01/09/2026
Hz. Ali (a.s.)
AHLAK / HUY
İmam Ali (a.s) kınadığı ve azarladığı biri hakkında şöyle buyurdu:
Eğer hastalanırsa ameli terk ettiğinden dolayı pişman olur;
Eğer sıhhatine kavuşursa güvende olduğuna aldanarak ameli geciktirir;
Dünya tarlasına çağrıldığında çalışır, amel eder;
Ahiret tarlasına çağırıldığında tembelleşir;
Zenginleştiğinde azıtır, fitneye düşer;
Fakirleştiğinde ümitsizliğe kapılır, gevşer;
Kendisine iyilik edildiğinde nankörlük eder;
Ìyilik ettiğinde gururlanır, minnet bırakır;
Kendisine günah sunulursa tövbeye itimat ederek günaha düşer;
Tövbe etmeye azmettiğinde onu geciktirir,
Günahında ısrar eder;
Afiyete kavuştuğunda kesin olarak tövbe ettiğini zanneder;
Belaya duçar olduğunda (Allah hakkında) kötü zanna kapılır, şekke düşer;
Hastalandığında (amelini) halis kılar, tövbe eder;
Sağlığına kavuştuğunda unutur, günahlarına geri döner ve kulların haklarını almaya cüret eder;
Güvende olduğunu hissettiğinde dünya oyununa dalarak fitneye düşer,
Böylece ahireti unutur ve dönüş gününden (kıyametten) gafil olur.
1- Yumuşak huy, iki nimetten biridir.
2- Güzel huy/ ahlak, en güzel şeydir.
3- Güzel huy en değerli haseptir.
4- Huyların en güzeli, himmetlerin yüce olmasıdır.
5- En süslü huy hilim ve iffettir.
6- Irk açısından insanların en temizi, ahlakları en güzel olanlarıdır.
7- İnsanların en hoşnudu ahlakı güzel olandır.
8- En güzel makam yumuşak huyluluktur.
9- Asil insanın en üstün ahlakı, bildiği şeylere göz yummasıdır.
10- Huyların en üstünü cömertlik, iffet ve vakardır.
11- En güzel ahlak, seni iyi işlere sevk edendir.
12- Şüphesiz Allah yumuşak mizaçlı, bağışlayıcı yapıya sahip ve işinin eri olan kimseyi sever.
13- Şüphesiz senden kopana sıla-ı rahimde bulunman, senden esirgeyene vermen ve sana zulmedeni affetmen güzel ahlaklardandır.
14- Güzel ahlaklar hoşa gelmeyen şeylerle olur.
15- Beğenilen ahlak, aklın meyvelerindendir.
16- İmam (a.s) övdüğü kişiler hakkında şöyle buyurmaktadır:
Konuştuklarında doğruyu söylerler; sustuklarında önlerine geçen olmaz; baktıklarında ibret alırlar; yüz çevirdiklerinde boşa saymazlar; konuştuklarında (Allah'ı) yâd ederler; sustuklarında ise düşünürler.
17- İster istemez rekabete girdiğinizde güzel huylarda ve büyük sıfatlarda yarışın.
18- Huyu kötü olanın ölümü (insanları) sevindirir.
19- Ahlak güzel olduğu zaman konuşma latif olur.
20- İnsanda güzel bir huy olduğu zaman ona benzer sıfatları da ondan bekle.
21- Kuran-ı Kerim güzel bir sıfata davet ettiği zaman aynılarını kendine al.
22- Güzel ahlak ile yaşam güzel olur.
23- Güzel ahlak ile rızklar çoğalıp akar.
24- Doğruluğu seçmek ve yalandan kaçınmak, en güzel sıfat, en üstün edeptir.
25- Mükâfatınızın büyük olması için güzel ahlakta, büyük sabırlarda ve yüce düşüncelerde yarışın.
26- Komşunun saygınlığını gözetmek, ahde vefa etmek, iyiliğe uymak, tekebbürle savaşmak gibi beğenilen erdemlerde inatçı olun ve yüce değerlerle bezenin.
27- Nefsin için ahlakların en güzelini seç; zira hayır, alışkanlıktır.
28- Güzel ahlak nefse, güzel yaratılış ise bedene özgüdür.
29- Güzel ahlak, en güzel dindarlıktır.
30- Güzel ahlak en iyi eş, kendini beğenme ise gizli bir hastalıktır.
31- Güzel ahlak, en üstün kısmetlerden ve en güzel huylardandır.
32- Güzel ahlak iki (ilahi) vergiden biridir.
33- Güzel ahlak huyların (asaletin) değerli olmasının kanıtıdır.
