Armenian Center for American Studies

10/04/2026

Iran-Armenia Economic Ties, Trump’s ‘Bridges, and Plant Day’

https://americanstudies.am/iran-armenia-economic-ties-trumps-bridges-and-plant-day/

10/04/2026

03/04/2026

TRIPP and the US War with Iran

The most widely discussed topic these days continues to be the war involving the US and Iran and its future. There are different views on what the region and the world will look like after the end of this war. One thing is clear: nothing will remain as it was before, and serious realignments will [....

30/03/2026

🇺🇸🇮🇷 Ինչպե՞ս է ԱՄՆ-ը ներկայումս գնահատում իրավիճակն Իրանում. հակամարտության հնարավոր միտումները

Չնայած Իրանի դեմ պատերազմի սկզբից անցել է գրեթե մեկ ամիս, և Միացյալ Նահանգներին հաջողվել է սպանել Իրանի Գերագույն առաջնորդին, մի շարք բարձրաստիճան պաշտոնյաների և զինվորականների, ոչնչացնել իրանական նավատորմը և հարվածել հիմնական ենթակառուցվածքներին, պատերազմը դեռ հեռու է ավարտից: Սկզբնապես ծրագիրն էր՝ հնարավորինս արագ թիրախային ռազմական հարվածներ հասցնել Իրանին՝ հիմնվելով այն հաշվարկի վրա, որ իրանական համակարգը չի կարողանա դիմադրել, բնակչությունը չի համախմբվի ղեկավարության շուրջը, տեղի կունենան անվերահսկելի հանրային ապստամբություններ, իսկ «գլխատված» ղեկավարությունն ի վիճակի չի լինի արդյունավետ գործել:

Սակայն Թրամփի վարչակազմի այս սպասումները չիրականացան: Ընդհակառակը, Իրանի բոլոր ուժային կենտրոնները թվում են համախմբված, և համակարգը ներքին փլուզման տեսանելի նշաններ մինչ այս պահը չի ցուցաբերում: Այս տեսանկյունից կարևոր է հասկանալ, թե որոնք էին Վաշինգտոնի սխալ հաշվարկները, և ինչպես է ԱՄՆ-ը ներկայումս գնահատում իրավիճակը: Մեկ բան հաստատ է՝ այս պահին Իրանին հաջողվել է խափանել արագ հաղթանակի վերաբերյալ ամերիկա-իսրայելական ծրագիրը:

Չկայացած «մեծ կոալիցիայի» հույսերը

Վաշինգտոնի հույսերը՝ ձևավորելու մեծ կոալիցիա, որը կաջակցեր ԱՄՆ-ին և Իսրայելին Իրանի դեմ, չարդարացան: Նախքան «Էպիկական ցասում» (Epic Fury) գործողությունը, Թրամփի մերձավոր շրջապատի բազմաթիվ ներկայացուցիչներ հավատում էին, որ տարբեր պետություններ և այլ դերակատարներ պատրաստ են միանալ իրենց գործողությանը դա համարելով պատմական պահ: Չնայած սպասումներին՝ իրաքյան քրդական ստորաբաժանումների, ՆԱՏՕ-ի անդամների, Սաուդյան Արաբիայի, Ադրբեջանի կամ Իրանի հետ պատմական հակասություններ ունեցող այլ դերակատարների կողմից որևէ ուղղակի ներգրավվածություն տեղի չունեցավ: Խնդիրն այն չէ, որ այս պետությունները լուծել են իրենց հակասությունները Իրանի հետ: Ավելի շուտ նրանք հասկանում են, որ միայն ԱՄՆ-ի և Իսրայելի օդային հարվածները չեն կարող հասնել Իրանում վարչակարգի փոփոխության. անհրաժեշտ կլինի ցամաքային գործողություն, որն ավելի բարդ կլինի, քան ԱՄՆ և դաշնակիցների գործողություններն Իրաքում և Աֆղանստանում, սակայն ԱՄՆ-ն ու Իսրայելը դեռևս պատրաստ չեն իրադարձությունների նման զարգացմանը:

Ավելին, չիրականացան նաև հույսերը, թե իրանական ընդդիմությունը կօգտագործի առիթը ապստամբության համար: Թեև իրանցիները բողոքի ցույցեր էին անում ամիսներ առաջ, ռազմական արշավի սկզբից ի վեր նմանատիպ զանգվածային ցույցերը դադարել են՝ հնարավոր է պատերազմական պայմանների և արտակարգ դրության պայմաններում առավել խիստ պատիժների վախի պատճառով: Բացի այդ, հսկայական տարբերություն կա սեփական կառավարությանը դիմադրելու և երկրի վրա արտաքին հարձակմանը դիմակայելու միջև, երբ դրսի ուժերը քեզ հորդորում են տապալել սեփական ղեկավարությանը՝ հանուն արտաքին շահերի:

Ինչ վերաբերում է կոալիցիային, ապա Սիրիայի քրդերի փորձը, որտեղ նրանք ծանր կորուստներ կրեցին և ի վերջո ոչինչ չստացան, ծառայում է որպես նախազգուշացում: Իսկ ինչ վերաբերում է Սաուդյան Արաբիային, ապա Էր Ռիադը ձեռնպահ է մնում հակամարտությանը ուղղակիորեն և լայնածավալ ներգրավվածությունից ՝ զգուշանալով Իրանի զգալի ռազմական ուժից և հետագա սպառնալիքից:

Ադրբեջանը նույնպես խուսափում է հակամարտությունից՝ հաշվի առնելով ուժերի անհավասարությունը: Բաքուն կներգրավվի միայն այն դեպքում, երբ Իրանին համարի չափազանց թույլ՝ լուրջ դիմադրություն ցույց տալու համար, ինչը քիչ հավանական է: Մեկ այլ կարևոր հանգամանք է այն, որ եթե Ադրբեջանը ներքաշվի, հնարավոր է ներքաշվի նաև Թուրքիան, ինչը, իհարկե, բխում է ամերիկա-իսրայելական շահերից։ Ինչ վերաբերում է Թուրքիային, ապա Անկարային անհրաժեշտ է թույլ, բայց ոչ փլուզված Իրան՝ հաշվի առնելով տարբեր գործոններ, այդ թվում՝ քրդական հարցը, ինչպես նաև այն փաստը, որ Իրանի մասնատումից հետո Թուրքիան ինքը կարող է հայտնվել Իսրայելի թիրախում՝ որպես ոչ բարեկամ պետություն: Ադրբեջանի համար մեկ այլ խնդիր է Նախիջևանի հետ կապի հնարավոր խզումը՝ իրանական սահմանի մասնակի փակման պատճառով:

Վերջապես, տարածաշրջանային խաղացողները գիտակցում են, որ ամերիկյան ռազմանավերը մի օր հեռանալու են, իսկ Իրանը, թեկուզ թուլացած, կմնա իր տեղում, ինչպես մնացել է հազարամյակներ շարունակ:

