Koghb Foundation

Koghb Foundation KOGHB is a non-commercial organization founded in 2013 to support and promote education, culture and sport in Armenia.

«Կողբ»-ը ոչ առևտրային կազմակերպություն է, որը ստեղծվել է 2013 թվականին` Հայաստանում կրթության, մշակույթի և սպորտի զարգացմանը աջակցելու նպատակով:


Koghb is a non-commercial organization founded in 2013 to support and promote education, culture, and sport in Armenia.

16/08/2026

Ձեզ ենք ներկայացնում պատմաբան, «Մարտական եղբայրություն» միաբանության անդամ Հրանտ Տեր-Աբրահամյանի «Դեկոնստրուկցիա-Ռեկոնստրուկցիա» շարքի 29-րդ հաղորդումը։

Դուք նույնպես կարող եք աջակցել այս նախագծին՝ նվիրատվություն կատարելով հետևյալ հղմամբ՝ https://koghb.org/hy/site/donation կամ ձեռք բերելով հիմնադրամի կողմից հրատարակված գրքերը հետևյալ հղմամբ՝ https://tinyurl.com/bxzspwk6:

#ԴեկոնստրուկցիաՌեկոնստրուկցիա

14/08/2026

ARM/ENG

📖 Կոմիտաս վարդապետի ստեղծագործական ժառանգությունը՝ նոր հրատարակությամբ

«Կողբ» հիմնադրամի աջակցությամբ Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտը լույս է ընծայել «Կոմիտաս Վարդապետ. Դաշնամուրային երկեր» մեծարժեք հրատարակությունը։

Հատորում ընդգրկված են Կոմիտաս վարդապետի դաշնամուրային ստեղծագործությունների ընտրանին՝ «Մշո շորոր», «Յոթ պար» և «Յոթ երգ»։

Առաջին անգամ մեկ հրատարակության մեջ ներկայացվում են ոչ միայն ստեղծագործությունների լայնորեն շրջանառվող խմբագրական տարբերակները, այլ նաեւ դրանց արխիվային ձեռագրերի բնօրինակ շարվածքը։

Հրատարակության հիմքում Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում, ինչպես նաև Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտում պահպանվող ձեռագրերն են։

Հատորի նախաբանը և ծանոթագրությունները ներկայացված են հայերեն և անգլերեն, իսկ յուրաքանչյուր ստեղծագործություն ուղեկցվում է QR կոդով, որի միջոցով հնարավոր է ունկնդրել տվյալ ստեղծագործության բարձրարվեստ կատարումը ՀՀ վաստակավոր արտիստ Հայկ Մելիքյանի կողմից։

📖 The Creative Legacy of Komitas Vardapet in a New Edition

With the support of the Koghb Foundation, the Komitas Museum-Institute has published the valuable volume Komitas Vardapet: Piano Works.

The volume features a selection of Komitas Vardapet’s piano compositions, including Msho Shoror, Seven Dances, and Seven Songs.

For the first time in a single publication, the volume presents not only the widely circulated editorial versions of these compositions, but also the original layouts of their archival manuscripts.

The publication is based on manuscripts preserved at the Yeghishe Charents Museum of Literature and Art and at the Komitas Museum-Institute.

The volume’s foreword and annotations are presented in both Armenian and English.
Each composition is also accompanied by a QR code, allowing readers also to listen to a high-quality performance of the work by Hayk Melikyan, Honored Artist of the Republic of Armenia.

