Związek Polaków w Armenii „Polonia”

09/08/2026

📖 Լեհահայերի պատմության հինգ դարերը ﬔկ հատորում / Pięć wieków historii Ormian polskich w jednym tomie ⬇️ https://books.akademicka.pl/publishing/pl/catalog/book/862
🇦🇲 Այս տարվա ապրիլին լույս տեսավ «Լեհահայերի պատմական հուշարձաններ» շարքի վեցերորդ հատորը՝ «Նոր Ալիշան. Լեհահայերի պատմության աղբյուրները XIII-XVIII դարերում ՝ լեհերեն թարգմանությամբ» վերնագրով։ Այն բացառիկ հրատարակություն է, որն առաջին անգամ լեհերենով հասանելի է դարձնում աղբյուրների ընդարձակ ժողովածու, որը փաստագրում է նախկին Ռեչ Պոսպոլիտայի տարածքներում հայկական համայնքի պատմությունը՝ XIII դարի վերջից մինչև XVIII դարի վերջը։
🔸Հրատարակության հեղինակներն են պրոֆեսոր Քշիշտոֆ Ստոպկան, պրոֆեսոր Անջեյ Զեմբան, Մոնիկա Ագոփսովիչը և Միկոլայ Վալկովիչը, իսկ հատորի գիտական խմբագիրն է պրոֆեսոր Անջեյ Զեմբան։ Հրատարակությունը լույս է տեսել Լեհահայերի մշակույթի և ժառանգության հիﬓադրամի հրատարակությամբ՝ «Լեհահայերի պատմական հուշարձաններ» շարքի շրջանակներում, որն իրականացվում է Հումանիտար գիտությունների զարգացման ազգային ծրագրի աջակցությամբ։
🔸Հատորը ներառում է տարեգրություններ, իրավական ակտեր, պաշտոնական փաստաթղթեր, նամակագրություններ և վկայություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս հետևել Լեհաստանում հայերի պատմությանը հինգ դարերի ընթացքում։ Հավաքված նյութերը ներկայացնում են հայկական համայնքների գործունեությունը, նրանց տնտեսական, կրոնական և հասարակական կյանքը, ինչպես նաև այն տեղը, որը հայերը զբաղեցնում էին բազմամշակութային Ռեչ Պոսպոլիտայում։
🔸Հրատարակությունը արժեքավոր գործիք է ինչպես պատմաբանների, այնպես էլ Լեհաստանում հայերի պատմությամբ հետաքրքրվող բոլոր անձանց համար։ Բաց հասանելիությամբ հրատարակված լինելու շնորհիվ դրանից կարող է օգտվել յուրաքանչյուր ոք, ով ցանկանում է ավելի լավ ճանաչել Ռեչ Պոսպոլիտայի աﬔնահին ազգային փոքրամասնություններից ﬔկի պատմությունը։ Սա հերթական կարևոր քայլն է Լեհաստանում հայերի բազմադարյա ներկայության, ինչպես նաև մշակույթի, գիտության և հասարակական կյանքի զարգացման գործում նրանց ունեցած նշանակալի ներդրման վերաբերյալ գիտելիքների տարածման և արժևորման ուղղությամբ։
🇵🇱 W kwietniu br. ukazał się szósty tom serii „Pomniki Dziejowe Ormian Polskich” zatytułowany „Nowy Aliszan. Źródła do dziejów Ormian polskich od XIII do XVIII wieku w przekładzie na język polski”. To wyjątkowa publikacja, która po raz pierwszy udostępnia w języku polskim obszerny zbiór źródeł dokumentujących dzieje społeczności ormiańskiej na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej – od schyłku XIII do końca XVIII wieku.
🔸Autorami opracowania są prof. Krzysztof Stopka, prof. Andrzej A. Zięba, Monika Agopsowicz i Mikołaj Walkowicz, a redaktorem naukowym tomu jest prof. Andrzej A. Zięba. Publikacja ukazała się nakładem Fundacji Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich w ramach serii Pomniki Dziejowe Ormian Polskich, realizowanej dzięki wsparciu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.
🔸Tom zawiera kroniki, akty prawne, dokumenty urzędowe, korespondencję oraz relacje, które pozwalają prześledzić historię Ormian w Polsce na przestrzeni pięciu stuleci. Zgromadzone materiały ukazują funkcjonowanie ormiańskich gmin, ich działalność gospodarczą, życie religijne i społeczne, a także miejsce, jakie zajmowali Ormianie w wielokulturowej Rzeczypospolitej.
🔸Publikacja stanowi cenne narzędzie zarówno dla historyków, jak i wszystkich zainteresowanych dziejami Ormian w Polsce. Dzięki wydaniu w otwartym dostępie może z niej korzystać każdy, kto pragnie lepiej poznać historię jednej z najstarszych mniejszości narodowych Rzeczypospolitej. Jest to kolejny ważny krok w upowszechnianiu wiedzy o wielowiekowej obecności Ormian na ziemiach polskich oraz ich wkładzie w rozwój kultury, nauki i życia społecznego.
➡️ https://munetik.pl