Ինչպե՞ս է ԱՄՆ-ը ներկայումս գնահատում իրավիճակը

Ակնհայտ է, որ Միացյալ Նահանգներում այս պատերազմը առաջնորդվում է ավելի շատ մարտավարական հաշվարկներով, քան երկարատև ռազմավարական պլանավորմամբ։ Մարտավարական հիմնական նպատակներից մեկն այն էր, որ առաջին հարվածը չհասցնեին ԱՄՆ զինված ուժերը։ Եթե ԱՄՆ-ը նախաձեռներ հարձակումը, Իրանը հավանաբար կպատասխաներ ուղղակի և ավելի ագրեսիվ հարվածներով ԱՄՆ տարածաշրջանային ռազմակայանների և ենթակառուցվածքների վրա, ինչից Վաշինգտոնը ցանկանում էր ամեն գնով խուսափել։ Հետևաբար, առաջին հարվածը հասցրեց Իսրայելը՝ իր վրա վերցնելով առաջին հարվածի բեռը:

Իհարկե, Իրանը ստացել է լուրջ ռազմական, տնտեսական և քաղաքական հարվածներ, սակայն ոչինչ ավարտված չէ, քանի դեռ ամեն ինչ ավարտված չէ: Թրամփի թիմի ներսում կային սկեպտիկներ ընդհանրապես ողջ պատերազմի և իրանական վարչակարգի փոփոխության վերաբերյալ: Արդյունքում առաջարկվեց սահմանել միայն այնպիսի նպատակներ, որոնք հասանելի են և թույլ կտան վարչակազմին դուրս գալ պատերազմից ցանկացած պահի՝ հայտարարելով հաղթանակի մասին: Հայտարարված առաքելությունը կենտրոնացած էր Իրանի հրթիռային համակարգի ոչնչացման, նավատորմի ջախջախման և միջուկային զենքի բացառման վրա, մինչդեռ վարչակարգի փոփոխության մասով պաշտոնական քաղաքականությունը մնում է լղոզված: Այս հանգամանքը կարող է հանդիսանալ «ելքի ռազմավարություն» (exit strategy): Այն թույլ է տալիս Թրամփի վարչակազմին ցանկացած պահի հայտարարել պատերազմի ավարտի և հաղթանակի մասին՝ նշելով, որ ԱՄՆ-ը հասել է իր նպատակներին:

Իրականում, Իրանի Գերագույն առաջնորդի սպանությունը առաջին իսկ օրը նույնպես հնարավորություն ստեղծեց Թրամփի համար ցանկացած պահի դադարեցնել արշավը՝ պնդելով, որ իրանական համակարգը ապակայունացվել է, սակայն առանց ցամաքային գործողության վարչակարգի փոփոխությունն անհնարին է թվում:

Ինչ վերաբերում է նոր առաջնորդին, ապա Այաթոլլա Մոջթաբա Խամենեիի՝ որպես Գերագույն առաջնորդ ընտրությամբ Իրանը մի քանի ուղերձ է հղում արտաքին աշխարհին։ Նախ՝ այն ցույց է տալիս, որ իրանական համակարգը կայուն է և ուժեղ, չնայած ծանր կորուստներին: Արագ ընտրությունը ցույց է տալիս, որ օրհասական պահին Իրանում չկան ներիշխանական գզվռտոցներ, և շատ արագ համակարգը ադապտացվում է նոր իրավիճակին: Ի վերջո, սա ուղերձ է այն մասին, որ նույնիսկ ԱՄՆ-ի նման գերտերությունը չի կարող առաջնորդ պարտադրել Իրանին, ինչպես փորձում էր անել Թրամփը:

Ի՞նչ է սպասվում հետո

Հակամարտության ելքը կախված է նրանից, թե որքանով են վերջնական արդյունքները համապատասխանում ամերիկյան սկզբնական նպատակներին: Եթե նպատակը Իրանի միջուկային և հրթիռային ներուժի թուլացումն էր, ապա այն կարելի է համարել ձեռք բերված։ Սակայն եթե նպատակը վարչակարգի փոփոխությունն էր, ապա այս նպատակը, ամենայն հավանականությամբ, կձախողվի. Նույնիսկ նորընտիր Գերագույն առաջնորդի հնարավոր սպանությունը հիմնովին չի փոխի Իրանի իշխանական համակարգը և ինստիտուցիոնալ արտաքին քաղաքականությունը։ Այս համատեքստում ԱՄՆ-ի համար ամենաիրատեսական «ելքի ռազմավարությունը» կլինի տարածաշրջանում ներկայության կրճատումը՝ հայտարարելով հաղթանակի մասին: Սա, իհարկե, կհանգեցնի «պատումների բախման» (clash of narratives). Վաշինգտոնը կհեռանա Պարսից ծոցից որպես հաղթող տերություն, իսկ Թեհրանը կպնդի, որ ԱՄՆ-ը ձախողել է իր գլխավոր նպատակը՝ թողնելով Իրանի քաղաքական համակարգը անձեռնմխելի:

Մեկ այլ հնարավոր սցենար է ԱՄՆ-ի երկարատև ներկայությունը տարածաշրջանում՝ «հյուծող պատերազմի» քաղաքականությամբ։ Սակայն սա թանկարժեք և ոչ պոպուլյար ռազմավարություն է ԱՄՆ-ի ներսում, հատկապես միջանկյալ ընտրությունների նախաշեմին։ Դեմոկրատների կողմից Ներկայացուցիչների պալատում մեծամասնություն վերցնելու դեպքում (ինչը հավանական է թվում) Թրամփի իմպիչմենտի հարցը կարող է կրկին օրակարգ գալ, իսկ հիմնական քննադատությունը կուղղվի Իրանի դեմ ձգձգվող պատերազմին։ Հետևաբար, երկարատև պատերազմը ձեռնտու չէ Թրամփին, քանի որ այն ունենում է ոչ միայն ներքաղաքական ու տնտեսական հետևանքներ, այլև անուղղակիորեն ամրապնդում է Ռուսաստանի ազդեցությունը տարածաշրջանում:



Armenian Center for American Studies

16/01/2026

🇮🇷 🇺🇸 Իրանի շուրջ զարգացումներն ու Թրամփի վարչակազմի դիրքավորումը

Իրանում շարունակվող հակաիշխանական ցույցերին զուգահեռ՝ «Նյու Յորք Թայմսի», ինչպես նաև այլ ԶԼՄ-ների տվյալներով, վերջին օրերին նախագահ Դոնալդ Թրամփին ներկայացվել են Իրանի դեմ հնարավոր ռազմական գործողությունների մի շարք սցենարներ, որոնք ներառում են առանձին ռազմական օբյեկտների կամ ռազմավարական նշանակություն ունեցող թիրախների դեմ հարվածներ։ Մինչ այս պահը, սակայն, Թրամփի վարչակազմը որևէ վերջնական որոշում չի կայացրել, կամ գոնե դրա մասին դեռևս չի հայտարարվել։ Տպավորություն է ստեղծվում, որ վարչակազմը որդեգրել է սպասողական մոտեցում՝ դիտարկելով, թե ինչ արդյունքների կարող են հասնել ընդդիմադիրները սեփական ուժերով, ապա կայացնելով որոշում։