«Սահմանախախտ» #16Լոի Ֆուլեր (1862–1928)Պարուհի, գյուտարար, լուսային ինժեներ1892 թվական, Փարիզ, Folies Bergère թատրոն։ Կ...
14/08/2026

«Սահմանախախտ» #16
Լոի Ֆուլեր (1862–1928)
Պարուհի, գյուտարար, լուսային ինժեներ

1892 թվական, Փարիզ, Folies Bergère թատրոն։ Կուլիսներում կանգնած ամերիկուհու հաջողությանը ոչ ոք չէր հավատում։ Նա ցածրահասակ էր ու կլորավուն՝ զուրկ պարուհիներին բնորոշ նրբագեղությունից:Բայց երբ դահլիճը մթնեց, Լոի Ֆուլերը բեմ դուրս եկավ երկար բամբուկե ձողերով, որոնց ամրացված էր
մոտ 350 մետր չինական թեթև մետաքս։ Անմիջապես սկսվեց տեսողական փոխակերպումների մի կախարդական հոսք. նրա հռչակավոր «Օձապարի» (Serpentine Dance) ընթացքում ծածանվող մետաքսը մեկ վերածվում էր բոցերի ու ալիքների, մեկ՝ թիթեռների ու ծաղիկների։ Հանդիսատեսն ապշած էր. կինը
կարծես անհետացել էր բեմից՝ վերածվելով լույսի ու շարժման։ Այս տեսողական պատրանքի հիմքում բարդ օպտիկական համակարգ էր, որը Ֆուլերն անձամբ էր նախագծել։

Իր տեսողական հայտնագործություններն է՛լ ավելի զարգացնելու համար Ֆուլերը հետագայում լույսի հնարավորությունները քննարկում էր անձամբ Թոմաս Էդիսոնի հետ։ Իսկ իր սեփական տան նկուղում քիմիական լաբորատորիա էր հիմնել, որտեղ տարբեր նյութերի փորձարկմամբ ստանում էր յուրահատուկ
լուսային ֆիլտրեր։

Շուտով նա դարձավ արվեստի պատմության մեջ առաջին կանանցից մեկը, որ պաշտոնական արտոնագրեր
(պատենտներ) ստացավ լուսային ինժեներիայի իր գյուտերի համար։ Ֆուլերն արտոնագրեց բեմի տակից լուսավորվող ապակե հատակը, այն օդում ճախրելու պատրանք էր ստեղծում, և հայելային բեմական համակարգը, որը մեկ պարուհու արտացոլանքը վերածում էր բազմաթիվ կերպարների։

Նրա խորը հետաքրքրությունը օպտիկայի և լույսի հանդեպ աննկատ չմնաց նաև ակադեմիական միջավայրում. 1895 թվականին նրան պաշտոնապես անդամագրեցին Ֆրանսիական աստղագիտական ընկերությանը։

1898 թ․-ին Մարի և Պիեռ Կյուրիների կողմից ռադիումի հայտնագործությունը գրավեց Ֆուլերի ուշադրությունը։ Մի քանի տարի անց՝ 1902 թվականին, նա կապ հաստատեց Կյուրիների հետ՝ հետաքրքրվելով՝ արդյոք ռադիումի ճառագայթարձակող հատկությունը կարելի է օգտագործել բեմական հագուստի համար։ Գիտնականները խորհուրդ չտվեցին՝ նյութի վտանգավորության և բարձր արժեքի պատճառով։ Ֆուլերը, սակայն, չհրաժարվեց գաղափարից և սկսեց փորձարկել այլ լուսարձակող նյութեր։ Իսկ 1904 թվականին ներկայացրեց իր հայտնի «Ռադիումի պարը»՝ հատուկ փակ ցուցադրություն
կազմակերպելով գիտնականների տանը։

Դարաշրջանի քննադատ Արսեն Ալեքսանդրը Ֆուլերին անվանում էր «լույսի մոգ» և նշում, որ նրա հաջողությունը «երկարատև, համառ ու գրեթե մոլագար աշխատանքի արդյունք էր՝ լաբորատորիայում և բեմի վրա»։

13/08/2026

ARM/ENG

🎹 Տակահիրո Ակիբա՝ հայ երաժշտության դեսպանը Ճապոնիայում

Տաղանդավոր դաշնակահար Տակահիրո Ակիբան, արդեն երկրորդ անգամ ընդգրկվելով Մանսուրյանի անվան կոմպոզիտորների միջազգային մրցույթի հանձնաժողովի կազմում, հանդես եկավ գեղեցիկ համերգային ծրագրով՝ Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիայի «Դաշնամուրային համերգաշարի» շրջանակում։

