Foundation for the Preservation of Wildlife and Cultural Assets

15/09/2026

🐾 Կովկասյան հովազ․ Հայաստանի ամենախորհրդավոր գիշատիչն ու էկոհամակարգի առողջության ցուցիչը

Մեր տեսախցիկների ֆիքսած յուրաքանչյուր կադր ոչ միայն հազվագյուտ պատկեր է, այլև ապացույց, որ հետևողական պահպանության դեպքում բնությունը վերականգնվում է։

- Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում (CR/կրիտիկական վիճակում գտնվող)։
- Տարածաշրջանի խոշորագույն կաթնասուն գիշատիչն է․ նրա ներկայությունը վկայում է ողջ բնաշխարհի առողջության մասին։
- Կովկասյան կենսաբազմազանության ապաստարանն ապահովում է անվտանգ միջանցքներ և կայուն կերային բազա (բեզոարյան այծ, վարազ) նրա ապահով տեղաշարժի համար։

🌍 Հայաստանում սպասվող CBD COP17-ին ընդառաջ՝ հովազի պահպանության այս փորձված մոդելը ցույց է տալիս, թե ինչպես են ոչ պետական պահպանվող տարածքները (OECM) փրկում կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակները։

15/09/2026

Գորշուկը գիշերային կենդանի է, ուստի նրա տեսողությունը երկրորդական դեր է խաղում (այն ադապտացված է մթությանը, չունի սուր կենտրոնացում և տեսնում է հիմնականում սև-սպիտակ երանգներով)։ 👃 Փոխարենը՝ նրա գանգի կառուցվածքում հոտառական բլթակները զբաղեցնում են հսկայական տարածք, ինչի շնորհիվ նրա հոտառությունը հարյուրավոր անգամ գերազանցում է մարդունուն։

Գորշուկի քիթը ոչ միայն հոտոտելու, այլև գերզգայուն շոշափելիքի գործիք է։ 🧪 Խոնավ եղանակին, երբ անձրևորդերը բարձրանում են հողի վերին շերտեր, գորշուկը կարող է որսալ նրանց տեղաշարժի նուրբ տատանումներն ու հոտը նույնիսկ խոտի ու հողաշերտի տակից։

Անձրևորդերը գորշուկի ամենասիրված, դյուրահարս ու սպիտակուցներով հարուստ սնունդն են։ 🦴 Մեկ արդյունավետ գիշերվա ընթացքում (հատկապես անձրևից հետո) գորշուկը կարող է հողից հանել ու սնվել 200-ից 500 անձրևորդով։

#գորշուկ

14/09/2026

🐻 Վայրի կենդանիների բարեկեցությունը՝ կենսաբազմազանության պահպանության անբաժանելի մաս

Վայրի կենդանիների փրկարար կենտրոնում (WRC) անազատության անմխիթար պայմաններից փրկված արջերի վերականգնումն ու խնամքը FPWC-ի ամենօրյա աշխատանքի առանցքային ուղղություններից են։ Սննդային հարստացումն ու պատշաճ խնամքն օգնում են վերականգնել նրանց բնական վարքագիծն ու ապահովել բարձր կենսամակարդակ 🍏💦

🌍 Հայաստանում սպասվող ՄԱԿ-ի Կենսաբազմազանության կոնվենցիայի COP17 համաժողովին ընդառաջ՝ այս պատկերները հիշեցնում են կարևոր մի սկզբունք․ կենսաբազմազանության պահպանումը միայն էկոհամակարգերի պաշտպանությունը չէ։ Իրական էկոլոգիական պատասխանատվությունը ներառում է նաև մարդու պատճառով տուժած յուրաքանչյուր կենդանու վերականգնումն ու արժանապատիվ կյանքի ապահովումը։

12/09/2026

🎨🕊️ Հայկական արվեստը՝ BirdLife International-ի համաշխարհային հավաքի ուշադրության կենտրոնում

BirdLife International ցանցի գլոբալ համաժողովի (Global Meeting) շրջանակում կայացել է ավանդական բարեգործական խաղարկությունը, որի ողջ հասույթն ուղղվում է հյուրընկալող երկրի պահպանության ծրագրերի աջակցմանը։

Այս գեղեցիկ նախաձեռնությանը FPWC-ն՝ որպես BirdLife-ի հայաստանյան պաշտոնական գործընկեր, ներկայացրել էր նկարչուհի, «Սաղարթ» բրենդի հիմնադիր Արմենուհի Սաղդասարյանի բացառիկ աշխատանքը՝ մետաքսի վրա վրձնված թռչնապատկերը 🌿

Հայկական ինքնատիպ ձեռագործ աշխատանքն արժանացել է միջազգային գործընկերների մեծ հիացմունքին ու գնահատանքին՝ դառնալով համաժողովի ամենատպավորիչ և ցանկալի նվերներից մեկը։

Այս բացառիկ աշխատանքի երջանիկ տերը դարձավ BirdLife Canada-ն` աջակցելով բնության և թռչունների պահպանությանը: 🇨🇦