34- Güzel ahlak, rızkları çoğaltıp akıtır ve dostları kaynaştırır.
35- Güzel ahlak her iyiliğin başıdır.
36- Güzel ahlak muhabbeti getirir, dostluğu perçinleştirir.
37- Ahlakın en hayırlısı, inattan en uzak olanıdır.
38- Huyların en hayırlısı, en beğenilir olanıdır.
39- Huyların en hayırlısı yumuşaklıktır.
40- En hayırlı sıfat, doğru konuşmak ve güzel işler yapmaktır.
41- İmanın esası, güzel ahlak ve doğrulukla süslenmektir.
42- İmam Ali (a.s) büyük bir şahsiyetin vasıflarını zikrederken şöyle buyurdu:
Vaktiyle kendini Allah'a adayan bir kardeşim vardı; onun gözünde dünyanın küçük olması, benim gözümde yüceltirdi onu; karnının hakimiyeti altında değildi; bulmadığını arzulamazdı; bulduğu zaman da çok yemezdi; çoğu zaman sessizdi; konuştuğunda söz söyleyenlere galip gelir, soru soranların (ilme olan) susuzluğunu giderirdi; zayıf ve mustazaftı; (savaş ve cihat meydanında) canla başla savaşma zamanı gelip çattığında öfkesinden var gücüyle kükreyen aslan ve su yüzü görmeyen (öldürücü) bir yılan kesilirdi; delili hazırlayıp hakimin yanında hazır olmazdı; mazeretini dinlemeyinceye kadar özrü olanları azarlamadığı gibi, (özrü olmayanları da) azarlamazdı; iyileştiğinde ancak derdini şikâyet ederdi; söylediğini yapar, yapmadığını söylemezdi; konuşurken mağlup düştüğünde susmakta mağlup olmazdı; dinlemeyi, konuşmaktan daha çok severdi; iki işle karşılaştığında o işlerde hangisinin nefsine daha yakın olduğuna bakar, ona muhalefet ederdi. Bu sıfatlar sizlere gereklidir; öyleyse ayrılmayın onlardan ve yarışın o sıfatlarda. Onların hepsine sahip olmazsanız bilesiniz ki az olanı almak, çok olanı terk etmekten daha iyidir.
43- Hiçbir şey güzel ahlak ile daralmaz.
44- Yüce ahlaka sahip olanın rızkı genişler.
45- Ahlakı güzel olanın kaynaşması güzel ve temiz olur.
46- Ahlakı güzel olana (hayat) yolları kolaylaşır.
47- Ahlakı güzel olanı sevenler çok olur ve gönüller ona bağlanır.
48- Allah-u Teala kuluna dünya ve ahiret iyiliğini, bir şeyi ancak güzel ahlak ve iyi niyetinin vesilesiyle verir.
49- Güzel ahlak ne de güzel haseptir!
50- Güzel ahlak ne de güzel huydur!
51- Güzel ahlak ne de güzel imandır!
52- Ahlakın gizliliklerini arkadaşlık ortaya çıkarır.
53- İlmin başı ahlakı birbirinden ayırt etmek ve onun beğenilir olanını ortaya çıkarmak ve kınanmışını ise söküp atmaktır.
54- Huyların süsü, ahitlere uymaktır.
55- Kişilerin ahlakı altı şeyle denenir: Hoşnutluk, öfke, güven, korku, men ve rağbette.
56- Güzel ahlaklı olmaya çalış; zira o sana sevgiyi kazandırır.
57- Rızkların hazineleri ahlakın genişliğindendir.
58- Huyları değiştirmek dışında her şeyi yapmak mümkündür.
59- Nice alçak insanlar vardır ki güzel ahlakları onları yüceltir.
60- Ahlakını güzelleştirmeyenin, dostuna faydası olmaz.
61- Ahlakları güzel olmayanın (gittiği) yolları övülmez.
62- Güzel ahlak gibi eş (arkadaş) yoktur.
63- Güzel ahlaktan daha hoş ve rahat bir yaşam yoktur.
64- Başkasında kınanmış bir ahlak gördüğün zaman onun benzerlerini kendinden uzaklaştır.
65- Şüphesiz huyların, seni ona alıştırdığın şeylere davet eder.
66- Şüphesiz huylar farklıdır; onların en hayırlısı kötülükten en uzak olanıdır.
67- İyilerin huyları ancak hayrı taşıyan huylardır. O halde ondan bir şey yüklenildiklerinde onu taşırlar.