Իր հերթին, Թեհրանում ԱՄՆ-ի վիրտուալ դեսպանությունը ԱՄՆ քաղաքացիներին կոչ է արել հնարավորինս արագ լքել Իրանը՝ Թուրքիայի կամ Հայաստանի տարածքով, քանի որ Վաշինգտոնը հնարավորություն չի ունենալու երաշխավորել իր քաղաքացիների անվտանգությունը Իրանի տարածքում։ Փորձը ցույց է տալիս, որ նման նախազգուշացումները հնչում են ռազմական հարվածներից կամ լայնածավալ ռազմական գործողություններից անմիջապես առաջ։ Վաշինգտոնի այս հայտարարությանը հետևեցին Իրանում հավատարմագրված տարբեր պետությունների դեսպանությունների հայտարարությունները՝ նմանօրինակ բովանդակությամբ։
Թրամփի այն հայտարարությունը, որ ԱՄՆ-ը կաջակցի իրանական ընդդիմությանը, եթե Թեհրանը հատի կարմիր գծերը, դեռևս գործնական քայլերի չի վերածվել, սակայն որոշ կոշտ քայլերի Թրամփն այդուհանդերձ դիմել է։ Մասնավորապես, Թրամփը հայտարարել է, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետության հետ տնտեսական գործունեություն իրականացնող ցանկացած երկիր կբախվի ԱՄՆ-ի հետ ամբողջ առևտրի նկատմամբ կիրառվող 25 տոկոս մաքսատուրքի ավելացմանը, ինչը, բնականաբար, բարդ իրավիճակ է ստեղծում ցանկացած պետության համար, որն ունի խոշոր առևտրաշրջանառություն ԱՄՆ-ի հետ։ Գործնականում այս քայլն ամենաուժեղ հարվածն է հասցնելու Չինաստանին, քանի որ այդ պետությունը Իրանի և ԱՄՆ-ի ամենախոշոր առևտրային գործընկերն է։

Բնական է, որ Իրանի պատմության մեջ ամենազանգվածային բողոքի ալիքներից մեկը գտնվում է ինչպես Իսրայելի, այնպես էլ Միացյալ Նահանգների հատուկ ծառայությունների համակ ուշադրության կենտրոնում, և ակնհայտ է, որ այն պահին, երբ նրանք զգան, որ հնարավոր է ազդել գործընթացների վրա կամ ավելի խորացնել Իրանում առկա լարվածությունն ու ճգնաժամը, անկասկած, գործի կդնեն ցանկացած սցենար։ Չնայած դրան, ԱՄՆ նախագահն ու նրա վարչակազմի մի շարք բարձրաստիճան պաշտոնյաներ վերջին օրերին բազմիցս արել են Իրանի դեմ հնարավոր հարվածների մասին հայտարարություններ, սակայն մինչ այս պահը դեռևս որևէ գործողություն չի իրականացվել։ Հատկանշական է, որ Իրանի օդային սահմանները փակ են, և այդ պետության օդային տարածքով թռիչքներ գրեթե չեն իրականացվում, ինչը ևս մեկ անգամ վկայում է այն մասին, որ օդային հարվածներ, այդուհանդերձ, հնարավոր են։
Ինչ վերաբերում է Թրամփին, ապա վերջին օրերին նա առնվազն 7–8 հայտարարություն կամ գրառում է արել Իրանի թեմայով՝ նշելով, որ պատրաստ է օգնություն ցուցաբերել Իրանի ցուցարարներին։ Հատկանշական է նաև, որ այն հարցին, թե արդյո՞ք նա հնարավոր է համարում Իրանի շահի որդու՝ երկրի հաջորդ ղեկավար դառնալու հնարավորությունը, Թրամփը պատասխանել է, որ դա պարտադիր չէ, և ավելի նպատակահարմար է սպասել ու տեսնել, թե ինչ ներքին ուժեր կձևավորվեն և կդրսևորվեն այս ընթացքում, ինչը ևս մեկ անգամ ապացուցում է, որ Վաշինգտոնը դեռևս սպասողական դիրքավորում ունի։

Հարված հասցնելու սցենարը, ինչպես նաև այլ սցենարներ, մշտապես գտնվում են Թրամփի սեղանին, և, ըստ էության, ցանկացած զարգացում առաջիկա օրերին հնարավոր է, ինչի մասին հայտարարել է նաև Սպիտակ տունը։ Միաժամանակ տեղեկություններ են հայտնվել, որ Պենտագոնը հրահանգել է Կատարում տեղակայված ամերիկյան ռազմաբազայից տարհանել ամերիկացի զինվորականներին, քանի որ Վաշինգտոնը չի բացառում, որ Թեհրանը կարող է հարվածներ հասցնել իր հրթիռների համար հասանելիություն ունեցող ամերիկյան ռազմաբազաներին, որոնք տեղակայված են Մերձավոր Արևելքի տարբեր երկրներում։

Հետաքրքրական է այն հանգամանքը, որ Միացյալ Նահանգների դաշնակից Պարսից ծոցի երեք արաբական պետություններ վերջին շրջանում սկսել են փակ դիվանագիտական նախաձեռնություններ՝ Իրանի դեմ հնարավոր ռազմական գործողությունները կանխելու նպատակով՝ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից հնչեցված հարվածների սպառնալիքների ֆոնին։ Մասնավորապես, Սաուդյան Արաբիան, Կատարը և Օմանը մտահոգված են, որ Իրանի դեմ ռազմական գործողությունները կարող են լայնածավալ հետևանքներ ունենալ Մերձավոր Արևելքի համար։ Իր հերթին, ԱՄՆ մյուս ռազմավարական դաշնակից Թուրքիան հայտարարել է, որ կապի մեջ է ինչպես իրանական, այնպես էլ ամերիկյան պաշտոնյաների հետ՝ բանակցային սեղան վերադառնալու հնարավորությունները քննարկելու նպատակով։ Սակայն աղբյուրը զգուշացրել է, որ գործընթացը կարող է լինել արդեն «ուշացած»։

Հետևաբար, թե ինչպիսին կլինի Թրամփի որոշումը, կախված է նաև Իրանում ցույցերի ինտենսիվությունից, բախումների ծավալներից և այն հանգամանքից, թե երբ և ինչպես Իրանի ղեկավարությունը կկարողանա իրավիճակը վերցնել վերահսկողության տակ։

Ամերիկյան հետազոտությունների հայկական կենտրոն

29/11/2025

🇦🇲«Աղոթքի նախաճաշը» Հայաստանում

Նոյեմբերի 14-15-ը Հայաստանում տեղի ունեցավ առաջին «Աղոթքի նախաճաշ» միջոցառումը՝ կառավարության և Հայ Առաքելական եկեղեցու միջև լարվածության աճին զուգահեռ՝ պայմանավորված վերջին ամիսներին մի քանի բարձրաստիճան հոգևորականների ձերբակալություններով, Վեհափառի և եկեղեցու դեմ Հայաստանի աշխարհիկ իշխանությունների արշավով։

