07/09/2026
PORICANJE GENOCIDA JE NASTAVAK ZLOČINA❗
Neformalna Lobi Grupa Žena Gračanica danas se pridružila apelaciji motivisane nepoštivanjem odluka međunarodnog suda u Hagu od strane političkih i državnih dužnosnika iz Republike Srbije i entiteta RS u Bosni i Hercegovini .
Negiranje genocida počinjenog u Srebrenici, kao i veličanje i glorifikovanje počinilaca za počinjeni genocid, smatramo činom poricanja utvrđenih historijskih činjenica, vrijeđanja žrtava i njihovih porodica, podrivanja pravde i mira te opasnim oblikom poticanja mržnje i relativizacije zločina koji se nikada ne smije zaboraviti i ponoviti.
U to ime obratile smo se nadležnim institucijama Evropske Unije , a tekst prevod prenosimo u cjelosti:
"Evropskoj komisiji,
Dana 29. augusta 2026. godine, građanske grupe i organizacije civilnog društva (OCD) uputile su hitan apel evropskim i međunarodnim institucijama nakon objave da će Ratko Mladić povodom svoje sahrane dobiti državne i vojne počasti.
Pozvali smo na preventivno djelovanje, dokumentovanje institucionalne i individualne odgovornosti te odgovarajuće političke posljedice ukoliko javne vlasti pristupe zvaničnom veličanju ili veličanju uz institucionalnu podršku.
Sahrana je održana u Beogradu 7. septembra 2026. godine. Rizik na koji smo ukazali u prvobitnom apelu nije bio ni spekulativan niti preuveličan.
Tijelo Ratka Mladića prevezeno je u Srbiju avionom Vlade Republike Srbije, u pratnji ministra pravde Srbije Nenada Vujića. Pripadnici Vojske Srbije preuzeli su i nosili kovčeg, koji je bio prekriven zastavama Republike Srbije i Republike Srpske.
Komemorativna ceremonija održana je i 5. septembra u Centralnom vojnom klubu Vojske Srbije (Dom Vojske) — zvaničnom vojnom objektu. Ceremoniji su prisustvovali ministar Vujić i visoki predstavnici Republike Srpske, uključujući njenog predsjednika Sinišu Karana.
Tokom sahrane i ukopa 7. septembra, vojnici su stajali u počasnoj straži oko kovčega, pripadnici Vojske Srbije nosili su kovčeg, vojni orkestar je izvodio muziku, a ispaljen je i počasni plotun.
Ove činjenice nisu spojive s tvrdnjom da nije bilo vojnih počasti niti značajnog učešća države.
Prisustvo aktuelnih javnih zvaničnika
Javno dostupni izvještaji i fotografije dokumentuju prisustvo najmanje sljedećih aktuelnih članova Vlade Republike Srbije:
Bratislav Gašić, ministar odbrane;
Nenad Vujić, ministar pravde;
Nikola Selaković, ministar kulture;
Darko Glišić, ministar za javna ulaganja;
Milica Đurđević Stamenkovski, ministrica za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja; i
Nenad Popović, ministar bez portfelja.
Sahrani je prisustvovao i Danilo Vučić, sin predsjednika Srbije Aleksandra Vučića. Predsjednik Vučić lično nije prisustvovao. Budući da još nije utvrđeno da je postojalo bilo kakvo zvanično ovlaštenje, ne tvrdimo da je Danilo Vučić formalno predstavljao predsjednika. Ipak, njegovo prisustvo treba evidentirati odvojeno od prisustva aktuelnih članova Vlade.
