Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիա

13/08/2026

✅ Դեպրեսիվ խանգարման կլինիկական ուղի

🧠 Կատարված աշխատանքը

Մշակվել է «Դեպրեսիվ խանգարում» կլինիկական ուղին՝ նպատակ ունենալով համակարգել դեպրեսիվ խանգարում ունեցող անձանց հայտնաբերման, գնահատման, ախտորոշման, բուժման և հետագա վարման գործընթացը։ Աշխատանքի շրջանակում ամփոփվել և համակարգվել են դեպրեսիվ խանգարումների կառավարման վերաբերյալ արդի մոտեցումները՝ դրանք համապատասխանեցնելով առողջապահական համակարգում կիրառելի գործընթացներին։

📌 Ի՞նչ է ներառում կլինիկական ուղին

Կլինիկական ուղին ներկայացնում է պացիենտի վարման հաջորդականությունը՝ սկսած դեպրեսիվ ախտանշանների վաղ հայտնաբերումից և կլինիկական գնահատումից մինչև ախտորոշում, բուժման ընտրություն, բուժման արդյունավետության գնահատում, շարունակական հսկողություն և անհրաժեշտության դեպքում մասնագիտացված օգնության ուղղորդում։

Այն ընդգրկում է նաև տարբեր մասնագետների դերերն ու փոխգործակցությունը՝ նպաստելով պացիենտակենտրոն, շարունակական և համակարգված բուժօգնության կազմակերպմանը։

🎯 Թիրախային խումբը

Կլինիկական ուղին նախատեսված է դեպրեսիվ խանգարման կասկած կամ ախտորոշում ունեցող անձանց հետ աշխատող առողջապահության մասնագետների համար՝ մասնավորապես առաջնային օղակի բժիշկների, հոգեբույժների և այլ համապատասխան մասնագետների։

Ուղու կիրառումը միտված է դեպրեսիվ խանգարումների վաղ հայտնաբերման, ժամանակին և համապատասխան բուժման ապահովման, ինչպես նաև պացիենտների խնամքի որակի և շարունակականության բարելավմանը։

🔗 «Դեպրեսիվ խանգարում» կլինիկական ուղին մասնագետները կարող են ներբեռնել Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիայի պաշտոնական կայքից՝ https://amha.am/am/guidelines։

🇪🇺 «Իրավունքներ, ծառայություններ, մասնակցություն․ Հայաստանում հոգեկան առողջության համապարփակ շրջանակի խթանում» ծրագիրն իրականացվում է Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի (Helsinki Citizens’ Assembly-Vanadzor), Ժողովրդավարության Զարգացման Հիմնադրամ/Democracy Development Foundation, «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների օրակարգ» ՀԿ-ի և Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիայի կողմից՝ Եվրոպական միության (European Union in Armenia) աջակցությամբ։

11/08/2026

✅ Ներկայացնում ենք «Հետծննդաբերական դեպրեսիա» կլինիկական ուղին, որը մշակվել է բուժաշխատողների համար՝ հետծննդաբերական շրջանում դեպրեսիայի վաղ հայտնաբերման, վիճակի ճիշտ գնահատման, համապատասխան բուժական քայլերի ընտրության և անհրաժեշտության դեպքում մասնագիտական ուղղորդման ապահովմանը։

🔸 Հետծննդաբերական դեպրեսիան մայրական և հանրային առողջության կարևոր խնդիր է, որը կարող է էապես ազդել ոչ միայն կնոջ հոգեկան և ֆիզիկական բարեկեցության, այլև նորածնի և ամբողջ ընտանիքի կյանքի որակի վրա։ Հետևաբար, հետծննդաբերական շրջանում հոգեկան առողջության խնդիրների վաղ ճանաչումը, ճիշտ գնահատումը և ժամանակին տրամադրված մասնագիտական աջակցությունը կարևոր նշանակություն ունեն հնարավոր բարդությունների կանխարգելման և կնոջ վերականգնման համար։

📌 Կլինիկական ուղին բուժանձնակազմի համար գործնական գործիք է, որն օգնում է համակարգված կերպով ճանաչել դեպրեսիայի նշանները, գնահատել կնոջ վիճակը, կողմնորոշվել հետագա բուժման և աջակցության քայլերում, ինչպես նաև անհրաժեշտության դեպքում ապահովել համապատասխան մասնագետի ուղղորդումը։

