31/05/2026
Պատմական հայկական Հարթագյուղը Լոռվա մարզի Սպիտակ համայնքում է։ Հինավուրց բնակավայրը 1604 թվականին դարձել է Պարսից շահ Աբբաս Առաջինի ռազմաքաղաքական թիրախ։
Գյուղը նախկինում օտարահունչ Ղալթախչի անվան տակ ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում։ Գյուղի բնակիչների զբաղմունքն իր արտահայտությունն է գտել գյուղի թուրքերեն անվան մեջ։ Թամբի փայտե կմախքը պատրաստողները կոչվել են ղալթախչի։
Հարթագյուղը՝ որպես հայկական բնակավայր, գոյություն է ունեցել վաղնջական ժամանակներից։ Այդ մասին են վկայում գյուղի տարածքում հայտնաբերված Ք․ա․ 2֊1 հազարամյակների հնագույն ամրոցատեղին և Ք․ա․ 4-1 հազարամյակների հնագույն դամբարանադաշտը։
Հարթագյուղից հայտնաբերվել են վաղ բրոնզեդարյան, վաղ երկաթի, հայ ուրարտական և անտիկ շրջանի բազմաթիվ նյութեր։
Գյուղում է 19-րդ դարի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին։
1603-1604 թթ․ պատերազմ սկսվեց Պարսկաստանի և Օսմանյան Թուրքիայի միջև, և Պարսից Շահ Աբբաս առաջինը սկսեց լայնամասշտաբ արշավանք դեպի հյուսիս՝ նպատակ ունենալով գրավել Հայաստանի ամբողջ արևելյան հատվածը, այդ թվում՝ Արցախը, Նախիջևանը, Ջավախքը, Երևանը, Արարատյան դաշտը։ Պարսկական զորքի մեջ կարևոր տեղ էին գրավում թյուրքախոս ղզլբաշները, որոնք աչքի էին ընկնում քրիստոնյաների նկատմամբ իրենց առանձնահատուկ դաժանությամբ։ Հետագայում նրանք չարիք դարձան նաև պարսիկների համար։ 1604 թվականի արշավանքի հետևանքով 605․000 հայեր բռնի տեղահանվեցին, որոնց գրեթե կեսը մահացավ դաժան գաղթի ճանապարհին։
Բռնագաղթի ալիքը տարածվել է նաև Հարթագյուղի վրա։ Այն հայաբնակ է եղել մինչև Շահ Աբբասի արշավանքը, ապա հայաթափված գյուղում բնակվել են թուրքական քոչվոր ցեղեր՝ դիմախեղելով հայկական բնակավայրը, անվանելով թուրքական ձևերով, այնուհետև 19-րդ դարում գյուղը վերաբնակեցրել են Ռշտունիքից, Մուշից, Բասենից, Էրզրումից և Ալաշկերտից գաղթած արևմտահայերը։ 1831 թվականից ի վեր գյուղը բնակեցված է հայերով։
🇦🇲Ճանաչենք մեր Հայրենիքը, որպեսզի սիրենք և տեր լինենք նրան։
