21/07/2026
#ակուալը հրատարակել է ճարտարապետական կոմպոզիցիայի դոկտոր, Միլանի պոլիտեխնիկական համալսարանի ճարտարապետության, կառուցապատված միջավայրի և շինարարության ամբիոնի դոցենտ Էլվիո Մանգանարոյի հեղինակային գիրքը։
✍🏻 Թարգմանիչ և խմբագիր՝ Ռուզաննա Մելիքսեթյան
📍 Այս փոքրիկ գրքում հավաքված են որոշ գծագրեր ու առարկաներ, որոնք նման են տեքստերի։
Էքսպերիմենտներ, որոնք ոչ թե ճարտարապետության լեզվի մասին են, այլ ճարտարապետության՝ որպես լեզվի օբյեկտի։
Թեև ներկայացվածները գծագրեր են, մանրակերտներ, ուսանողական առաջադրանքներ, և անգամ իրական նախագծեր, այնուամենայնիվ, իրենց բնույթով դրանք սպեկուլյատիվ են, քանզի որոնում են ճարտարապետության տեքստային կերպը, որպես քննության ձև գործածելով ասեմիկ գիրն ու կոնկրետ պոեզիան։
Այլ կերպ ասած, այս ձեռնարկը ճարտարապետության և լեզվի փոխհարաբերությունն է, որը ոչ թե կառույցում կամ քաղաքում առկա լեզվաբանական կառուցվածքի ճանաչումն է, այլ այն դիմադրությունը, որը ճարտարապետության ֆիզիկական, գրաֆիկական, տարածական կողմը հակադրում է իմաստին։
Այս առումով՝ ասեմիկ գիրն ու կոնկրետ պոեզիան, զրկելով տեքստը իրեն հատուկ հաղորդիչ համակարգից, այն տեղափոխում են սեմիոգրաֆիկ ոլորտ՝ փոխելով տառատեսակի տարածական շարվածքն ու երկրաչափական հարաբերությունները, հնարավորություն տալով ազատել նշանակիչ հարթությունը բոլոր սեմանտիկ սահմանափակումներից՝ բացելով իմաստը։
Այնուամենայնիվ, խոսքը ոչ թե նույն գործընթացը ճարտարապետության մեջ կիրառելու մասին է, այլ ճիշտ հակառակ ուղղությամբ շարժվելու՝ փորձելով ճարտարապետությունն ուղղել տեքստային տարածքներ։
Տեքստային չափման այս նպատակը ճարտարապետությունն ազատելն է իրեն բնորոշ իմաստային կարգերից, նրա դիսցիպլինար համատեքստից, «Օրենքներից», քանի որ, ինչպես կասեր Բարտը՝ յուրաքանչյուր համատեքստ իմաստի սահմանափակման մի ձև է։
Քանի որ չկա շարադրական զարգացման որևէ միտում, իսկ տեքստն ու պատկերը, գործելով տեսական հարթությունում, փոխլրացնող կապի մեջ են, 48 հատվածները, միավորված 8 թեմատիկ գլուխներում, դասավորված են կամայական սկզբունքով։
Հատվածների, գլուխների, պարբերությունների, ընդհանուր էջերի, յուրաքանչյուր գլխի էջերի քանակը առեղծվածային թվագիտության բանաձևումի մի մասն են (48 թիվը հեղինակի տարիքն է գրքի անգլալեզու, առաջին հրատարակման տարում), որ հաշվարկում են մտքի ֆիզիկական տարածությունը՝ արտաքին գործակիցներով։
Վերջապես, տեքստերը, ի սկզբանե գրված իտալերեն, իսկ ընթերցողին ներկայացված հայերենով, translationes վերտառությամբ գլխում, հանգեցնում են իմաստի շարժման՝ մեկ բառում հաստատվելու անկարողության գաղափարին, ինչպես Էտիեն Դոլեի Commentarii-ում է։
Եվ սա պայմանավորված է առաջարկվող թեմաներին՝ հեղինակի ձայնից հնարավորինս տարբերվող, ֆոնետիկ բովանդակություն հաղորդելու անհրաժեշտությամբ։