Նավակատիք

Նավակատիք Նավակատիքը կրթամշակութային կենտրոն է, որի նպատակն է վերականգնել և տարածել հայ ավանդական մշակույթը

Հայոց մեջ սովորույթ է եղել զարդանախշելու թե' կանանց, թե' տղամարդկանց շապիկները։ Զարդանախշն ընդգրկում էր օձիքի, կրծքի հատ...
05/06/2026

Հայոց մեջ սովորույթ է եղել զարդանախշելու թե' կանանց, թե' տղամարդկանց շապիկները։ Զարդանախշն ընդգրկում էր օձիքի, կրծքի հատվածը, ձեռքերի ու կողային բացվածքների եզրերն ու քցանցքը։

Կանանց կրծքամասի հավելյալ զարդանախշ հատվածը կոչվում էր ​«դոշ​» կամ ​«սրտանոց​»: Դրանց նպատակն էր ծածկել կամ պահպանել կուրծքը, խորհրդանշական իմաստով` պահպանել կերակրող մոր կաթը։

Տղամարդու շապկի ասեղնագործությունը սիրտն ​«անխոցելի​» դարձնելու, քաջությունը պահպանելու իմաստն ուներ։ Քաջությունը, ինչպես և վախկոտությունը, ժողովրդական ընկալմամբ, սրտի մեջ է, ինչը բնութագրվում է ​«առյուծի սիրտ​», ​«գելի սիրտ​» (քաջ, անվախ), և ​«մկան սիրտ​», ​«նապաստակի սիրտ» (վախկոտ, թուլամորթ) արտահայտություններով։

Աղբյուրը` ՀԱԲ, հտ. 22

03/06/2026

Ծիսական հարսանիքի ավարտը. հարսն ու փեսան զգեստափոխվում են, դհոլ-զուռնայով դուրս գալիս` մնացած հյուրերին միանալու համար 🎉

Ձեր հարսանիքի կազմակերպման ժամանակ կարող եք դիմել ☀️

01/06/2026

Հայոց նախահարսանեկան ծեսերը բազմազան էին. աղջկա/տղայի ընտրություն, աղջիկտես, խոսքկապ, փեսատես, հղե կտրել, ուռցի/նուռձի պատրաստում, մակարների ընտրություն, հինադրեք, շորձևք ևն։

Հարսանեկան ծառի զարդարման ծեսից հատված ☀️
«Մասունք» ավանդական երգի-պարի համույթ /Masunq folk ensemble
Yeraz Park / Երազ Այգի

Կարնո կնոջ գլխի հարդարանքների տարրերն էին ծոպավոր գդակը, ոսկեշար ճակատակալը «վարդ» անունը կրող ճակատազարդով, այտերից կախ...
30/05/2026

Կարնո կնոջ գլխի հարդարանքների տարրերն էին ծոպավոր գդակը, ոսկեշար ճակատակալը «վարդ» անունը կրող ճակատազարդով, այտերից կախվող մարգարտաշարը, ոսկե կախիկներով քունքազարդերը և դեմքը կամ գլուխն ու թիկունքը ծածկող ժանյակազարդ քողը։

Սեբաստիայում պահպանված էր կանանց գլխահարդարանքի վրա երեք փունջ-զարդեր ունենալու սովորությունը։

Կարնո տղամարդու հնագույն տարազից պահպանվել էին անդրավարտիքը, բաճկոնը, թիկնոցը, թաղիքե գդակը և տրեխները։

Աղբյուրը` Բդոյան Վ., «Ազգագրություն»

Հայկական գորգագործության նյութը, հյուսվածքաթելը, հենքաթելը` բուրդ, մետաքս, վուշ, կանեփ, բամբակ, ներկերը` բուսական, կենդա...
28/05/2026

Հայկական գորգագործության նյութը, հյուսվածքաթելը, հենքաթելը` բուրդ, մետաքս, վուշ, կանեփ, բամբակ, ներկերը` բուսական, կենդանական, հանքային, գործիքները, գործելու տեխնիկան ու զարդամոտիվները հնագույն ծագում ունեն։

Հայ գորգագործները նախապատվությունը վաղուց ի վեր տվել են ոչխարի սպիտակ, փափուկ ու երկարամազ բրդին։ Լավագույնը համարվել է գարնանային խուզը։ Ընտրվել է գզված բրդի առաջին բերանը։ Ընտիր բրդից են պատրաստվել հայկական դասական գորգերը։