68- İmam Ali (a.s) kınadığı ve azarladığı biri hakkında şöyle buyurdu:
Eğer hastalanırsa ameli terk ettiğinden dolayı pişman olur; eğer sıhhatine kavuşursa güvende olduğuna aldanarak ameli geciktirir; dünya tarlasına çağrıldığında çalışır, amel eder; ahiret tarlasına çağırıldığında tembelleşir; zenginleştiğinde azıtır, fitneye düşer; fakirleştiğinde ümitsizliğe kapılır, gevşer; kendisine iyilik edildiğinde nankörlük eder; iyilik ettiğinde gururlanır, minnet bırakır; kendisine günah sunulursa tövbeye itimat ederek günaha düşer; tövbe etmeye azmettiğinde onu geciktirir, günahında ısrar eder; afiyete kavuştuğunda kesin olarak tövbe ettiğini zanneder; belaya duçar olduğunda (Allah hakkında) kötü zanna kapılır, şekke düşer; hastalandığında (amelini) halis kılar, tövbe eder; sağlığına kavuştuğunda unutur, günahlarına geri döner ve kulların haklarını almaya cüret eder; güvende olduğunu hissettiğinde dünya oyununa dalarak fitneye düşer, böylece ahireti unutur ve dönüş gününden (kıyametten) gafil olur.
69- Başkasında kınanmış bir ahlak gördüğün zaman onun benzerlerini kendinden uzaklaştır.
70- Ne de kötü huydur kin!
71- Kişinin aşağılık (huylardan uzak olması) yiğitliktir.
72- Cimrilik ve nifaktan kaçının; zira onlar, en kınanmış ahlaktandır.
73- Ahlakların en kötüsünden kaçın; onlardan uzak durması yolunda nefsinle savaş; zira kötülük inattır.
74- İki sıfat müminin kalbinde toplanmaz: Kötü ahlak ve cimrilik.
75- Kötü ahlak uğursuzluk, iyi insanlara kötülük etmek ise alçaklıktır.
76- Kötü ahlak en kötü arkadaştır.
77- Kötü ahlak yakını ürkütür, uzağı salıverir.
78- Kötü ahlak yaşamın lekesi, nefsin azâbıdır.
79- Yalan, cimrilik, zulüm ve cahillik kötülüğü doğuran huylardır.
80- Kötü ahlak nefsi ürkütür, ülfeti ortadan kaldırır.
81- En kötü ahlak yalan ve iki yüzlülüktür.
82- En kötü huy yalandır.
83- Bazen alçaklık insanı lekeler.
84- Kötü huydan başka her hastalık tedavi edilir.
85- Kaba huylu olanın etrafında kimse kalmaz.
86- Huyu kötü olan kendisini azaplandırmıştır.
87- Huyu kötü olandan ailesi bıkar.
88- Ahlakı kötü olanın yoldaşı ve dostu düşman kesilir.
89- Ahlakı kötü olanın dostu ve arkadaşı az olur.
90- Cimrilik ve (kabaca) dilemek, kötü ahlaktandır.
91- Laubalilikten, boş şeyden, fazla şaka ve gülmekten, bâtıl ve faydasız sözlerden kaçın.
92- Kibri (ruha) üfleyen şeylerden, bağnazlığın galip gelmesinden ve cahiliyet taassubundan kaçının.
93- Bâtini kötülüklerden, niyeti bozmaktan, alçak (işlere) bulaşmaktan ve arzulara aldanmaktan uzak dur.
94- Hıyanet en çirkin ahlaktır.
95- Kin en kınanmış huydur.
96- Ahlakların en kötüsü rezil sıfatlarla süslenmektir.
97- Kınanmış huy cahilliğin meyvelerindendir.
98- Ne çirkindir alçak kişilerin huyları, ne de güzeldir kerim insanların huyları!
99- İnsanlara kendi ahlaklarıyla yaklaşmak, onların belalarından güvende olmak demektir.
100- Sabrın süslemediği ahlakta bir hayır yoktur.
101- Kibir, bencillik ve büyüklük taslama sıfatında hiçbir hayır yoktur.
102- Kötü ahlaklının bir yaşantısı olmaz.
103- Kötü ahlaktan daha korkunç bir dehşet yoktur.
104- Kötü ahlaklı çok akılsız ve tatsız, acı hayatı olandır.
105- Kötü ahlak iki azaptan biridir.
106- Ahlakını kötüleştiren nefsini azaplandırır.
107- Ahlakı dar olanı ailesi bıktırır.
108- Ahlakı kötü olanın rızkı dar olur.
109- Eskisini yenisiyle sağlamlaştırmayan, geçmişlerini (atalarını) lekelemiş ve geleceğine (nesline) hıyanet etmiştir.