Աղոթքի նախաճաշը ԱՄՆ-ում ընդունված հասարակական, կրոնական միջոցառում է, որը սովորաբար կազմակերպվում է մայրաքաղաք Վաշինգտոնում, յուրաքանչյուր տարվա փետրվարին: Ավանդաբար դրան մասնակցում են ԱՄՆ նախագահը, Կոնգրեսի անդամներ, դեսպաններ, օտարերկրյա պետությունների ղեկավարներ, հասարակական գործիչներ, հոգևորականներ և այլք։ Միջոցառման պատմությունը սկիզբ է առել դեռևս 1953 թվականին՝ ԱՄՆ 34-րդ նախագահ Դուայթ Էյզենհաուերի օրոք, և այդ ժամանակվանից ի վեր դրան մասնակցել են ԱՄՆ բոլոր նախագահները։

Սույն թվականի փետրվարին ԱՄՆ-ում կրկին տեղի ունեցավ այս միջոցառումը, որին մասնակցեց նաև Հայաստանի պատվիրակությունը Փաշինյանի գլխավորությամբ, և ամենայն հավանականությամբ հենց դրանից հետո էլ որոշում կայացվեց նման միջոցառում կազմակերպել Երևանում՝ Հայ առաքելական եկեղեցու դեմ արշավից միջազգային հանրության ուշադրությունը շեղելու և գործընթացի էությունը լղոզելու նպատակով:

Երևանյան «Աղոթքի նախաճաշի» ծրագիրը մաքսիմալ գաղտնի էր պահվում: Իհարկե, միջոցառման համար նախապես գործարկվել էր պաշտոնական կայք, որը, սակայն, շատ սահմանափակ տեղեկատվություն էր պարունակում ծրագրի և մասնակիցների վերաբերյալ։ Հայտնի էր միայն, որ միջոցառումը ներկայացվում է որպես քաղաքացիական հասարակության նախաձեռնություն՝ Փաշինյանի հովանու ներքո։ Մասնակիցների թվում էին քաղաքական, դիվանագիտական, բիզնեսի, լրատվական և հոգևոր ոլորտի ներկայացուցիչներ Հայաստանից և արտերկրից։ Կայքի համաձայն՝ «Աղոթքի նախաճաշի» նպատակն էր «նորացնել Հայաստանի հոգևոր հիմքերը և հաստատել ավանդական քրիստոնեական արժեքները», միաժամանակ առանձնացնելով օգոստոսի 8-ի Վաշինգտոնի համաձայնագրերը՝ որպես «կայունության, համագործակցության և տարածաշրջանային վերականգնման նոր հնարավորություններ բացող կարևորագույն փուլ»։

Թեև միջոցառման օրակարգը հրապարակայնորեն հասանելի չէր, գրանցված մասնակիցները ստացել էին երկօրյա ծրագրի մանրամասները։ Նոյեմբերի 14-ի առավոտյան սկսվեց պանելային քննարկումներով, այդ թվում՝ «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (TRIPP) թեմայով, որին հաջորդեց երեկոյան պաշտոնական ընդունելությունը։ Նոյեմբերի 15-ին տեղի ունեցավ «Աղոթքի նախաճաշը», որից հետո մասնակիցները հրավիրվեցին այցելելու Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին։ Ըստ կազմակերպիչների՝ մասնակիցները ավելի քան 300-ն էին։ Որոշ լրատվամիջոցներ նախկինում նշել էին Դոնալդ Թրամփ կրտսերի այցի մասին, որը պետք է մասնակցեր միջոցառմանը, սակայն նրա այցը կա՛մ չեղարկվեց, կա՛մ էլ ի սկզբանե նախատեսված էլ չէր եղել։

Գրանցված մասնակիցներին ուղարկված էլեկտրոնային նամակները բացահայտել էին, որ կազմկոմիտեի ղեկավարը «Կրթվելը նորաձև է» կենտրոնական կոմիտեի անդամ և ծրագրի ղեկավար Ստեփան Սարգսյանն է։ Սա բնական հարցեր առաջացրեց միջոցառման՝ քաղաքացիական հասարակության կողմից նախաձեռնված լինելու հայտարարությունների մասին։ Իր ելույթում Փաշինյանը հայտարարեց, որ «Աղոթքի նախաճաշը Աստծո և մարդու մասին է», և այն պետք է նաև իր արտահայտությունը գտնի «Աստծո և պետության» միջև հարաբերություններում։
Փաշինյանը միջոցառումը կապեց նաև հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների հետ՝ նշելով, որ խաղաղության գործընթացը տեղի է ունեցել փետրվարին և նոյեմբերին կայացած երկու աղոթքի նախաճաշերի միջակայքում։ Առաջինը՝ 2025 թվականի փետրվարին, երբ Փաշինյանը մասնակցել էր Միացյալ Նահանգներում Միջազգային կրոնական ազատության գագաթնաժողովի շրջանակներում կայացած Ազգային աղոթքի նախաճաշին և մյուսը Երևանում տեղի ունեցող «Աղոթքի նախաճաշն» էր։ Փաշինյանն ակնարկեց, որ դրանում, որոշակի «հոգևոր նշանակություն և իմաստ» կա։

Միևնույն ժամանակ, այս միջոցառումը որոշակի քննադատության արժանացավ Փաշինյանի կառավարության և Հայ Առաքելական եկեղեցու միջև լարված հարաբերությունների համատեքստում։ Վերջին ամիսներին ձերբակալվել են Հայ Առաքելական եկեղեցու մի քանի բարձրաստիճան հոգևորականներ, այդ թվում՝ Բագրատ արքեպիսկոպոս Գալստանյանը, Միքայել արքեպիսկոպոս Աջապահյանը և Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանը։ Միքայել Աջապահյանը դատապարտվել է երկու տարվա ազատազրկման, մինչդեռ Բագրատ Գալստանյանը և Մկրտիչ Պռոշյանը շարունակում են կալանավորված մնալ։ «Աղոթքի նախաճաշը» սուր քննադատության արժանացավ Ամերիկայի Հայ Դատի հանձնախմբի կողմից: Ըստ կազմակերպության գործադիր տնօրեն Արամ Համբարյանի՝ միջոցառումը կազմակերպվել է «Հայ Առաքելական եկեղեցու նկատմամբ իրականացվող ճնշումներից ուշադրությունը շեղելու համար»:

Հրավիրյալ մասնակիցների թվում էր «Միջազգային քրիստոնեական համերաշխություն» կազմակերպության պատվիրակությունը, այդ թվում՝ նախագահ Ջոն Այբները և հանրային հարցերի տնօրեն Ջոել Վելդկամփը: Կազմակերպությունը պաշտոնապես թույլտվություն էր խնդրել՝ այցելելու կալանավորված հոգևորականներին և Հայ Առաքելական եկեղեցու բանտարկված աջակիցներին, սակայն Արդարադատության նախարարությունը մերժել էր խնդրանքը:

Խոսելով Հայաստանում ստեղծված ընդհանուր իրավիճակի մասին՝ Վելդկամփը վերջին զարգացումները որակեց որպես «կառավարության միջամտություն աշխարհի ամենահին եկեղեցիներից մեկի գործերին», և որ նրանք տեսնում են «պետության կողմից եկեղեցու դեմ արշավի» սրացում։ Իսկ իր հրապարակած հոդվածում Վելդկամփը նշել էր, որ «եթե Փաշինյանին հաջողվի կոտրել եկեղեցին, նա կշահի՝ վերացնելով մրցակից ազդեցության կենտրոնը։ Սակայն նա կզրկի հայ հասարակությունը միավորող ուժից, անհատների և պետության միջև միջնորդական ինստիտուտից և աշխարհիկացման դեմ պատնեշից»։