09/08/2026

🌍 Przedstawiciele naszej Pracownia Dziejów Ormian Polskich im. Sadoka Barącza na jednym z najważniejszych kongresów armenologicznych na świecie 🥰

📅 W dniach 22–24 lipca 2026 r. przedstawiciele Pracowni Dziejów Ormian Polskich im. Sadoka Barącza w Instytut Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego uczestniczyli w 3rd International Armenological Congress, który odbył się w Instytucie Starożytnych Rękopisów im. Mesroba Masztoca (Matenadaran) w Erywaniu.

Podczas kongresu:
📖 prof. Krzysztof Stopka przedstawił referat „Newly Published Materials for the History of the Armenian Diaspora in Poland and Their Research Potential”,
📖 dr Tomasz Krzyżowski zaprezentował wystąpienie „Armenian Clergy in Poland (14th–21st Centuries): Concept and Scope of the Biographical Dictionary”,
📖 Hraczja Bojadżjan omówił rozwój polskich ośrodków armenologicznych w referacie „New Armenian Studies Centers in Poland: Development Programs”, przedstawiając również działalność i plany naszej Pracowni.

09/08/2026

22/07/2026

22/07/2026

📖🇦🇲 Լույս է տեսել հայ-լեհական «Մունետիկ» պարբերականի 2026 թվականի 3-րդ համարը (թիվ 15), որը հասանելի է առցանց․
➡️ https://munetik.pl/czasopisma/
📌Այս համարում տեղ են գտել․
– Յագելոնյան համալսարանի պրոֆեսոր, դոկտոր Թոմաշ Քշիժովսկու հոդվածը՝ նվիրված 20-րդ դարի երկրորդ կեսին Լեհաստանում հայ համայնքի վերակազմավորման գործընթացում նշանակալի դեր ունեցած Միխալ Բոհոսևիչի գործունեությանը։
– Ընթերցողների ուշադրությանն է ներկայացվում պրոֆեսոր, դոկտոր Դոմինիկա Մարիա Մաչիոսի անդրադարձը Լեոպոլդ Գաշչիկին. նրա հավաքած փաստագրական նյութերն այսօր կարևոր սկզբնաղբյուրներ են Հայոց ցեղասպանության ուսուﬓասիրության համար։
– Կարող եք ընթերցել նաև Մատենադարանում բացված «Սրբացված բեկորների հայտնությունը. չորրորդ դարի ﬔծադիր շինության բացահայտումը» բացառիկ ցուցահանդեսի մասին, որը հանրությանն է ներկայացնում Արտաշատում հայտնաբերված IV դարի եկեղեցական հուշարձանը։
– Ընթացիկ տարվա ապրիլ և մայիս ամիսներին Լեհահայոց կյանքում տեղի ունեցած նշանակալի մշակութային, գիտական, հասարակական և կրոնական իրադարձությունների ամփոփում։
📖🇵🇱 Ukazał się 15. numer czasopisma mniejszości ormiańskiej „Munetik” (3/2026). Nowe wydanie jest już dostępne online.
➡️ https://munetik.pl/czasopisma/
Numer prezentuje najważniejsze wydarzenia kulturalne, naukowe, społeczne i religijne z życia Ormian w Polsce, które miały miejsce w kwietniu i maju 2026 roku.
📌W numerze m.in.:
– opracowanie dr. Tomasza Krzyżowskiego poświęcone działalności Michała Bohosiewicza, jednego z najważniejszych twórców powojennego odrodzenia społeczności ormiańskiej w Polsce,
– opracowanie dr Dominiki Marii Macios o Leopoldzie Gaszczyku – zapomnianym świadku Ludobójstwa Ormian, którego archiwum stanowi dziś cenne źródło badań historycznych,
– relacja z wyjątkowej wystawy w Matenadaranie „Odkrycie uświęconych fragmentów. Odsłonięcie monumentalnej budowli z IV wieku”, prezentującej jedno z najważniejszych odkryć archeologicznych ostatnich lat w Armenii,
– kronika najważniejszych wydarzeń z życia mniejszości ormiańskiej w Polsce.

