28/06/2026
ԻՆՉ ԱՌԱՋԸՆԹԱՑ ԿԱ ԴԱՏԱԻՐԱՎԱԿԱՆ ԲԱՐԵՓՈԽՈՒՄՆԵՐԻ ՈԼՈՐՏՈՒՄ
«Իրավունքի Եվրոպա միավորում» ՀԿ նախագահ Լուսինե Հակոբյանի հարցազրույցը Հանրային հեռուստաընկերությանը
Հարց։ Եթե վեթինգ չեղավ, ի՞նչ մեխանիզմներ կան այդ պարագայում։
— Մի մեխանիզմն օրինակ դատավորների նկատմամբ կարգապահական պատասխանատվության ինստիտուտի մեխանիզմն է, որը շատ մեծ քննարկման առարկա է հանդիսացել եւ ներպետական քննարկումների շրջանակում, եւ միջազգային տարբեր կառույցների կողմից, այստեղ 2 ինստիտուտ կա, որ կարգապահական վարույթներ հարուցելու լիազորություն ունեն՝ մեկը արդարադատության նախարարն է, մյուսը՝ դատավորների ընդհանուր ժողովի ձեւավորած էթիկայի եւ կարգապահական հարցերի հանձնաժողովը։ Եւ այստեղ այս 2 կառույցների միջոցով են այդ կարգապահական պատասխանատվության պրոցեսները հարուցվում, եւ այդ հարցերով որոշումը վերջնական ընդունում է Բարձրագույն դատական խորհուրդը։ Բայց այստեղ էլ կա խնդիր, որովհետեւ միջազգային կառույցները, մասնավորապես Վենետիկի հանձնաժողովը, Գրեկոն եւ այլն, ասում են, որ արդարադատության նախարարի լիազորությունը պետք է վերացվի եւ աստիճանաբար ուժեղացվի դատավորների էթիկայի եւ կարգապահական հարցերի հանձնաժողովը։ Եւ այդ տրամաբանության մեջ այս տարի փոփոխություն մտցվեց Դատական օրենսգրքում եւ կազմը փոփոխվեց։ Նախկինում ավելի շատ այդ հանձնաժողովը կազմված էր դատավոր անդամներից՝ 6 դատավոր անդամ ուներ եւ դատավոր չհանդիսացող 2 անդամ, ներկայումս դատավոր չհանդիսացող անդամների թիվը օրենսդրորեն ավելացել է, եւ տրամաբանությունն այն է, որ դատավորները, երբ որ ընտրում են դատավոր չհանդիսացող անդամներին, չընտրեն իրենց ներսից, հակառակ դեպքում կգրեին, բոլորը պետք է լինեն դատավոր անդամներ։ Ճիշտ է, այնտեղ օրենսդրությունը տալիս է հնարավորություն նախկին դատավորներին, եթե վերջին 5 տարում կարգապահական պատասխանատվություն չեն կրել, կամ նրանց նկատմամբ չկա ուժի մեջ մտած մեղադրական դատական ակտը եւ եւ այլն, բայց տրամաբանություն է նա, որ այդ տեղերի համար մեզ պետք են քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները այդտեղ, քանի որ առաջադրումները կատարում են հասարակական կազմակերպությունները։ Այսինքն՝ հասարակական կազմակերպությունները, ըստ օրենքի տրամաբանության, դրանք զուտ ձեւական խողովակ չեն, որ իրենց ներսից վերցնեն ինչ-որ մեկին եւ ասեն՝ սրան ընտրեք։ Բնականաբար, պետք է առաջադրեն իրենց հետ փոխկապակցված, իրական քաղհասարակության ներկայացուցիչների եւ իմաստն այն է, որ դրանով բացառվի դատական կորպորատիվիզմի սկզբունքը։ Բայց, ցավոք սրտի, պրակտիկան այնպես է, որ վերջին տարիներին ավելի շատ ներքին համակարգից են այդ տեղերը համալրվում, եւ դատավորները ընտրում են նախկին դատավորների, եւ ոչ միայն այդ հանձնաժողովում, այնտեղ ուսումնական հարցերի հանձնաժողով կա, գործունեության գնահատման հանձնաժողով կա եւ, եւ իրենց համակարգից են փորձում ընտրել։ Բայց իրականությունն այն է, որ դա մեծապես, էսպես խաթարում է ինքնակարգավորման մեխանիզմը, եւ արդյունքում արդեն արդարադատության նախարարի լիազորությունների վերացումն այդ պարագայում անհնար կդառնա, որովհետեւ այս մարմինը չի համարվի բարեփոխված։ Եւ այն ինքնակարգավորման գործիքը, որ տրված է դատավորներին, չի ծառայի։ Արդյունքում քաղհասարակությունը սկսելու է ջատագովել, որ, ա՛յ, քանի որ դատավորները չեն կարողանում իրենք- իրենցով ընտրություն կատարել, այնպես, որ ներգրավեն իրապես դատավոր չհանդիսացող եւ համակարգի հետ կապ չունեցող անդամներին, ապա այդ ընտրությունը պետք է ընդհանրապես տալ քաղհասարակությանը, որն իր շարքերից կընտրի անդամներին։
Մանրամասները՝ մեկնաբանություններ դաշտում։
Դատական բարեփոխումների դինամիկան | Պետրոս Ղազարյանի հարցազրույցը «Ի...