«Աղոթքի նախաճաշին» միայն մեկ ներկայացուցիչ կար Հայ Առաքելական եկեղեցու կողմից՝ Դանիել եպիսկոպոս Ֆինդիկյանը, որը մասնակցեց մեկ քննարկման, և շեշտեց, որ երեք հոգևորականներ դեռևս բանտում են։ Քննարկման մեկ այլ մասնակից՝ Ասիֆ Մահմուդը, որը ԱՄՆ Միջազգային կրոնական ազատության հարցերով հանձնաժողովի փոխնախագահն է, նույնպես կոչ արեց իշխանություններին ազատ արձակել կալանավորված հոգևորականներին։ Մասնակիցներից ոմանք էլ հանդիպումներ ունեցան Հայաստանի ընդդիմադիր դաշտի որոշ ներկայացուցիչների հետ, ինչը բնականաբար որոշակի լարվածություն առաջացրեց Հայաստանի իշխանությունների մոտ:

Վերջին զարգացումների համատեքստում կարծիք է ձևավորվում, որ «Աղոթքի նախաճաշը» ոչ թե հոգևոր-հասարակական հավաք էր, այլ կառավարության կողմից՝ կրոնական անհանդուրժողականության մեղադրանքներին հակազդելու միտումնավոր քաղաքական քայլ, որը մեծ հաշվով չհասավ իր նպատակին։

Ամերիկյան հետազոտությունների հայկական կենտրոն

05/11/2025

Երեկ Կալիֆորնիայի ընտրողները հավանության արժանացրին մի գործընթաց, այսպես կոչված «California Proposition 50»-ը, որի արդյունքում նահանգում վերաձևավորվելու է ընտրական քարտեզը, և դառնալով առավել «կուսակցական» դեմոկրատական կուսակցությունը հնարավորություն է տալու է ավելի մեծ հաջողությունների հասնել 2026 թվականի ընտրություններին։

Միացյալ Նահանգներում ընտրական քարտեզի վերաձևավորումը նոր երևույթ չէ. Այն տեղի է ունենում պարբերաբար՝ նահանգներում տարբեր տարածքներում բնակչության թվի փոփոխությունների արդյունքում։ Սովորաբար դա տեղի է ունենում 10 տարին մեկ՝ մարդահամարից հետո։ Վերաձևավորման հիմնական նպատակն է ապահովել, որ Միացյալ Նահանգների տարբեր համայնքները հավասարապես ներկայացված լինեն Կոնգրեսում իրենց կոնգրեսականների միջոցով։

2026թ. միջանկյալ ընտրություններին ընդառաջ դեմոկրատական կուսակցությունը փորձում է օգտագործել ամենից վառ արտահայտված դեմոկրատական նահանգներից մեկի՝ Կալիֆորնիայի ռեսուրսները Ներկայացուցիչների պալատում առավելություն ձեռք բերելու համար։ Ներկայացուցիչների պալատում մեծամասնություն ունենալու դեպքում դեմոկրատները հնարավորություն կունենան Թրամփի դեմ նոր իմպիչմենթի գործընթաց սկսելու, ինչի հիմքերը վերջին երկու տարիների ընթացքում նրանք արդեն դրել են: Եթե նույնիսկ դեմոկրատներին չհաջողվի մեծամասնություն ստանալ Սենատում, Ներկայացուցիչների պալատում մեծամասնություն ունենալով՝ նրանք կկարողանան առավել լուրջ խնդիրներ ստեղծել Թրամփի վարչակազմի համար և ակտիվացնել քաղաքական պայքարը նրա օրակարգի դեմ:

Նախագահ Թրամփն արդեն իսկ արձագանքել է այդ գործընթացին, անվանելով այն «հակասահմանադրական»։

Իրականում, սա դեմոկրատների պատասխանն է հանրապետականների կողմից համանան քայլին Տեխաս նախահանգում։ Հանրապետականները ակնկալում էին գործընթացի շնորհիվ ստանալ 5 ավել ձայն Ներկայացուցիչների պալատում։ Նույն ակնկալիքը կա նաև այժմ դեմոկրատների մոտ Կալիֆորնիա նահանգում։ Այսպիսով դեմոկրատները այս քայլով ցանկանում են վերականգնել հավասարակշռությունը։

Կարևոր է նաև նշել, որ Կալիֆորնիան ամենահայաշատ նահանգն է, և հատկապես Գլենդեյլ քաղաքը, որտեղ բնակվում է ավելի քան 80,000 հայ։ Կալիֆորնիա նահանգը ավանդաբար դեմոկրատ նահանգ է և տեղի հայ համայնքը իր դերն ունի վերջիններիս ընտրության հարցում։ Հայ համայնքն առավել լավ կապեր ունի դեմոկրատների հետ և քարտեզի այս ձևակերպումները կարող են որոշակի ազդեցություն ունենալ համայնքի քաղաքական ներկայացվածության վրա։

27/10/2025

ՌԴ դեմ նոր պատժամիջոցներ. Թրամփի գլոբալ քաղաքականության հատվածային դրսևորու՞մ, թե՞ ռազմավարության փոփոխություն

Հոկտեմբերի 22-ին, ԱՄՆ-ը հայտարարեց ռուսական երկու ընկերությունների՝ «Ռոսնեֆտի» և «Լուկօյլ»-ի նկատմամբ պատժամիջոցների կիրառման մասին, պայմանավորված «Ուկրաինայի պատերազմը վերջ տալու և խաղաղություն հաստատելու՝ Ռուսաստանի լուրջ հանձնառություններ ստանձնելու պակասի հետ»։ Այս քայլը միտված էր ստիպելու Ռուսաստանին ներգրավել «բարեխիղճ բանակցություններում»։
Դրանից ընդամենը մեկ շաբաթ առաջ, նախագահ Թրամփը հեռախոսազրույց էր ունեցել ՌԴ նախագահ Պուտինի հետ, որը Թրամփը բնութագրել էր որպես «արդյունավետ»։ Ըստ Թրամփի զրույցի ընթացքում քննարկվել էին ՌԴ-ԱՄՆ առևտրային համագործակցության հնարավորությունները ուկրաինական պատերազմի ավարտին և պայմանավորվածություն էր ձեռք բերվել հանդիպել Բուդապեշտում՝ «տեսնելու, թե արդյոք կարելի է վերջ դնել Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև անփառունակ պատերազմին»։ Սակայն, այս հանդիպումը չեղարկվեց, Թրամփի կողմից և զուգակցվեց նոր պատժամիջոցների կիրառմամբ։
Մամուլում նաև տարածվել էր տեղեկություն, որ Թրամփի վարչակազմը վերացրել էր որոշ հեռահար հրթիռների կիրառման արգելքը Ուկրաինական ԶՈՒ համար, թույլ տալով հարվածներ հասնել Ռուսաստանի խորքում և մեծացնել ճնշումը Մոսկվայի նկատմամբ։ Հոկտեմբերի 21-ին ուկրաինական ուժերը կիրառելով «Storm Shadow» հրթիռները հարվածեցին Բրյանսկի քիմիական գործարանին։ Սակայն Թրամփը ԱՄՆ-ի կողմից հեռահար հրթիռների արգելքի վերացումը որակեց որպես կեղծ լուր՝ նշելով, որ ԱՄՆ-ը կապ չունի այդ հրթիռների հետ։