Ուղու կիրառումը նպաստում է տարբեր մակարդակների բուժօգնության մասնագետների միջև համագործակցության և շարունակական խնամքի ապահովմանը՝ կնոջը տրամադրելով ժամանակին, հասանելի և մասնագիտական աջակցություն։

Ուղեցույցը նախատեսված է բուժաշխատողների համար և կարող է հատկապես օգտակար լինել առաջնային օղակի, մանկաբարձագինեկոլոգիական և հոգեկան առողջության ծառայություններում աշխատող մասնագետների համար։

🔗 «Հետծննդաբերական դեպրեսիա» կլինիկական ուղին մասնագետները կարող են ներբեռնել Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիայի պաշտոնական կայքից՝ https://amha.am/am/guidelines

🇪🇺 «Իրավունքներ, ծառայություններ, մասնակցություն․ Հայաստանում հոգեկան առողջության համապարփակ շրջանակի խթանում» ծրագիրն իրականացվում է Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի (Helsinki Citizens’ Assembly-Vanadzor), Ժողովրդավարության Զարգացման Հիմնադրամ/Democracy Development Foundation, «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների օրակարգ» ՀԿ-ի և Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիայի կողմից՝ Եվրոպական միության (European Union in Armenia) աջակցությամբ։

04/08/2026

«Երկրորդ շնչառություն» (Second Start Armenia) մեդիանախագծի YouTube-ի հարթակում հյուրընկալվել են ՀՀ առողջապահության նախարարության հոգեբուժության և բժշկական հոգեբանության գծով խորհրդատու Գևորգ Փաշիկյանը և Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիայի նախագահ, հոգեբույժ Արամ Հովսեփյանը, ովքեր ներկայացրել են Դեմենցիայի կլինիկական ուղեցույցը։

Ավելի քան երկու տարվա մասնագիտական աշխատանքի արդյունքում մշակված ուղեցույցը հանրությանը ներկայացնում է դեմենցիայի ախտորոշման, բուժման, խնամքի և կանխարգելման ժամանակակից մոտեցումները։ Այն նախատեսված է հոգեբույժների, նյարդաբանների, ընտանեկան բժիշկների, ինչպես նաև խնամողների և թեմայով հետաքրքրվող բոլոր անձանց համար։

📽️ Տեսանյութում մասնագետները խոսում են ուղեցույցի ստեղծման ընթացքի, դրա հիմնական բովանդակության և Հայաստանում դեմենցիայի խնամքի ու բուժման որակի բարելավման գործում դրա նշանակության մասին։

🔗 https://youtu.be/uSLy3o0RHP0?si=_Ezlz-XhOaSBYfYW

🇪🇺 «Իրավունքներ, ծառայություններ, մասնակցություն․ Հայաստանում հոգեկան առողջության համապարփակ շրջանակի խթանում» ծրագիրն իրականացվում է Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի (Helsinki Citizens’ Assembly-Vanadzor), Ժողովրդավարության Զարգացման Հիմնադրամ/Democracy Development Foundation, «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների օրակարգ» ՀԿ-ի և Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիայի կողմից՝ Եվրոպական միության (European Union in Armenia) աջակցությամբ։

Կարևոր է նաև հիվանդներին խնամողների հոգեկան առողջությունըԴեմենցիա...

30/07/2026

📢 Դարձե՛ք Հայաստանում հոգեկան առողջության զարգացման այս կարևոր նախաձեռնության մասնակիցը

Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիան Եվրոպական միության աջակցությամբ իրականացնում է հոգեկան առողջության գնահատման միջազգային հարցաշարերի վալիդացման գործընթաց։ Սա կարևոր գիտական գործընթաց է, որի նպատակը մեր երկրում վստահելի և գիտականորեն հիմնավորված գնահատման գործիքներ ունենալն է։

Ձեր մասնակցությունը պարզապես հարցաշար լրացնել չէ։ Դա ներդրում է մի գործընթացում, որը կօգնի, որպեսզի հոգեկան առողջության գնահատումը լինի առավել ճշգրիտ, ախտորոշումներն` առավել հիմնավորված, իսկ մարդկանց տրամադրվող աջակցությունն ու բուժումն`առավել համապատասխան և արդյունավետ։

Եթե ունեք մի քանի րոպե, խնդրում ենք միանալ գործընթացին և լրացնել հարցաթերթը։ Ձեր մասնակցությունը կարող է նշանակալի ներդրում ունենալ հազարավոր մարդկանց հոգեկան առողջության բարելավման գործում։

