15/05/2025
Պետական լիազոր մարմինների կողմից դպրոցներում առկա լրջագույն խնդիրները մանրամասն չուսումնասիրելը, դրանց համակարգային պատճառները չգտնելը, հստակ գնահատական չտալը, առկա խնդիրների լուծմանն ուղղված ծրագրեր չմշակելը և դրանք արդյունավետորեն չգործարկելը, այլ ճիշտ հակառակը այդ խնդիրների առկայության նկատմամբ անտարբերությունը, մակերեսային մոտեցումները, շատ դեպքերում օրվա իշխանության ներկայացուցիչների համար քաղաքական նպատակահարմարությունը, հանգեցրել են նրան, որ պետական հանրակրթական բազմաթիվ դպրոցներ վերածվել են փակ, ուրույն ենթամշակույթ, բարքեր կրող կառույցների, որտեղ ստեղծվել են կրթության, բարեվարքության էությանը հակասող կանոններ, մոտեցումներ։
Այդ դպրոցները փոքրիկ ավտորիտար համակարգեր են, որտեղ ղեկավարների՝ տնօրենների մեծ մասը ընտրվել են ոչ բաց, թափանցիկ, մրցակցային պայմաններում, ոչ իրենց գիտելիքների, հմտությունների, բարեվարքության բարձր ցուցանիշների համար, այլ որովհետև որևէ պաշտոնատար անձի ծանոթներն են, բարեկամները, օրվա իշխանության ներկայացուցիչների քաղաքական սպասարկուները, սպասարկուների սպասարկուները։
Նման տարբերակով դպրոցի կառավարում ստանձնած անձը, հենց այդ նույն տրամաբանությամբ ինչ ինքն է ստացել պաշտոնը, սկսում է աշխատանքի ընդունել փոխտնօրեններին,ադմինիստրատիվ այլ աշխատողներին, տնտեսական, տեխնիկական աշխատողներին և իհարկե բուն ուսուցումը իրականացնող կրթական աշխատողներին։ Արդյունքում ստեղծվում է ոլորտի համար ոչ արդյունավետ միջավայր, որտեղ բոլոր այդ դերակատարները ահռելի մեծ կախում ունեն տնօրենի անձնական նախասիրություններից, կամքից, ցանկությունից։ Նման միջավայրում ձևավորվում են նաև համապատասխան բարքերը, մոտեցումները, որոնք հենված են աշխատանքը կորցնելու վախի և դրանից բխող մի շարք արատավոր երևույթների՝ քծնանքի, ամեն գնով սիրաշահելու, կաշառելու, ստելու վրա։
Այսպիսի համակարգում գտնվող այն ուսուցիչները, ովքեր մինչև դրա վերջնական ձևավորումն են աշխատել և շարունակում են աշխատել կամ համակարգ նոր մուտք գործող ուսուցիչները հայտնվում են անելանելի իրավիճակում՝ համակերպվել այդ բարքերին կամ հեռանալ։
Համակարգը ինքնին գեներացնում է անհանդուրժողականության, անարդարության միջավայր, որում «կրթվում և դաստիարակվում են» աշակերտները, ի դեպ, այսօրվա աշակերտների ծնողներից շատերը նույնպես այդ համակարգի զոհերն են։ Այսպիսի բովանդակությամբ և բարքերով դպրոցները քայքայիչ են յուրաքանչյուր անհատի, հասարակության, պետության համար։
90-ականների վերջերից Հայաստանի պետական դպրոցներից շատերը սկսեցին վերածվել օրվա իշխանության ներկայացուցիչների քաղաքական-անձնական շահերը սպասարկող, այդ թվում ընտրակեղծիքներ իրականացնող կառույցների, այսինքն՝ պետական կառավարման ավտորիտար համակարգի հենասյուններից մեկի։
Ինչ վերաբերում է Մերձավանի դպրոցում տեղի ունեցած կոնկրետ դեպքին, ապա տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատարին, իհարկե, անհրաժեշտ էր հեռացնել, հաշվի առնելով վերջինիս՝ խնդրի արդար լուծման համար անհրաժեշտ կարողությունների բացակայությունը, սակայն համակարգը դրանից չի փոխվի, եթե չկա քաղաքական կամք այն իրապես փոխելու։
ՀՀ կառավարություն
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն
Nikol Pashinyan / Նիկոլ Փաշինյան
Ստեղծված իրավիճակում խիստ անհրաժեշտ է մշակել նաև բարեվարքության հստակ կանոններ աշակերտների և նրանց ծնողների համար։ Իսկ ուսուցչի նկատմամբ անհարգալից պահվածք դրսևորած աշակերտները պետք է կրեն համապատասխան պատիժ, ընդհուպ մինչև դպրոցից հեռացում և նոր դպրոց ընդունվելու ոչ հեշտ ընթացքի առերեսում։
Tribune.am Ձեր աշխատակիցը, ով ունի լրագրողի կարգավիճակ, միջադեպը լուսաբանելիս, իրեն թույլ է տալիս ոչ պրոֆեսիոնալ պահվածք` իր յուրովի և կողմնակալ մեկնաբանություններով թիրախավորելով ուսուցչին։