Տորքի վրա հենելն ու ասպելը վերջացնելուց հետո գործվել է գորգի բերանի կտավը, որից հետո սկսվել է բուն խավի գործվածքը։

Ժողովրդի մեջ ընդունված է եղել հենքը անել ճիպոտով կամ էլ առանց ճիպոտի։ Հմուտ գորգագործները հենել և ասպելուց հետո հորինել են հենց տորքի առաջ. հիշողությամբ վերականգնել զարդամոտիվները, հորինել նորերը, բոլորը ենթարկել մեկ միասնական մտահղացման։

Աղբյուրը` Ազատյան Վ., «Հայկական գորգեր»
«Խաչխորան» գորգ, XIX դար, Գորիս

26/05/2026

Հնում ցորենը ալյուր դարձնելու համար օգտագործում էին տափակ քարերից պատրաստված գործիք` երկանք։

Ցորենը լցվում էր քարի կենտրոնում փորված անցքի մեջ, իսկ հետո բռնակի միջոցով պտտվում էր վերին քարը՝ այնքան, մինչև հատիկները տրորվում և ալյուր դառնալով դուրս էին թափվում։

Վերջին տարիներին երկանքի պտույտի ռիթմիկ ձայնը գրեթե չի լսվում գյուղական համայնքերում։ Երկանքը շատերի հիշողության մեջ մնում է որպես ամենօրյա հացի արարման դժվարին ճանապարհի խորհրդանիշ։

24/05/2026

Հարսանեկան ծեսից հատված ☀️

Հայկական ավանդական հարսանեկան ծեսերով սկսվող հարսանիքները առավել հիշվող են ու տպավորիչ 🎉

Հարսանեկան ծեսի կազմակերպման համար կարող եք դիմել

Սասունում բնակավայրից դուրս հարսնացու որոնող տղայի հայրը այդ գյուղի հովվից թույլտվություն էր խնդրում կարմիր թաշկինակ կապ...
22/05/2026

Սասունում բնակավայրից դուրս հարսնացու որոնող տղայի հայրը այդ գյուղի հովվից թույլտվություն էր խնդրում կարմիր թաշկինակ կապել ոչխարներից մեկի վզին' նախապես իմանալով, որ նրա տերը հասունացած աղջիկ ունի։ Երեկոյան նա գնում էր ոչխարի տիրոջ տուն` իր "կորած ոչխարները" փնտրելու պատրվակով աղջկան տեսնելու։ Նույնանման մի դրվագ գրանցվել է Իջևանում։

Նախահարսանեկան ծեսերի կազմակերպման համար կարող եք դիմել ☀️

20/05/2026

Մինչև 20-րդ դարի սկիզբր պահպանված էր մակարների առաջնորդ ընտրելու սովորությունը, որը Վասպուրականում տեղի էր ունենում պսակի նախորդ օրը՝
ազպանստում անունով։

Մակարանիստը աճուրդի էր դնում այն գավազանը, որի «գնողը» դառնում էր մակարապետ, որը վայելում էր մեծ հեղինակություն։ Իսկ նրան հպատակվելու առհավատչյան մակարների կողմից հիշյալ գավազանը համբուրելն էր։

Հարսանեկան ծիսակատարությունների ժամանակ մակարները մակարապետի գլխավորությամբ ունեին մի շարք պարտականություններ։ Նրանք թիկնապահների նման շրջապատում էին թագվորին և պաշտպանում նրան անակնկալներից՝ նրա ագանելիքներր, զգեստները և մանավանդ գլխարկը «հափշտակելուց», որին մեծ եռանդով
ձեռնամուխ էին լինում ծաղկոցավորներն ու բոլոր պատանիները։ Ընդ որում փեսան դիմադրելու կամ ձայն տալու իրավունք չուներ։ Նա հնազանդորեն ենթարկվում էր մինչև իսկ այն աղջնակին, որը «կողոպտում» էր իրեն։

Աղբյուրը՝ Բդոյան Վ., «Հայ ազգագրություն»
Տեսանյութը փեսաթրաշի ծեսից, որը սկսվում է ազապի` մակարի ընտրությունից հետո։

18/05/2026

Խաչիկցի պապը բացել էր իր հիշողության գանձարանը, կիսվում էր ջերմ հիշողություններով։

Աշխատանքային գործիքների, թոնրի ու գյուղական ավանդույթների մասին պատմող հրապարակումներ դեռ կունենանք, բազմաթիվ հետաքրքիր պատմություններ ենք լսել։

Address

Yerevan

Telephone

+37491589098

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Նավակատիք posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Share