Među zvaničnicima i političkim funkcionerima iz Bosne i Hercegovine i Republike Srpske za koje je izviješteno da su bili prisutni bili su:
Siniša Karan, predsjednik Republike Srpske;
Savo Minić, predsjednik Vlade Republike Srpske;
Željka Cvijanović, srpska članica Predsjedništva Bosne i Hercegovine;
Nenad Stevandić, predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske;
Željko Budimir, ministar unutrašnjih poslova Republike Srpske;
Milorad Dodik, predsjednik Saveza nezavisnih socijaldemokrata;
Draško Stanivuković, gradonačelnik Banje Luke;
Branko Blanuša, predsjednik Srpske demokratske stranke;
Marinko Božović, funkcioner Srpske demokratske stranke; i
Aleksandar Vranješ, ambasador Bosne i Hercegovine u Srbiji.
Javno je dokumentovano i prisustvo Aleksandra Bocan-Harčenka, ambasadora Ruske Federacije u Srbiji.
Vjerski obred predvodio je patrijarh Porfirije, poglavar Srpske pravoslavne crkve.
Ovo prisustvo ne može se odbaciti kao isključivo privatno bez ispitivanja u kojem je svojstvu svaki od zvaničnika učestvovao, da li je bilo institucionalnog predstavljanja i da li su korišteni javni resursi.
Stav Evropske komisije zahtijeva pojašnjenje
Kada je upitana o sahrani, glasnogovornica Evropske komisije Paula Pinho izjavila je:
„Čuli smo da je bila planirana sahrana uz državne počasti, ali da se to nije dogodilo.“
Kada su novinari upitali kako se takav zaključak može pomiriti s učešćem državnih institucija, vojnog osoblja, ministara u Vladi i korištenjem zvaničnih simbola, glasnogovornica je, prema izvještajima, odgovorila da je na Srbiji da odluči kako će sahrana biti organizovana te ponovila opći stav Komisije protiv veličanja ratnih zločinaca i negiranja genocida.
Ovaj odgovor ne odgovara na centralno pitanje pokrenuto u našem apelu.
Pitanje nije samo da li su srpske vlasti formalno označile događaj kao „državnu sahranu“. Procjena se također ne može isključivo zasnivati na terminologiji koju su odabrale iste vlasti čije se postupanje ispituje.
Relevantno pitanje jeste da li su državne institucije, zvaničnici, vojno osoblje, objekti, simboli ili javni resursi korišteni kako bi se olakšala, podržala ili zvaničnom legitimnošću obdarila komemoracija i sahrana osobe koja je pravosnažno osuđena za genocid, zločine protiv čovječnosti i kršenja zakona ili običaja ratovanja.
Odsustvo formalne oznake ne može izbrisati dokumentovano učešće države.
Preventivna faza je završena; sada mora uslijediti odgovornost
Naš apel od 29. augusta identificirao je četiri konkretna cilja:
sprječavanje zvaničnog državnog i vojnog veličanja;
sprječavanje njegove trajne institucionalizacije;
dokumentovanje institucionalne i individualne političke odgovornosti; i
osiguravanje odgovarajućih posljedica ukoliko javni zvaničnici nastave s takvim postupanjem.
Sahrana je sada održana. Stoga se treći i četvrti cilj moraju bez odlaganja aktivirati, dok rizik od trajne institucionalizacije i dalje postoji.