Խնդրում ենք նաև տարածել այս գրառումը, որպեսզի հնարավորինս շատ մարդիկ տեղեկանան և մասնակցեն։

➡️Ստորև կարող եք տեսնել և լրացնել նշված հարցաշարերը

🙋Լրացնում են 11-17 տարեկան անձինք

Դեռահասների դեպրեսիայի Քութչերի սանդղակ

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScmhW5q0ytj3asW2F8PluymIKgIq_phoMiGwc1xgc9t8qqQ0w/viewform?usp=header

Քութչերի ընդհանրացված սոցիալական տագնապային խանգարման սանդղակ դեռահասների համար

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfKFS6eQoffN7jCrBQSR_EyX73RL-T8ju4RyWfM57bcMEHsdQ/viewform?usp=header

💙 Գործընթացն անանուն է։ Շնորհակալ ենք ձեր ժամանակի, վստահության և մարդասիրական մասնակցության համար

🇪🇺 «Իրավունքներ, ծառայություններ, մասնակցություն․ Հայաստանում հոգեկան առողջության համապարփակ շրջանակի խթանում» ծրագիրն իրականացվում է Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի (Helsinki Citizens’ Assembly-Vanadzor), Ժողովրդավարության Զարգացման Հիմնադրամ/Democracy Development Foundation, Ժողովրդավարության Զարգացման Հիմնադրամ/Democracy Development Foundation-ի և Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիայի կողմից՝ Եվրոպական միության (European Union in Armenia) աջակցությամբ։

10/07/2026

‼️Հուլիսի 9-ին տեղի ունեցավ «Հոգեկան առողջության և հոգեսոցիալական աջակցության ծառայությունների ներդրումը կրթական համակարգում» ծրագրի ամփոփիչ միջոցառումը, որը նախաձեռնել էր Հանրապետական մանկավարժահոգեբանական կենտրոնը, և որի շրջանակում անցկացվեց պանելային քննարկում՝ նվիրված հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում հոգեկան առողջության խթանման, առկա մարտահրավերների և զարգացման հեռանկարների քննարկմանը։

Պանելային քննարկմանը որպես Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիայի վերապատրաստումների համակարգող մասնակցեց Սիրանուշ Անտոնյանը` ներկայացնելով ասոցիացիայի կողմից իրականացված «Հանրակրթական ուսումնական հաստատության հոգեբանի գործունեության կազմակերպումը դպրոցում» վերապատրաստման ծրագրի ընթացիկ արդյունքները։

Երկամյա վերապատրաստումների ընթացքում շեշտադրվել են կրթության հոգեբանների մասնագիտական կարողությունների զարգացումը, հոգեբանի մասնագիտական դերի վերարժևորումը կրթական համակարգում, հոգեբանական աջակցության համակարգված կազմակերպումը, կանխարգելիչ և աջակցող մոտեցումների ամրապնդումը, ինչպես նաև ուսուցիչների, ծնողների և վարչակազմի հետ համագործակցության արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորումը։

Ծրագիրը նպաստել է նաև մասնագիտական համայնքի ձևավորմանը և դպրոցներում հոգեկան առողջության պահպանմանն ուղղված միասնական մասնագիտական մոտեցումների ներդրմանը։

Քննարկման ընթացքում կրթության ոլորտի ներկայացուցիչները կարևորեցին կրթական համակարգում հոգեկան առողջության և հոգեսոցիալական աջակցության ծառայությունների զարգացումը՝ ընդգծելով, որ երեխայի բարեկեցությունն ապահովելու համար անհրաժեշտ է համակարգային համագործակցություն, վաղ կանխարգելում և մասնագետների շարունակական մասնագիտական զարգացում։

🇪🇺 «Իրավունքներ, ծառայություններ, մասնակցություն․ Հայաստանում հոգեկան առողջության համապարփակ շրջանակի խթանում» ծրագիրն իրականացվում է Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի (Helsinki Citizens’ Assembly-Vanadzor), Ժողովրդավարության Զարգացման Հիմնադրամ/Democracy Development Foundation, «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների օրակարգ» ՀԿ-ի և Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիայի կողմից՝ Եվրոպական միության (European Union in Armenia) աջակցությամբ։