Ուկրաինայում պատերազմը վերջ տալը Թրամփի արտաքին քաղաքական գլխավոր նպատակներից մեկն է, ինչի մասին նա բարձրաձայնում էր դեռ նախընտրական իր քարոզարշավի ընթացքում, պնդելով, որ վերջ կտա պատերազմին մեկ օրվա ընթացքում և որ այս պատերազմը ընդհանրապես չէր սկսվի, ինչի հետ համաձայնել էր նաև Պուտինը, օգոստոսին երկու նախագահների միջև կայացած հանդիպման ժամանակ։

Սեպտեմբերին Միացյալ Թագավորություն կատարած իր այցի ընթացքում անդրադառնալով Ռուսաստան-Ուկրաինա հակամարտությանը՝ ԱՄՆ նախագահ Թրամփը կրկին լրագրողներին հայտնեց, որ չէր ակնկալում,որ Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև հակամարտության լուծումն այդքան դժվար կլինի, և հիասթափություն հայտնեց Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինից։ Թրամփի խոսքերով՝ նա կարծում էր, որ «ավելի հեշտ կլինի՝ նախագահ Պուտինի հետ իմ հարաբերությունները հաշվի առնելով, բայց նա հիասթափեցրեց ինձ: Նա իսկապես հիասթափեցրեց ինձ»: Միացյալ Թագավորության վարչապետ Սթարմերը փոխարենը շեշտեց նախագահ Պուտինի վրա լրացուցիչ ճնշում գործադրելու անհրաժեշտությունը։ Միայցյալ Նահանգները շարունակում է Ռուսաստանի նկատմամբ կիրառել որոշակի ճնշումներ, սակայն միևնույն ժամանակ չի փակում բանակցությունների հնարավորության պատուհանը՝ Բայդենի վարչակազմի օրինակով՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները լիովին չդադարեցնելով և պահպանելով համագործակցությունը մի շարք ոլորտներում, որոնք կենսական նշանակություն ունեն նաև Միացյալ Նահանգների համար։ Խոսքը վերաբերում է գլոբալ անվտանգության խնդիրներին, ահաբեկչության դեմ պայքարին, ինչպես նաև միջազգային հանցագործությունների դեմ պայքարին և այլ ոլորտներին։ Այս առումով հետաքրքրական է «տոմահավկ» հրթիռների մասով Թրամփի դիրքորոշումը։ Ուկրաինայի նախագահ Զելենսկին ցանկանում էր ԱՄՆ-ից ստանալ այդ հրթիռները՝ կիրառելու ռուսական նավթագազային ենթակառուցվածքների նկատմամբ, ինչը կթուլացներ Մոսկվայի դիրքերը։ Սակայն Թրամփ-Պուտին հեռախոսազրույցից հետո Թրամփի հետ Զելենսկիի հանդիպման ընթացքում այս մասով հաջողության հասնել չէր հաջողվել։ Սպիտակ տանը ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռյուտենի հետ հանդիպման ընթացքում էլ Թրամփը նշեց, որ առնվազն կես տարի է անհրաժեշտ այդ հրթիռները կիրառել սովորելու համար։ Այսինքն, դա է այդ հրթիռները կիրառելու միակ տարբերակը, եթե ամերիկյան կողմը որոշի դա անել, իսկ ԱՄՆ-ը դա չի անի, և չի սովորեցնի ուրիշներին, թե ինչպես կիրառել այդ հրթիռները։ Ուստի, դրա փոխարենը ԱՄՆ որոշեց դիմել պատժամիջոցների կիրառմանը։ Այդուհանդերձ, նախագահ Թրամփը վստահ չէ, որ այս քայլը կստիպի ՌԴ-ին նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ, բայց որոշակի ազդեցություն այդ պատժամիջոցները կունենան։ Ըստ Թրամփի կարևոր գործոն է նաև այն, որ շատ մեծ ատելություն կա Զելենսկիի և Պուտինի միջև, և պատժամիջոցների արդյունքում հույս կա, որ երկու կողմերն էլ կդառնան առավել ողջամիտ։

Թրամփը անկեղծորեն ցանկանում է կարգավորել հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ, և դա միայն այն պատճառով չէ, որ ցանկանում է խաղաղություն հաստատել տարբեր կոնֆլիկտներում։ Խնդիրը նաև Չինաստանի հետ գլոբալ մրցակցությունն է, և Թրամփի վարչակազմում հասկանում են, որ Ռուսաստանի դեմ կիրառվող անհամաչափ ճնշումները կարող են ավելի սերտացնել Պեկինի և Մոսկվայի հարաբերությունները, ինչը հակասում է Միացյալ Նահանգների կենսական շահերին։ Չնայած նոր պատժամիջոցների կիրառմանը, ԱՄՆ-ը կողմը շարունակում է արտահայտել իր հետաքրքրվածությունը ԱՄՆ-ՌԴ հանդիպումներում։ Ըստ պետքարտուղար Ռուբիոյի չնայած Բուդապեշտի հանդիպման չեղարկմանը, իրենք դեռ ցանկանում են հանդիպել ռուսների հետ, և իրենք բավական լավ զրույց են ունեցել ՌԴ ԱԳ նախարար Լավրովի հետ։ Ըստ Ռուբիոյի ԱՄՆ-ը միշտ հետաքրքրված կլինի ներգրավվելու, եթե խաղաղության հասնելու հնարավորություն լինի։ Հետևաբար կարելի է եզրակացնել, որ սա Թրամփի գլոբալ քաղաքականության հատվածային դրսևորում է, որը նպատակ ունի ամրապնդել Միացյալ Նահանգների բանակցային դիրքերը այն հարցերի շուրջ, որոնց վերաբերյալ դեռևս չի ձեռք բերվել համաձայնություն։

14/10/2025

Շուտով Թրամփը հրապարակելու է ԱՄՆ ազգային անվտանգության ռազմավարությունը: Ի՞նչ է այն իրենից ներկայացնում:

🇺🇸 Ինչ է ԱՄՆ ազգային անվտանգության ռազմավարությունը, և ինչ է այն պարունակում

ԱՄՆ Ազգային անվտանգության ռազմավարությունը իրենից ներկայացնում է ծավալուն փաստաթուղթ, որով Միացյալ Նահանգների յուրաքանչյուր հաջորդ նախագահ ներկայացնում է իր առաջնահերթությունները՝ միտված արտաքին և անվտանգային օրակարգին, որը դառնում է իր նախագահության շրջանի կարևորագույն հիմնարար փաստաթուղթը։ Ռազմավարության նպատակն է ներկայացնել Միացյալ Նահանգների առջև ծառացած սպառնալիքները, դրանց դիմակայելու և հակազդելու երկրի ռազմավարությունը։

