02/02/2026
🤝 Պետության և քաղաքացիական հասարակության երկխոսություն. ինչպե՞ս ապահովել բուժման հասանելիությունը Հայաստանում
2025 թվականի դեկտեմբերի վերջին Երևանում տեղի ունեցավ կարևոր հանդիպում, որը համախմբեց պետական կառույցների և ՀԿ-ների ներկայացուցիչներին՝ քննարկելու 2024 թ.-ին Հայաստանի Հանրապետությունում ՄԻԱՎ վարակի, հեպատիտների, տուբերկուլոզի բուժման համար նախատեսված դեղերի, գնման գործընթացների վերլուծությունների արդյունքները:
🔹 Պրոֆիլային գերատեսչությունների մասնակցության կարևորությունը. Հատկանշական էր Մտավոր սեփականության գործակալության ներկայացուցիչների ներկայությունը: Նրանց մասնակցությունը չափազանց կարևոր է, քանի որ ժամանակակից և արդյունավետ դեղերի հասանելիությունը ուղղակիորեն կապված է արտոնագրային իրավունքի և օրենսդրական ճկուն մեխանիզմների հետ:
🔹 Տարածաշրջանային փորձ. Հանդիպման ընթացքում ITPC EECA-ի փորձագետ Մարիա Շիբաևան ներկայացրեց ԱՊՀ երկրների փորձը բուժման հասանելիության ընդլայնման հարցում: Շեշտը դրվեց կենսական նշանակություն ունեցող դեղամիջոցների (օրինակ՝ բեդակվիլինի) գների նվազեցման հաջողված օրինակների վրա՝ արտոնագրերի մասին օրենքի փոփոխությունների և գեներիկների խթանման միջոցով:
🔹 Քննարկման հիմնական թեմաները.
👉 ՀՌՎ բուժման գնումներ. Ըստ նախնական տվյալների և տրամադրված հաշիվ-ապրանքագրերի՝ 2024 թվականին գնվել է ընդամենը 222 հաշվարկային կուրս, մինչդեռ 2023 թվականի համեմատ ՀՌՎ դեղերի գնման ընդհանուր բյուջեն, ինչպես նաև գնումների ծավալը, նվազել են մոտավորապես 90%-ով։
👉 Տվյալների ճշգրտման անհրաժեշտություն. Այս կապակցությամբ հարցում է ուղարկվել Առողջապահության նախարարություն՝ պարզելու, թե արդյոք այս տվյալները ամբողջական են, թե՞ 2024 թվականի կարիքների մի մասը ծածկվել է 2023 թվականի վերջին կատարված գնումների հաշվին:
👉 Բյուջետային ճեղքվածք. Նախնական վերլուծությունը ցույց է տվել ԱՌՎ դեղամիջոցների ընդհանուր բյուջեի և գնումների ծավալների կրճատում մոտ 90%-ով՝ 2023 թվականի տվյալների համեմատ:
👉 Ժամանակակից սխեմաներ. Արձանագրվել է դոլուտեգրավիրի (DTG) հիմքով դեղերի գնումների զգալի կրճատում (44 անգամ), չնայած դրանց առաջնահերթ կարգավիճակին:
🔹 Օրենսդրական նախաձեռնություններ. «Դրական մարդկանց հայկական ցանց» ՀԿ-ն ներկայացրել էր կոնկրետ առաջարկներ «Արտոնագրերի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու վերաբերյալ: Փոփոխությունները ներառում են հարկադիր լիցենզիաների տրամադրման վարչական կարգի ներդրումը և «Բոլարի բացառության» ընդլայնումը : Այս պահին նշված առաջարկների վերաբերյալ պաշտոնական տեղեկատվություն կամ հետադարձ կապ դեռևս չկա:
🔄 Տեղեկատվությունը կթարմացվի Առողջապահության և Էկոնոմիկայի նախարարություններից պաշտոնական պատասխաններ ստանալուց անմիջապես հետո: Մենք շարունակում ենք մոնիտորինգը, որպեսզի վերջնական զեկույցում տվյալները լինեն առավելագույնս ճշգրիտ և ամբողջական:
🤝 Диалог государства и гражданского общества: как обеспечить доступ к лечению в Армении?
В конце декабря 2025 года в Ереване состоялась важная встреча, объединившая представителей государственных структур и НПО для обсуждения результатов Мониторинга закупок препаратов для лечения ВИЧ-инфекции, гепатитов и туберкулеза в Республике Армения за 2024 год.
🔹 Важность участия профильных ведомств: Особо стоит отметить присутствие представителей Агентства по интеллектуальной собственности. Их участие критически важно, так как вопросы доступности современных и эффективных лекарств напрямую зависят от патентного права и гибких положений законодательства.
🔹 Региональный контекст: В рамках встречи эксперт ITPC EECA Мария Шибаева представила опыт стран региона ВЕЦА по расширению доступа к лечению. Был сделан акцент на успешных кейсах снижения цен на жизненно важные препараты (например, бедаквилин) через работу с патентным правом и продвижение дженериков
🔹 Основные темы обсуждения:
👉 Закупки АРВ-терапии: Согласно полученным данным и инвойсам, в 2024 году было закуплено всего 222 расчетных курса, при этом по сравнению с 2023 годом совокупный бюджет на закупку АРВ-препаратов, а также объёмы закупок, сократились примерно на 90%.
👉 Необходимость уточнения: В связи с этим был направлен запрос в Минздрав, чтобы выяснить, являются ли эти данные полными или часть потребности была покрыта за счет закупок конца 2023 года.
👉 Бюджетный разрыв: Предварительный анализ показал сокращение совокупного бюджета на АРВ-препараты и объемов закупок примерно на 90% (по сравнению с данными 2023 года).
👉 Современные схемы: Зафиксировано значительное сокращение (в 44 раза) закупок препаратов на основе долутегравира (ДТГ), несмотря на их приоритетный статус.
🔹 Законодательные инициативы: НПО «Армянская сеть позитивных людей» представила конкретные предложения по изменениям в закон «О патентах». Поправки включают введение административного порядка выдачи принудительных лицензий и расширение «исключения Болар». На данный момент официальной информации или обратной связи по этим предложениям пока нет.
🔄 Информация будет обновлена сразу после получения официальных ответов от Министерства Здравоохранения и Экономики. Мы продолжаем мониторинг, чтобы данные в итоговом отчете были максимально корректными и полными.