29/06/2026

✅ Հունիսի 27ին Հոլիդեյյ Ինն հյուրանոցում տեղի ունեցավ ՀԱՀԱ կողմից ստեղծցված Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարուման կլինիկական ուղեցույցի ներկայացման դասընթացը՝ հոգեկան առողջության ոլորտի մասնագետների մասնագիտական կարողությունների զարգացմանն ուղղված հերթական կարևոր նախաձեռնության շրջանակում։ Այն համախմբել էր ՀՀ հոգեկան առողջության կենտրոնների հոգեբույժներին, ինչպես նաև կլինիկական հոգեբաններին՝ հնարավորություն ընձեռելով միասին ծանոթանալու ՀՏՍԽ-ի ախտորոշման, գնահատման և բուժման ժամանակակից, ապացույցների վրա հիմնված մոտեցումներին և քննարկելու դրանց կիրառումը կլինիկական պրակտիկայում։ Դասընթացը վարեց ՀԱՀԱ նախագահ, ուղեցույցի համահեղինակ Արամ Հովսեփյանը։

📌 Մասնակիցների կողմից թեման արժանացավ մեծ հետաքրքրության, ինչի վկայությունն էին դասընթացի ընթացքում ծավալված ակտիվ մասնագիտական քննարկումները, բազմաթիվ հարցերը և փորձի փոխանակումը։ Քննարկվեցին ինչպես ուղեցույցի գործնական կիրառման առանձնահատկությունները, այնպես էլ ՀՏՍԽ-ի ախտորոշման և վարման հետ կապված կլինիկական տարբեր իրավիճակներ՝ հնարավորություն ստեղծելով մասնակիցների համար կիսվելու իրենց փորձով և համատեղ դիտարկելու արդյունավետ լուծումներ։

🔶 Դասընթացը դարձավ մասնագիտական երկխոսության կարևոր հարթակ՝ նպաստելով գիտելիքների թարմացմանը, միասնական մոտեցումների ձևավորմանը և տարբեր բուժհաստատությունների մասնագետների միջև համագործակցության ամրապնդմանը։ Մասնակիցների բարձր հետաքրքրվածությունն ու ակտիվ ներգրավվածությունը ևս մեկ անգամ ընդգծեցին ՀՏՍԽ-ի թեմայի արդիականությունը և նման շարունակական մասնագիտական կրթական նախաձեռնությունների կարևորությունը։

❤️ Շնորհակալություն ենք հայտնում բոլոր մասնակիցներին ակտիվ մասնակցության, արժեքավոր դիտարկումների և արդյունավետ համագործակցության համար։ Վստահ ենք, որ դասընթացի ընթացքում ձեռք բերված գիտելիքներն ու քննարկումների արդյունքները կնպաստեն հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում ունեցող անձանց տրամադրվող ծառայությունների որակի հետագա բարելավմանը։

🇪🇺 «Իրավունքներ, ծառայություններ, մասնակցություն․ Հայաստանում հոգեկան առողջության համապարփակ շրջանակի խթանում» ծրագիրն իրականացվում է Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի (Helsinki Citizens’ Assembly-Vanadzor), Ժողովրդավարության Զարգացման Հիմնադրամ/Democracy Development Foundation, Ժողովրդավարության Զարգացման Հիմնադրամ/Democracy Development Foundation-ի և Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիայի կողմից՝ Եվրոպական միության (European Union in Armenia) աջակցությամբ։

25/06/2026

ՀԱՀԱ թարգմանիչ փորձագետները հունիսի 23-ին մասնակցեցին ՄԱԿ-ի Հայաստանյան գրասենյակում տեղի ունեցավ Հիվանդությունների միջազգային դասակարգման 11-րդ վերանայման (ՀՄԴ-11, ICD-11) ներդրմանը և հայերեն թարգմանության վավերացման գործընթացին նվիրված աշխատաժողովին, որը կազմակերպվել էր ՀՀ առողջապահության նախարարության, Առողջապահության ազգային ինստիտուտի և Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) համագործակցությամբ։

23/06/2026

Հարգելի գործընկերներ՝ հոգեբույժներ, նյարդաբաններ, հոգեբաններ։

Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիան շարունակում է հոգեկան առողջության ոլորտում համածավալ և արդի կլինիկական ուղեցույցների հրապարակումն ու ներկայացումը։

Հունիսի 27-ին հրավիրում ենք բոլոր հետաքրքրված մասնագետներին՝ մասնավորապես հոգեբույժներին և կլինիկական հոգեբաններին մասնակցել
«Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում» կլինիկական ուղեցույցին նվիրված կրեդիտավորված մասնագիտական դասընթացին։