Ծրագրում հնչեցին Կոմիտասի, Առնո Բաբաջանյանի, Տիգրան Մանսուրյանի եւ Պյոտր Չայկովսկու ստեղծագործությունները։

🎶 Վայելենք Կոմիտասի «Ունաբի», «Մարալի» և «Շուշիկի» պարերը՝ «7 պար» շարքից։

Շարունակելի…

🎹 Takahiro Akiba - Ambassador of Armenian Music in Japan

The talented pianist Takahiro Akiba joined the jury of the Mansurian International Competition for the second time. He also presented a beautiful concert program as part of the Armenian State Philharmonic’s “Piano Series”.

The program featured works by Komitas, Arno Babajanyan, Tigran Mansurian and Pyotr Tchaikovsky.

🎶 Let us enjoy Komitas’s “Unabi,” “Marali,” and “Shushiki” dances from the “Seven Dances” cycle.

To be continued…

«Գաղտնի» դրոշմակնիքով նյութեր մեր արխիվից1966 թ. մարտի 12-ին ԽՍՀՄ ԳԱ փոխնախագահ Մ. Միլիոնշչիկովը և գլխավոր գիտնական քարտ...
11/08/2026

«Գաղտնի» դրոշմակնիքով նյութեր մեր արխիվից

1966 թ. մարտի 12-ին ԽՍՀՄ ԳԱ փոխնախագահ Մ. Միլիոնշչիկովը և գլխավոր գիտնական քարտուղար Նորայր Սիսակյանը «Գաղտնի» դրոշմակնիքով գրություն են ուղարկում ՍՄԿԿ Կենտկոմ։ Ակադեմիան թույլտվություն էր խնդրում երեք առաջատար իրավաբան-միջազգայնագետների (Ի. Լուկաշուկ, Գ. Տունկին, Ն. Ուշակով) գործուղել Աթենք՝ մասնակցելու Միջազգային իրավունքի մասնագետների համաժողովին։
Համաժողովի օրակարգում ընդգրկված էին միջազգային իրավունքի երկու առանցքային խնդիր.

1․ «Իմպերատիվ սկզբունքներ» (Jus Cogens). ԽՍՀՄ-ը փորձում էր միջազգային իրավունքում պարտադիր դարձնել չհարձակման և ազգերի ինքնորոշման սկզբունքները՝ դրանցով սահմանափակելով Արևմուտքի ռազմական ու գաղութատիրական լծակները:
(Թեև ազգերի ինքնորոշման ջատագով ներկայացող Մոսկվան վարում էր բացահայտ երկակի քաղաքականություն՝ «Երրորդ աշխարհում» արևմտյան ագրեսիան քննադատելուն զուգահեռ, առանց վարանելու ուժ կիրառելով սեփական ազդեցության գոտում (Հունգարիա 1956 թ., Չեխոսլովակիա 1968 թ.):

2․ Միջազգային գետերի իրավական ռեժիմ. Ասիայի, Աֆրիկայի և Լատինական Ամերիկայի ապագաղութացված երկրների համար անդրսահմանային գետերի օգտագործումը կենսական էր: Մոսկվան առաջարկում էր իրավական իր մոդելը՝ նորանկախ պետություններին նախկին մետրոպոլիաներից «պաշտպանելու» պատրվակով:

Այս փաստաթուղթը լավագույնս ցույց է տալիս «փափուկ ուժի» կիրառումը Սառը պատերազմի տարիներին։ ԽՍՀՄ-ը, օգտագործելով գիտական դիվանագիտությունը, փորձում էր իր կողմը գրավել Ասիայի, Աֆրիկայի և Լատինական Ամերիկայի երկրներին՝ ռեսուրսների շուրջ պայքարում ամրապնդելով ԽՍՀՄ աշխարհաքաղաքական դիրքերը:

