11/07/2025
DİGƏR QEYRİ RUSLAR KİMİ ÇƏRKƏZ GƏNCLƏRİ DƏ ZORLA UKRAYNA CƏBHƏSİNƏ GÖNDƏRİLİR
“İpək Yol”u Mədəni və Tarixi Araşdırmalar İctimai Birliyi “Soyqırımına məruz qalan çərkəzlər” adlı onlayn konfrans keçirib. Konfransda İsraildə yaşayan qafqazşünas, tarixçi-alim və jurnalist, İsrail Çərkəz Şurasının təmsilçisi Avraam Şumleviç, Türkiyədən çərkəz icmasının nümayəndəsi Selcuk Ulutaş, Gürcüstandan çərkəz irsini araşdıran professor Merab Çuxua, Polşadan “Çərkəzlərin Milli Hərəkatı”nın Avropa üzrə nümayəndəsi İbrahim Yaqanov iştirak ediblər.
“İpək Yolu” Mədəni və Tarixi Araşdırmalar İctimai Birliyinin sədri, tədqiqatçı Aida Eyvazlı Göytürk bildirib ki, soyqırımı və sürgün həyatının nə demək olduğunu Azərbaycanda yaxşı anlayırlar, çərkəzlərin faciəsi Azərbaycan ictimaiyyətini də sarsıdan hadisədir.
Gürcüstandan professor, tarixçi alim Merab Çuxua deyib ki, Çar Rusiyası çərkəz xalqının mövcudluğuna son qoymaq üçün onları tarixi vətənlərindən sürgün edib.
“Çərkəzlərin Milli Hərəkatı”nın Avropa üzrə nümayəndəsi İbrahim Yaqanov bildirib ki, 1778-1878-ci illərdə çərkəzlərin əksəriyyəti doğma vətəndən didərgin düşüb. Onların əksəriyyəti qışın soyuğunda, yayın istisində yollarda, dənizlərdə həyatlarını itirib. İbrahim Yaqanov qeyd edib ki, bu gün də Rusiyada çərkəzlər alçaldıcı münasibətlə, etnik ayrı-seçkiliklə üzləşirlər, çərkəz dilinin tədrisində məhdudiyyətlər tətbiq edilib, digər qeyri-ruslar kimi, çərkəz gəncləri də zorla Ukrayna cəbhəsinə - döyüşlərə göndərilir.
İsraildən Avraam Şmuleviç qeyd edib ki, hər bir xalq üçün dilin qorunması, mədəniyyətin yaşaması milli yaddaş məsələsidir. O, Rusiyada çərkəzlərin kollektiv şüurundan qəhrəmanlıq keçmişini çıxarmağa yönəlik hərəkətləri pisləyib.
Türkiyədən Selçuk Ulutaş bildirib ki, Türkiyəyə sürgün edilən çərkəzlər artıq 6-cı nəsildir ki, buradadır, ümumi sayları 5 milyonu keçib. Lakin bu gün də doğma vətənlərinə qonaq gedən çərkəzlər deportasiya edilir, təqib olunur, onlara doğmaları ilə görüşməyə şərait yaradılmır, Rusiya tərkibində olan çərkəzlər sanki həbsxanadadırlar. Rusiya hakim dairələri çərkəzlərlə bağlı I Nikolay və II Aleksandr tərəfindən yürüdülmüş xətti davam etdirirlər.
Çərkəz icmasının müxtəlif ölkələrdə yaşayan nümayəndələri, çərkəz irsinin tədqiqatçıları Vətən müharibəsində zəfər çalmış Azərbaycanı “Konstitusiya və Suverenlik İli”ndə tarixi ədalətin təntənəsinə görə bir daha təbrik ediblər. Onlar çərkəz xalqının taleyi ilə daim maraqlanan Azərbaycan QHT-lərinə minnətdarlıqlarını çatdırıblar.
Yekunda qərara alınıb ki, təmaslar daha da gücləndirilsin.