Դասընթացի ընթացքում կներկայացվեն՝
- ՀՏՍԽ-ի բնորոշում, ախտորոշման սկզբունքներ, կլինիկական գնահատում և սքրինինգը մեծահասակների և երեխաների շրջանում
- ՀՏՍԽ կանխարգելում և բուժում
- Դեղորայքային և այլ կենսաբանական բուժումներ,այլընտրանքային թերապիաներ
*Հիվանդների և խնամողների հետ աշխատանքի առանձնահատկությունները

Վայրը՝ Հոլիդեյ Ինն հյուրանոց
Ամսաթիվը՝ 27.06.2026
Ժամը՝ 12։00

Դասընթացը կվարի Արամ Հովսեփյան` Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիայի նախագահ, MHS հոգեկան առողջության ծառայության հիմնադիր,

Միջոցառումը կազմակերպվում է Եվրոպական միության կողմից ֆինանսավորվող «Իրավունքներ, ծառայություններ և մասնակցություն․ Հայաստանում հոգեկան առողջության համապարփակ շրջանակի խթանում» ծրագրի շրջանակներում։

12/05/2026

📌 Հանրակրթական ուսումնական հաստատության հոգեբանի կարևոր առանձնահատկություններից է մասնագիտական զգայունությունը, հատկապես այն դեպքերում, երբ խոսքը վերաբերում է բռնության, անտեսման կամ սովորողի անվտանգությանն առնչվող այլ ռիսկերի։

«Հանրակրթական ուսումնական հաստատության հոգեբանի գործունեության կազմակերպումը դպրոցում» խորագրով երկամյա վերապատրաստումների ընթացքում, որում ներգրավված էին հանրապետության բոլոր դպրոցների հոգեբանները, կարևոր շեշտադրումներից մեկը եղել է երեխաների դժվարությունների վաղ հայտնաբերման և դրանց ոչ անմիջական դրսևորումների ճանաչման կարողությունների զարգացումը։

Երեխաների դժվարությունները միշտ չէ, որ արտահայտվում են բառերով։ Դրանք հաճախ դրսևորվում են վարքի փոփոխություններով, մեկուսացմամբ, առաջադիմության անկմամբ, վախերով, լռությամբ կամ այլ ազդակներով։

Հոգեբանի կարևորագույն հմտություններից է կարողանալ տեսնել այդ ազդակները, չանտեսել նույնիսկ փոքր փոփոխությունները, պահպանել մասնագիտական զգոնությունը և ստեղծել այնպիսի անվտանգ հարաբերություն, որտեղ երեխան կարող է աստիճանաբար վստահել ու խոսել իր դժվարությունների մասին։

Վերապատրաստումների կարևոր նպատակներից է նաև խթանել հոգեբանների մասնագիտական ակտիվությունն ու պատասխանատվությունը՝ չլռելու, բարձրաձայնելու և երեխաների լավագույն շահից բխող արձագանքման գործընթացներում հետևողական լինելու հարցում։

Երեխայի անվտանգությանն ու բարեկեցությանը վերաբերող յուրաքանչյուր մտահոգություն պահանջում է զգայուն, մասնագիտական և համակարգված արձագանք։

Վերապատրաստումների ակնկալվող արդյունքը միայն գիտելիքի փոխանցումը չէ, այլ նաև դպրոցներում հոգեբանի դերի առավել հստակեցումը՝ որպես սովորողի բարեկեցության, պաշտպանության և աջակցության համակարգի կարևոր մասնակից։

Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիան շարունակելու է կարևորել այնպիսի մասնագիտական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ դպրոցների հոգեբանները կունենան ոչ միայն գիտելիք, այլ նաև գործնական գործիքներ՝ երեխաների կարիքներին առավել զգայուն և արդյունավետ արձագանքելու համար։

🇪🇺 «Իրավունքներ, ծառայություններ, մասնակցություն․ Հայաստանում հոգեկան առողջության համապարփակ շրջանակի խթանում» ծրագիրն իրականացվում է Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի (Helsinki Citizens’ Assembly-Vanadzor), Ժողովրդավարության Զարգացման Հիմնադրամ/Democracy Development Foundation, «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների օրակարգ» ՀԿ-ի և Հոգեկան առողջության հայկական ասոցիացիայի կողմից՝ Եվրոպական միության (European Union in Armenia) աջակցությամբ։

11/05/2026