Առաջին հայացքԵրբեմն թվում է, թե օտար լեզվով խոսելիս կամ մտածելիս մեր որոշումներն ավելի հավասարակշռված են, իսկ դատողությո...
09/08/2026

Առաջին հայացք
Երբեմն թվում է, թե օտար լեզվով խոսելիս կամ մտածելիս մեր որոշումներն ավելի հավասարակշռված են, իսկ դատողությունները՝ ավելի տրամաբանված։ Կողմնակի լեզուն կարծես «անջատում է» ավելորդ էմոցիաներն ու օգնում իրավիճակին ավելի հանգիստ նայել։

Երկրորդ հայացք
Սա միայն զգացողություն չէ․ երևույթն ունի հստակ գիտական հիմք և հայտնի է որպես «Օտար լեզվի էֆեկտ» (Foreign Language Effect)։

Չիկագոյի համալսարանի հոգեբանների անցկացրած հետազոտությունը (Keysar et al.) ապացուցեց, որ
օտար լեզվով մտածելիս մարդիկ անհամեմատ ավելի քիչ են ենթարկվում ինտուիտիվ սխալների ու էմոցիոնալ ծուղակների։ Մայրենի լեզուն ամուր կապված է մեր մանկության, հիշողությունների և հուզական փորձի հետ, մինչդեռ ավելի ուշ սովորած լեզուն հաճախ այդ նույն հուզական «կշիռը» չունի։

Օտար լեզվով մտածելիս ուղեղն ավելի ակտիվ է ներգրավում ճակատային կեղևը (prefrontal cortex)՝ վերլուծության ու ռացիոնալ մտածողության կենտրոնը։ Էմոցիոնալ աղմուկը նվազում է, իսկ ռիսկային կամ իմպուլսիվ որոշումները տեղի են տալիս սառը տրամաբանությանը։ Բացի այդ, օտար լեզուն սովորաբար մեզնից ավելի մեծ ուշադրություն է պահանջում․ մենք մի փոքր դանդաղում ենք, ավելի քիչ ենք ապավինում
առաջին տպավորությանը, ինչն էլ հանգեցնում է ավելի կշռադատված քայլերի։ Երբեմն խնդրին նոր հայացքով նայելու համար բավական է փոխել լեզուն, որով մտածում եք։

09/08/2026

Ձեզ ենք ներկայացնում պատմաբան, «Մարտական եղբայրություն» միաբանության անդամ Հրանտ Տեր-Աբրահամյանի «Դեկոնստրուկցիա-Ռեկոնստրուկցիա» շարքի 28-րդ հաղորդումը։

🛑 Դեկոնստրուկցիա-Ռեկոնստրուկցիա 28 | Ինչպե՞ս ձևավորվեց հայ-թուրքական անդունդը:

🔹 Ռուսական կայրությունը, տեղի թուրք իշխող խավին իր ազնվականության մասը դարձնելով, խորացրեց երկու ժողովուրդների միջեւ սոցիալական անդունդը։
🔹 Հայ-թաթարական հակամարտության հիմքում ընկած էր սոցիալական խնդիրը՝ հայ գյուղացու հողազրկությունն ու տնտեսական կախվածությունը թուրք հողատերերից։
🔹 1905-07թթ․ բախումներում հայերի կազմակերպված դիմադրությունը թուրքերի համար դարձավ ազգային տրավմա, որը մինչ օրս ընկած է իրենց ինքնության հիմքում։
🔹 Ռուսական տիրապետության շրջանում տեղի թուրքերի ինքնությունը իրանականից ու կրոնականից վերափոխվեց ազգային-թուրքականի։
🔹 Հայերի եւ Ադրբեջանի թուրքերի հակամարտությունն արհեստական չէ, այլ ունի դարերի խորքից եկող օբյեկտիվ պատմական ու սոցիալ-տնտեսական հիմքեր։