Ազգային անվտանգության առաջին ռազմավարությունը ձևավորվել է նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանի նախագահության օրոք 1987-ին՝ նախորդ տարի ընդունված «Գոլդվոթեր-Նիքոլսզի պաշտպանության դեպարտամենտի վերակազմավորման ակտի» 603-րդ հոդվածի համաձայն։ 1980-ական թվականներից ի վեր ԱՄՆ Կոնգրեսը պահանջել է, որ յուրաքանչյուր նախագահական վարչակազմ ներկայացնի Ազգային անվտանգության ռազմավարություն, որի մեջ պետք է նաև նշված լինեն Միացյալ Նահանգների միջազգային շահերը, պարտավորությունները, նպատակները, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի անվտանգային և ռազմական ծրագրեր իրականացնելու կարողությունները։ Թեև օրենքով նախատեսված է Ազգային անվտանգության ռազմավարության ամենամյա ներկայացում նախագահի կողմից, այնուամենայնիվ սա խիստ պահանջ չէ և մեծամասամբ թողնված է նախագահների հայեցողությանը։ Օրինակ՝ նախագահ Քլինթոնը նախագահության երկու ժամկետների ընթացքում ներկայացրել է 7 ռազմավարություն, Ջորջ Ու. Բուշը և Բարաք Օբաման՝ 2-ական, իսկ Դոնալդ Թրամփը նախագահության իր առաջին ժամկետի ընթացքում ներկայացրել է ընդամենը մեկ ռազմավարություն։

Միջավայրը, որում ծնվում են այս փաստաթղթերը, մեծապես կարևորվում է։ Ներքաղաքական հակասությունները, հատկապես պահպանողական և լիբերալ գաղափարախոսությունների բախումը, ազդում են նաև Ազգային անվտանգության ռազմավարության բովանդակության վրա՝ որոշելով, թե ինչպես է ԱՄՆ-ը ձևավորում արտաքին մարտահրավերներին հակազդելու իր քաղաքականությունը և որոշում դաշնակիցների հետ փոխգործակցության ձևաչափերը։

Սկսած 1987-ից, նախագահները իրենց ռազմավարություններում ներառել են արտաքին քաղաքականությանն ու անվտանգությանը վերաբերող հարցեր։ Օրինակ՝ Ռեյգանի առաջին ռազմավարությունը գրված էր Սառը պատերազմի տրամաբանության ներքո, երբ ԱՄՆ-ի գլխավոր խնդիրներն էին ԽՍՀՄ-ի զսպումը և ռազմական գերիշխանության հաստատումը։ Իսկ, օրինակ, Ջորջ Հ. Ու. Բուշի 1993-ի ռազմավարությունը արդեն քննարկում է ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության նոր մարտահրավերները՝ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո։ ԱՄՆ ազգային անվտանգության մարտահրավերների թվում ներառվում է օգնությունը նախկին ԽՍՀՄ երկրներին՝ բարեհաջող ժողովրդավարական անցում իրականացնելու համար։

ԱՄՆ-ը այլևս չէր բախվում Երրորդ համաշխարհային պատերազմի մշտական սպառնալիքին։ Այդուհանդերձ, վարչակազմը գտնում էր, որ ԱՄՆ-ԽՍՀՄ մրցակցության որոշ տարրեր կպահպանվեն, և միշտ կարող է լինել մշտական բախումների կրրկնվելու վտանգ։ Իսկ արտաքին քաղաքականության գլխավոր առաջնահերթությունը մնում էր դաշնակիցների և գործընկերների հետ համերաշխությունը։ Բուշի վարչակազմը գտնում էր, որ ԱՄՆ-ը պետք է առաջնորդի աշխարհում ժողովրդավարության տարածման գործընթացը, քանզի հակառակ պարագայում ԱՄՆ ապագան կձևավորեն այլ դերակատարներ։ Շուրջ 20 տարի անց, արդեն Բարաք Օբամայի 2010-ի ռազմավարությունը ներառում էր նոր արտաքին քաղաքական մարտահրավերներ, ինչպիսիք են միջազգային ահաբեկչությունը, մահացու տեխնոլոգիաների տարածումը, 2008-ի տնտեսական ճգնաժամն ու կլիմայի փոփոխությունը։ ԱՄՆ-ը պետք է ձգտեր ձևավորել և ամրապնդել մի աշխարհակարգ, որտեղ բոլոր երկրները կմիավորվեին այս խնդիրների լուծման շուրջ։

Իսկ ինչ վերաբերում է Դոնալդ Թրամփի առաջին նախագահական շրջանում հրապարակված Ազգային անվտանգության ռազմավարությանը, ապա այն պարունակում էր Սառը պատերազմի շունչ։ Ռազմավարության նախաբանում ԱՄՆ-ը ներկայացվում է որպես առաջնորդ պետություն, նշելով, որ «ԱՄՆ-ը կրկին առաջատար է համաշխարհային ասպարեզում», և Թրամփի առաջին վարչակազմը առավել կոշտ ձևակերպումներով հստակ մատնանշում էր ԱՄՆ հակառակորդ պետություններին և այն միջոցները, որ Միացյալ Նահանգները կիրառելու էր՝ հակազդելու նրանց։

Հետաքրքիր է, որ 1990-ականներին ԱՄՆ ռազմավարությունները հիմնականում վերաբերում էին անվտանգային քաղաքականությանը և արտաքին մարտահրավերներին, ներքին քաղաքականությանը վերաբերող հարցերը, որպես կանոն, չէին ներառվում այս փաստաթղթում։ Սակայն ամեն հաջորդ ռեալիզացիայի հետ առավել մեծ նշանակություն էր տրվում ներքին քաղաքականությանը։ Դա հատկապես նկատելի է Թրամփի Ազգային անվտանգության առաջին ռազմավարությունից, որի հիմնաքարը ամերիկյան ժողովրդին, հայրենիքը և ամերիկյան կենսակերպը պաշտպանելն է և հակազդելը արտաքին մարտահրավերներին։ Այլ կերպ ասած, իր ռազմավարության առանցքը կապված է ներպետական շահերի սպասարկման հետ՝ ի հաշիվ թե՛ դաշնակից, թե՛ մրցակից պետությունների հետ հարաբերությունների շրջանակների ձևավորման։

Դոնալդ Թրամփը նախագահության երկրորդ ժամկետի ընթացքում դեռևս չի ներկայացրել Ազգային անվտանգության նոր ռազմավարությունը։ Առաջիկա շաբաթների ընթացքում ակնկալվում է, որ Թրամփի վարչակազմը ամերիկյան հանրությանը և աշխարհին կներկայացնի ազգային անվտանգության իր նոր ռազմավարությունը, որը միջազգային հանրությանն ու գիտական շրջանակներին հնարավորություն կտա առավել առարկայական և հիմնավոր պատկերացում կազմել, թե ինչպես աշխատել Թրամփի վարչակազմի հետ։

