizaciju, jačajući lokalno upravljanje klimom i unapređujući mjerljiva smanjenja emisija stakleničkih gasova.

Projekat se realizuje u Bosni i Hercegovini, Srbiji i Crnoj Gori, a glavne aktivnosti uključuju, Rad sa jedinicama lokalnih samouprava na izradi politika i finansijskih mehanizama za finansiranje mjera energetske efikasnosti i obnovljivih izvora energije, a sa javnim komunalnim preduzećima na uvođenju energetskog menadžmenta; Kampanju podizanja svijesti; te Implementaciju pilot projekta utopljavanja objekta kolektivnog stanovanja u Živinicama, ugradnjom termoizolacije na vanjske fasadne zidove.

U periodu od 10. – 12.06.2026. godine održan je uspješan kick off sastanak projektnih partnera na kojem su između ostalog potpisani ugovori o partnerskoj implementaciji projekta, čime je formal počela njegova realizacija.

Centar za razvoj i podršku CRP je vodeći partner a projekat realizuje u partnerstvu sa organizacijama FORS Montenegro - Fondacija za razvoj sjevera Crne Gore, Regionalnom razvojnom agencijom Srem iz Rume, Srbija i Gradom Živinice, BiH.

Ovaj projekat finansiraju Austrijska agencija za razvoj (ADA) u okviru programa International Partnerships Austria i EUKI - European Climate Initiative Evropska klimatska inicijativa. Austrijska agencija za razvoj (ADA) je savezna agencija Austrije nadležna za razvojnu saradnju i humanitarnu pomoć. EUKI je instrument finansiranja projekata Federalnog ministarstva za okoliš, klimatske akcije, zaštitu prirode i nuklearnu sigurnost Njemačke (BMUKN). Poziv za projekte u okviru EUKI implementira Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH. Osnovni cilj EUKI je jačanje klimatske saradnje unutar Evropske unije (EU) radi smanjenja emisija gasova sa efektom staklene bašte.