Դուք նույնպես կարող եք աջակցել այս նախագծին՝ նվիրատվություն կատարելով հետևյալ հղմամբ՝ https://koghb.org/hy/site/donation կամ ձեռք բերելով հիմնադրամի կողմից հրատարակված գրքերը հետևյալ հղմամբ՝ https://tinyurl.com/bxzspwk6:

#ԴեկոնստրուկցիաՌեկոնստրուկցիա

Սահմանախախտ #15Հիլդեգարդ ֆոն Բինգեն (1098–1179)Եկեղեցական, կոմպոզիտոր, բնագետ, բժիշկ12-րդ դարի Եվրոպայում մարդիկ հիվանդ...
07/08/2026

Սահմանախախտ #15

Հիլդեգարդ ֆոն Բինգեն (1098–1179)
Եկեղեցական, կոմպոզիտոր, բնագետ, բժիշկ

12-րդ դարի Եվրոպայում մարդիկ հիվանդությունները համարում էին անեծք, իսկ կնոջ խոսքը գիտության մեջ՝ հերետիկոսություն։ Գերմանացի աբբայուհի Հիլդեգարդ ֆոն Բինգենը փոխեց այս աշխարհընկալումը։ Նա չսպասեց, որ իրեն թույլ տան խոսել․ ստեղծեց սեփական ուսմունքը և ուղիղ իմաստով՝ սեփական լեզուն։

«Վիրիդիտաս»․ Տիեզերքի կանաչ կենսարար ուժը
Հիլդեգարդի բժշկագիտության ու փիլիսոփայության հիմքում մի գաղափար էր, որը նա անվանեց Viriditas(լատիներենից՝ կանաչություն, կենսասնունդ, կենսարար ուժ)։
Հիլդեգարդը նկատեց, որ նույն այն տիեզերական էներգիան, որը գարնանը ծառերի ճյուղերով բարձրանալով բողբոջներ է բացում, պտտվում է նաև մարդու երակներում։ Ըստ նրա՝ հիվանդությունը մարդու օրգանիզմի «չորացումն» է կամ «չորությունը» (ariditas)՝ կապի կորուստը բնական կենսարար ուժի հետ։ Բուժվել՝ նշանակում էր վերականգնել այդ կանաչ թարմությունն ու հավասարակշռությունը։ Նա առաջինն էր Եվրոպայում, որ համակարգված նկարագրեց հարյուրավոր բույսերի, խոտաբույսերի, ծառերի ու քարերի բուժիչ հատկությունները՝ դնելով բնական բուժման (ֆիտոթերապիայի) հիմքերը։

«Lingua Ignota»․ Անհայտ լեզուն
Հիլդեգարդի ամենազարմանալի ու խորհրդավոր արարքներից մեկը Lingua Ignota-ի («Անհայտ լեզու») ստեղծումն էր․ սա պատմության մեջ առաջին արհեստականորեն հորինված լեզուներից է։Հիլդեգարդը ստեղծեց շուրջ 1000 բառից բաղկացած բառապաշար և 23 տառից կազմված նոր այբուբեն, որն անվանեց Litterae Ignotae («Անհայտ տառեր»)։ Նա հավատացած էր, որ առօրյա, մաշված լեզուներն ունակ չեն լիարժեք արտահայտելու բնության թաքնված խորհուրդներն ու իր տեսիլքների խորությունը։ Սա «մաքուր, անկորուստ լեզու» ստեղծելու փորձ էր՝ հոգևոր քույրերի հետ հաղորդակցվելու և գիտական ու հոգևոր գաղտնիքները պահպանելու համար։

Տիեզերքի հնչյունները
Առանց կանոնիկ կրթության՝ Հիլդեգարդը գրեց մոտ 80 երաժշտական ստեղծագործություն, այդ թվում՝ պատմության մեջ առաջին օպերա-մորալիտեն՝ «Ordo Virtutum»-ը («Առաքինությունների կարգը»)։ Մի դարաշրջանում, երբ հեղինակներն անանուն էին, իսկ կանանց արգելված էր ստեղծագործել, նա չվախեցավ թողնել իր հեղինակային անունը։ Հիլդեգարդը հավատում էր, որ հոգևոր երաժշտությունն այն ուժն է, որն օգնում է մարդուն վերականգնել կորցրած ներդաշնակությունը սեփական անձի, բնության և աշխարհի հետ։