17/07/2026

▶️ Szasopismo "Awedis", Nr 67 - Lato 2026.
🇦🇲 Հայ-լեհական «Ավետիս» պարբերականի ամառային համարում անդրադարձ է կատարվել այս տարվա մայիսի 14-ին նախագահական պալատում նախարար Վոյցեխ Կոլարսկու հետ տեղի ունեցած հանդիպմանը, որին մասնակցեցին նաև Կրակովի «Հայ Մշակութային Ընկերության» ներկայացուցիչները։
🇵🇱 Przedstawiciele Ormiańskiego Towarzystwa Kulturalnego uczestniczyli w spotkaniu (14.05.2026) delegacji mniejszości ormiańskiej z Ministrem Wojciechem Kolarskim w Pałacu Prezydenckim. W spotkaniu udział wzięli m.in. Kristina Yeremyan - Prezes Zarządu Ormiańskiego Towarzystwa Kulturalnego (OTK), Hraczja Bojadżjan - Konsul Honorowy Republiki Armenii, Wiceprezes OTK oraz przedstawiciel mniejszości ormiańskiej w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, a także dr hab. Andrzej A. Zięba - Skarbnik OTK oraz Prezes Fundacji na rzecz Wspierania Studiów Armenistycznych im. Mesropa Masztoca. Było to ważne i potrzebne spotkanie, poświęcone obecności społeczności ormiańskiej w Polsce, jej historii, wkładowi w kulturę i życie społeczne kraju oraz sprawom istotnym dla mniejszości ormiańskiej.

02/07/2026

🏛️🇦🇲 Կրակովի Գլխավոր Շուկայի հրապարակի թիվ 15 հասցեում գտնվող այս պատմական տունը կոչվում է «Դերյակուբովիչովսկա», քանի որ 18-րդ դարում այն պատկանել է լեհահայ Դերյակուբովիչ ընտանիքին։ Մինչ Դերյակուբովիչներն այս շինությունը պատկանել է իտալացի առևտրական Պինոցիին, որտեղից էլ շենքի մյուս անվանումն է՝ «Պինոցինսկա»։ 🔸18-րդ դարասկզբին շենքը ձեռք է բերել Կրակով քաղաքի հայտնի հասարակական գործիչ, առևտրական, քաղաքային խորհրդի անդամ և քաղաքագլուխ Լազարուս Դերյակուբովիչը (1655-1748)։ Շենքն այնուհետև ժառանգաբար փոխանցվել է նրա որդուն՝ Յակուբին, ով նույնպես եղել է Կրակովի քաղաքային խորհրդի անդամ։
🏛️🇵🇱 Kamienica Pinocińska (Kamienica Derjakubowiczowska) – zabytkowa kamienica znajdująca się w Krakowie, przy Rynku Głównym 15, na Starym Mieście. Nazwa wywodzi się od włoskiej rodziny Pinoccich będących w XVII wieku w jej posiadaniu, jednak budynek stał już w średniowieczu. Na początku XVIII stulecia dom kupiła rodzina Derjakubowiczów․ 🔸Lazarus (Łazarz) Derjakubowicz (1655-1748) - kupiec pochodzenia ormiańskiego, jeden z najaktywniejszych rajców pierwszej połowy XVIII stulecia. Urząd rajcy pełnił przez niemal 40 lat (od 1709 roku). Do ostatnich lat życia (zmarł w wieku 93 lat) był aktywnym rajcą – aż 22 razy był powołany do rady urzędującej i na przemian z innymi pełnił funkcję burmistrza Krakowa.