Հատկանշական է, որ բարեգործական խաղարկության մրցանակը հաղթողին է հանձնել Ճապոնիայի արքայադուստր Տակամադոն (Princess Takamado)։ Արքայադուստրը 2004 թվականից BirdLife International-ի պատվավոր նախագահն է։ Նա միջազգային ասպարեզում հայտնի է բնապահպանական ակտիվ գործունեությամբ և կենսաբազմազանության պաշտպանությանն ուղղված բարձրաստիճան նախաձեռնություններին ցուցաբերած հետևողական աջակցությամբ։ Նրա անձնական մասնակցությունը հայկական աշխատանքի հանձնմանը հատուկ ընդգծեց միջոցառման կարևորությունն ու միջազգային բարձր հնչեղությունը։

Ուրախ ենք, որ հայկական մշակույթն ու արվեստը շարունակում են իրենց ուրույն տեղն ունենալ վայրի բնության պահպանությանն ուղղված համաշխարհային նախաձեռնություններում։

06/09/2026

Այս տարի Հայաստանը կհյուրընկալի կենսաբազմազանության պահպանման ամենակարևոր միջազգային միջոցառումներից մեկը՝ COP17-ը։ Այն ոչ միայն մեծ պատասխանատվություն է երկրի համար, այլև հնարավորություն՝ միջազգային հանրությանը ներկայացնելու Հայաստանի բնապահպանական քաղաքականությունը, հաջողված ծրագրերն ու ապագայի տեսլականը։

Այդ համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև Կովկասյան կենսաբազմազանության ապաստարանը (CWR), որը տարածաշրջանի առաջին մասնավոր պահպանվող տարածքն է և համարվում է բնության պահպանության հաջողված օրինակներից մեկը։

Այս մասին Հանրային ռադիոյի եթերում խոսել է Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամի (FPWC) բնապահպանական ծրագրերի ղեկավար Ծովինար Հովհաննիսյանը։

👉 https://www.facebook.com/reel/2354927371708732

30/08/2026

💚 Սոնա Քալանթարյանն է՝ Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամի մասնագետներից, պատմում է, թե ինչպես է Կովկասյան կենսաբազմազանության ապաստարանի տարածքում հնարավոր եղել հաջողությամբ աճեցնել այդքան անհավանական թվացող գիհին։ Խոստովանում է՝ բարդ և ժամանակատար աշխատանք է։

👉

2017 թվականին մոտ 1700 հա տարածք այրվեց Խոսրովի պետական արգելոցում, իսկ կրակը մարել չէր հաջողվում շո

29/08/2026

Moving Confidently Towards COP 17 ✌️

28/08/2026

🐻 Համակեցության նոր մշակույթ․ FPWC-ն և Հ․ Հովնանյան ընտանեկան հիմնադրամը հզորացնում են Արենի համայնքի դիմակայունությունը

Մարդ-վայրի բնություն կոնֆլիկտի մեղմումն ու բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործումը բնության հետ ներդաշնակ ապրելու և համայնքային կայուն զարգացում ապահովելու կարևորագույն նախապայմաններից են։

Ծրագրի ընթացիկ փուլում FPWC-ի մասնագիտական թիմը թիրախային հանդիպումներ է անցկացրել Արենի խոշորացված համայնքի Ելփին և Չիվա բնակավայրերում 🌿

Հանդիպումների ընթացքում քննարկվել են․
🔹 Մարդ-արջ կոնֆլիկտի առանձնահատկություններն ու անվտանգության կանոնները,
🔹 Գյուղատնտեսությանը, մեղվաբուծությանն ու անասնապահությանը հասցվող վնասների կանխարգելման ուղիները,
🔹 Վայրի բնության հետ անվտանգ համակեցության սկզբունքների կիրառումը առօրյա կյանքում։

👩‍🌾 Ծրագրի շրջանակում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համայնքի կանանց ներգրավմանը։ Լինելով մարդ-վայրի բնություն կոնֆլիկտից առավել խոցելի խմբերից մեկը՝ կանայք միևնույն ժամանակ պատրաստակամորեն յուրացնում և իրենց ընտանիքներում ու համայնքում տարածում են առաջարկվող էկոլոգիական լուծումներն ու անվտանգության կանոնները։

Մարդ-վայրի բնություն կոնֆլիկտի մեղմումը FPWC-ի ռազմավարական գլխավոր ուղղություններից է․ Հիմնադրամը տարիներ շարունակ ներդնում է էլեկտրական ցանկապատեր, խելացի կանխարգելիչ համակարգեր և իրականացնում էկո-լուսավորչական արշավներ՝ ապահովելով անվտանգ ու կայուն համակեցություն 🐾

ℹ️ «Արենի համայնքի դիմակայունության հզորացում և համակեցության խթանում՝ մարդ-վայրի բնություն կոնֆլիկտի մեղմման և ռեսուրսների կայուն օգտագործման միջոցով» ծրագիրն իրականացվում է Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամի (FPWC) կողմից՝ Հ․ Հովնանյան ընտանեկան հիմնադրամի ֆինանսավորմամբ։

H. Hovnanian Family Foundation Armenia

27/08/2026

🫶

27/08/2026

European Ranger Federation 💚

Boris Vanyan works at Armenia’s first private nature reserve, the Caucasus Wildlife Refuge, to protect iconic species such as the endangered Persian leopard and the bezoar goat. In this interview, he talks about his journey to becoming a ranger, his greatest challenges in a region where poaching is widespread, and his successes.

👉 https://www.europeanrangers.org/from-a-few-dozen-to-1200-how-anti-poaching-ranger-work-help-species-bounce-back-in-armenia/