ՎարդաՎԱՌի երկրորդ օրն այնքա՜ն լի էր սիրով ու ամենագեղեցիկ էմոցիաներով, չէ՞ որ այստեղ յուրաքանչյուրը գտել էր իր սրտի անկյ...
05/08/2026

ՎարդաՎԱՌի երկրորդ օրն այնքա՜ն լի էր սիրով ու ամենագեղեցիկ էմոցիաներով, չէ՞ որ այստեղ յուրաքանչյուրը գտել էր իր սրտի անկյունը։

Լավ երաժշտություն, արվեստի ու արհեստի գոտիներ, հետաքրքիր հանդիպումներ, ոգեշնչող զրույցներ, համեղ բացահայտումներ և, իհարկե, սեր, սեր ու էլի սեր🩷💙

Այստեղ ՍԵՐԱՏԱՐԱՓ է... 💦

«Գաղտնի» դրոշմակնիքով նյութեր մեր արխիվից1965 թ․ հուլիսի 2-ին ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի փոխնախագահ Պ․ Ֆեդոսեևը և գլ...
04/08/2026

«Գաղտնի» դրոշմակնիքով նյութեր մեր արխիվից

1965 թ․ հուլիսի 2-ին ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի փոխնախագահ Պ․ Ֆեդոսեևը և գլխավոր գիտնական քարտուղար Նորայր Սիսակյանը «Գաղտնի» դրոշմակնիքով գրություն են ուղարկում ՍՄԿԿ Կենտկոմ։ Գիտությունների ակադեմիան առաջարկում էր Սովետական Միությունում անցկացնել «Ժամանակի բյուջեների միջազգային հետազոտություն»՝ որպես փորձնական տարածք ընտրելով 108 հազար բնակիչ ունեցող Պսկով քաղաքը։

Այս մեծ նախագծին մասնակցում էին ինչպես սոցիալիստական երկրները (Լեհաստան, Հունգարիա, Բուլղարիա, Չեխոսլովակիա), այնպես էլ կապիտալիստական տերությունները՝ ԱՄՆ-ն, Ֆրանսիան, Բելգիան և ԳՖՀ-ն։ Հետազոտության նպատակն էր ուսումնասիրել 18–65 տարեկան քաղաքացիների օրվա 24 ժամվա բաշխումը աշխատանքի, կենցաղի, կրթության և հանգստի միջև։
Սա լոկ վիճակագրություն չէր, այլ աշխատանքային պոտենցիալի ճշգրիտ հաշվարկ։

Թե՛ ԽՍՀՄ-ում, թե՛ Արևմուտքում պետությունն ուզում էր հասկանալ․ որտե՞ղ է «կորչում» մարդկանց էներգիան ու աշխատունակությունը։ Գերնպատակն էր բարձրացնել աշխատանքի արտադրողականությունը։ Կենցաղային հոգսերի (տրանսպորտ, հերթեր, տնային աշխատանք) վրա կորցրած ժամանակը կրճատում էին կենցաղի մեքենայացման (կենցաղային տեխնիկա), հանրային ծառայությունների (լվացքատներ, մանկապարտեզներ, ճաշարաններ) և քաղաքային ենթակառուցվածքների զարգացման միջոցով, որպեսզի քաղաքացու էներգիան առավելագույնս ուղղվի աշխատանքին, որակավորման բարձրացմանն ու համակարգին ծառայելուն։

Address

1 Street 35/1
Koghb

Telephone

+37433007733

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Koghb Foundation posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Organization

Send a message to Koghb Foundation:

Shortcuts

Share

Category