Այն միջավայրը, որում այս փաստաթուղթը ծնվում է, էապես տարբերվում է այն ներքաղաքական և արտաքին քաղաքական միջավայրից, որը կար Թրամփի առաջին կամ Բայդենի վարչակազմերի կողմից Ազգային անվտանգության ռազմավարությունները ներկայացնելու ժամանակ։ Այստեղ խոսքը ոչ միայն ժամանակի արտաքին մարտահրավերների, այլև ներքաղաքական ցնցումների, ներքաղաքական խնդիրների և գաղափարական այն հակասությունների մասին է, որոնց մեջ հայտնվել է ամերիկյան հանրությունը։ Խոսքը վերաբերում է պահպանողական և լիբերալ գաղափարախոսությունների ուժեղ և աննախադեպ բախմանը, որում հայտնվել է ժամանակակից ամերիկյան հասարակությունը։

Թրամփի վերադարձը նշանավորվեց մի շարք ազատական գաղափարներից ամերիկյան վարչակազմի հրաժարմամբ, որոնց թվում էին մոտեցումները ներգաղթյալների հարցերի վերաբերյալ, պետական ապարատում «DEI» («Բազմազանություն, հավասարություն և ներառում») ծրագրերի և դրանց շահառուների վերաբերյալ, բանակաշինության, արտաքին քաղաքականության և այլ հարցերի շուրջ։

Թրամփը արդեն իսկ շատ հստակ ուրվագծում է իր ռազմական և արտաքին քաղաքականության ուղղությունները երկրորդ պաշտոնավարման ընթացքում։ Նա շեշտում է «Խաղաղություն ուժի միջոցով» սկզբունքը՝ որպես իր ռազմական մոտեցման հիմք։ Իսկ արտաքին քաղաքականության մեջ նա նպատակ ունի Մարկո Ռուբիոյի հովանու ներքո համախմբել Պետդեպարտամենտը, Ազգային անվտանգության խորհուրդը և USAID-ի մի շարք պահպանված ծրագրեր։ Հենց այս սկզբունքները, համեմված «Ամերիկան կրկին հզոր դարձնենք» կարգախոսով, ձևավորելու են նոր Ազգային անվտանգության ռազմավարությունը, որը ծառայելու է որպես վարչակազմի հիմնարար ուղենիշ առաջիկա տարիների համար։

Առաջիկայում ամենայն հավանականությամբ կհրապարակվի ԱՄՆ ազգային անվտանգության ռազմավարությունը, որը կնշանակի վարչակազմի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների պաշտոնական ձևակերպում։ Այն կներառի մի քանի առանցքային դրույթներ՝
• Չինաստանի հակակշռումը և Ամերիկայի հեգեմոն դիրքերի պահպանման հնարավորությունները ողջ աշխարհում,
• Ուկրաինական ճգնաժամը և Ռուսաստանին ուղղված մեսիջները,
• ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ-ի դաշնակիցները,
• Մերձավորարևելյան ճգնաժամը,
• Թրամփի խաղաղություն բերելու օրակարգի առաջնահերթությունները:

Չինաստանը, ամենայն հավանականությամբ, կհայտարարվի Ամերիկայի առաջնային մարտահրավերը, որը վտանգ է ներկայացնում ամերիկյան հեգեմոն դիրքի համար՝ ինչպես տնտեսական, այնպես էլ ռազմական պոտենցիալի տեսանկյունից։ Երկրորդ մարտահրավեր կդիտարկվի Ռուսաստանը՝ բխող բոլոր հետևանքներով։

Չինաստանը լրջագույն մարտահրավեր է ԱՄՆ-ի համար։ ԱՄՆ-ը կորցնում է իր հեգեմոն դերը՝ զիջելով այն չինական ազդեցությանը։ Իհարկե, երկու պետությունների ռազմական հնարավորությունները դեռևս համադրելի չեն, սակայն տնտեսական և տեխնոլոգիական մրցակցությունը առավել է սրվել։ Հենց սրանով են պայմանավորված մաքսատուրքային պատերազմները, պատժամիջոցները, ինչպես նաև Թայվանին տրամադրվող ֆինանսական աջակցությունը, որը Վաշինգտոնը տրամադրում է՝ հակառակ Չինաստանի տարածքային ամբողջականության ճանաչման։

Ներկայումս վերաշարադրվում է պաշտպանական քաղաքականությունը։ Թրամփը արդեն իսկ շատ հստակ նախանշում է, թե ինչպիսին է լինելու իր ռազմական քաղաքականությունը՝ հռչակելով «Խաղաղություն ուժի միջոցով» հայեցակարգը, որը նաև հայտնի է որպես «Նախևառաջ Ամերիկան» սկզբունք։ Այս գաղափարախոսությամբ հիմնավորվում է, որ Միացյալ Նահանգները լավագույն դիրքում է գտնվում աշխարհը առաջնորդելու համար՝ առաջին տեղում դնելով ամերիկացի ժողովրդի անվտանգությունը, բարգավաճումը և ընդհանուր բարեկեցությունը. նպատակ, որը ոմանց կողմից նկարագրվել է որպես երկրի «իզոլացման» քաղաքականություն: Այնուամենայնիվ, Դոնալդ Թրամփը և իր վարչակազմը առաջնահերթություն են տալիս ամերիկյան շահին, իսկ այլ պետությունների և դաշինքների հետ՝ գործարքային հարաբերություններին։ Այս սկզբունքով ձևավորված ռազմավարությունը նաև հիմք է տալիս վարչակազմի խորհրդանշական որոշմանը՝ «Պաշտպանության դեպարտամենտը» «Պատերազմի դեպարտամենտ» վերանվանելուն, որը վերահաստատվեց 2025թ. սեպտեմբերին նախագահ Թրամփի ստորագրած գործադիր հրամանագրով։

Չնայած անվան իրավական փոփոխություն դեռ չի իրականացվել, վարչակազմը թույլատրել է այդ անվան գործածումը պաշտոնական հաղորդագրություններում և միջոցառումների ժամանակ՝ ընդգծելով «Խաղաղություն ուժի միջոցով» գաղափարախոսությունը։ Ըստ Թրամփի վարչակազմի՝ «Խաղաղությունն ապահովելու համար պետք է պատրաստ լինել պատերազմի»։ Թրամփի անվտանգության ռազմավարության մեջ, ամենայն հավանականությամբ, կներառվեն այն բոլոր սկզբունքները, որոնց Թրամփի վարչակազմը արդեն իսկ անդրադարձել է։

Ռազմավարությունը չի սահմանափակվում միայն պաշտպանական քաղաքականությամբ. այն նաև կանդրադառնա Թրամփի՝ խաղաղություն բերելու օրակարգին, այդ թվում՝ վերջին ամիսներին իրականացրած խաղաղարար նախաձեռնություններին և դրանց ամրապնդմանը։ Այն կարող է ամենայն հավանականությամբ ներառել նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության հաստատման ուղղությամբ Թրամփի իրականացրած աշխատանքը և ջանքերը, եթե Թրամփը շտկումներ չմտցնի տեքստում, քանի որ վերջինս Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ չստացավ՝ չնայած գործադրված բոլոր ջանքերին։