Shodno tome, od nadležnih evropskih i međunarodnih institucija tražimo da:
- javno pojasne činjenične i pravne kriterije korištene za zaključak da sahrana nije održana uz državne ili vojne počasti;
-od srpskih vlasti zatraže potpun izvještaj o učešću Vlade Republike Srbije, Vojske Srbije, državnog protokola, Centralnog vojnog kluba i bilo koje druge javne institucije;
-utvrde ko je odobrio, organizovao ili finansirao korištenje vladinog aviona, vojnih objekata, vojnog osoblja, orkestra, počasnog plotuna, zvaničnih simbola, sigurnosnih aranžmana, organizovanog transporta i drugih javnih resursa povezanih s prevozom, komemoracijom i ukopom;
-pojasne da li je šest aktuelnih ministara Vlade Srbije prisustvovalo u privatnom ili službenom svojstvu te da li je njihovo učešće uključivalo korištenje javnih resursa, službenog prevoza, sigurnosnih aranžmana ili institucionalnog predstavljanja;
-dokumentuju zvaničnike iz Republike Srpske i Bosne i Hercegovine koji su prisustvovali, svojstva u kojima su djelovali te da li je njihovo prisustvo uključivalo javno finansiranje ili institucionalno predstavljanje;
-pojasne da li je Aleksandar Vranješ prisustvovao u svom službenom svojstvu ambasadora Bosne i Hercegovine u Srbiji i da li su njegovo prisustvo odobrile nadležne institucije Bosne i Hercegovine;
procijene suštinu učešća države, umjesto da se oslanjaju isključivo na formalnu oznaku koju su ceremoniji dale srpske vlasti;
-evidentiraju relevantno postupanje u izvještajima o pristupanju EU, političkom dijalogu i drugim primjenjivim procesima monitoringa EU, Vijeća Evrope i Ujedinjenih nacija;
-razmotre odgovarajuće političke i diplomatske posljedice za odgovorne javne zvaničnike i institucije te, tamo gdje postojeći zakoniti okvir restriktivnih mjera i potreban dokazni prag to omogućavaju, ciljane mjere protiv odgovornih pojedinaca ili subjekata; i
-nastave pratiti svaki zvanični spomenik, ceremoniju koja se ponavlja, javno finansiranje ili komemorativnu infrastrukturu koja bi mogla pretvoriti mjesto ukopa ili naslijeđe Ratka Mladića u trajno institucionalno podržano mjesto veličanja.
Implikacije za proces pristupanja Srbije Evropskoj uniji.
Evropska komisija je više p**a isticala da su veličanje ratnih zločinaca, negiranje genocida i historijski revizionizam nespojivi s temeljnim vrijednostima Evropske unije i da im nema mjesta ni u EU niti u zemljama kandidatima.
Ti principi moraju imati praktično značenje.
Stoga pitamo da li će Komisija uzeti ove događaje u obzir u svojoj procjeni procesa pristupanja Srbije, posebno u pogledu:
usklađenosti s vrijednostima utvrđenim članom 2. Ugovora o Evropskoj uniji;
vladavine prava i poštovanja pravosnažnih međunarodnih presuda;
tranzicijske pravde i pomirenja;
dobrosusjedskih odnosa i regionalne saradnje; i
vjerodostojnosti deklarisane opredijeljenosti Srbije evropskom projektu.
Zemlji kandidatu ne može biti dopušteno da angažuje ministre u Vladi, javne resurse, vojne institucije, pripadnike oružanih snaga i zvanične simbole u vezi s komemoracijom osobe osuđene za genocid, a da pritom izbjegne nadzor samo zato što je odlučila da ne koristi formalni izraz „državna sahrana“.
Pomirenje se ne može svesti na deklaracije
Za žrtve, preživjele i njihove porodice, ovo nije ni semantički spor niti pitanje ceremonijalnog protokola.
Ovo se tiče zaštite sudski utvrđene istine, dostojanstva žrtava i spremnosti evropskih institucija da primijene vlastite deklarisane principe kada se suoče s institucionalnim veličanjem.
Više od tri decenije, od preživjelih, porodica žrtava, povratnika i civilnog društva u Bosni i Hercegovini traži se da doprinesu suživotu i pomirenju. Taj teret ne može se neprestano nametati onima koji su preživjeli zločine dok javne institucije omogućavaju ili legitimišu veličanje onih koji su za njih pravosnažno osuđeni.
Naše upozorenje od 29. augusta bilo je jasno. Događaji su se sada odigrali. Ono što je potrebno jeste procjena zasnovana na dokazima, institucionalna odgovornost i odgovarajući odgovor.
S poštovanjem molimo za pisani odgovor koji će se osvrnuti na konkretna pitanja i zahtjeve navedene iznad.
S poštovanjem,"
Neformalna lobi grupa žena grada Gračanica
