03/06/2026
Մելիքյանների մասին
Մելիքյանները՝ Բերդի հնագույն տոհմերից մեկը
Բերդ համայնքի, նախկին Շամշադինի շրջանի Մելիքյանները արյունակից բարեկամներ են և պատկանում են նույն մեծ տոհմական արմատին։
Մելիքյանները համարվում են տարածաշրջանի ամենամեծ և առավել ճյուղավորված տոհմերից մեկը։ Լինելով այս տարածքի ներկայիս բնակչության ձևավորման կարևոր բաղադրիչներից՝ նրանք ունեն խոր պատմական արմատներ և սերնդեսերունդ փոխանցված հարուստ ժառանգություն։
Մելիքյանները՝ բացառապես Բերդից
Մելիքյան տոհմի առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ Մելիքյան ազգանունով առանձին տոհմ նախկին Շամշադինի շրջանի որևէ այլ գյուղում չի եղել ու չկա հիմա էլ։ Մելիքյանները բացառապես Բերդից են և հետագայում տարածվել են Հայաստանի տարբեր բնակավայրերում ու աշխարհի բազմաթիվ երկրներում։
Մելիքյան ազգանվան շուրջ տարածված թյուր կարծիքների մասին
Տարիներ շարունակ կատակով կամ թյուր մեկնաբանությամբ շրջանառվել է այն կարծիքը, թե «ով ազգ չի ունեցել, Մելիքյան է գրվել»։ Այս տեսակետը որևէ պատմական հիմք չունի։
Հայկական միջավայրում ազգանունները հիմնականում ձևավորվել են պապի անունից, տոհմական զբաղմունքից կամ տվյալ ժամանակաշրջանում հասարակության կողմից ընդունված այլ կարգավիճակներից։ Ուստի յուրաքանչյուր ազգանուն ունի իր ձևավորման բնական և պատմական ընթացքը։
Մելիքյան տոհմին միացած գերդաստանները
Այո՛, Մելիքյան տոհմում կան մի քանի գերդաստաններ, որոնք հայրական կողմից Մելիքյան չեն եղել, սակայն մայրական գծով միացել են տոհմին և կրել Մելիքյան ազգանունը։
Նախկին ժամանակներում հասարակական կարգերը տարբեր էին, և ոչ բոլոր ընտանիքներն էին իրավունք ունենում ունենալ սեփական հողատարածքներ կամ ինքնուրույն ապրուստի միջոցներ։ Այդ պատճառով որոշ տղամարդիկ, ամուսնանալով Մելիքյան գերդաստանի աղջիկների հետ, ընդունել են կնոջ ազգանունը՝ օգտվելով տվյալ տոհմի իրավունքներից և հնարավորություններից։
Վստահ եմ, որ նման երևույթներ եղել են նաև այլ հայտնի հայկական տոհմերի պատմության մեջ։
Արյունակցական կապը՝ ազգանունից առավել
Մեր ընկալմամբ՝ ընտանիքի մայրն ու նրա տոհմը նույնքան կարևոր են, որքան հայրական գիծը։ Այդ պատճառով այն գերդաստանները, որոնք մայրական գծով միացել են Մելիքյան տոհմին և կրել այդ ազգանունը, ոչնչով չեն տարբերվում մյուս Մելիքյաններից։ Նրանց նույնպես կապում են արյունակցական, գենետիկական և ժառանգական ամուր կապերը։
Մելիքյան տոհմից ձևավորված այլ ազգանուններ
Ժամանակի ընթացքում Մելիքյան մեծ տոհմից առանձնացել և ձևավորվել են նաև այլ ազգանուններ, որոնք սկսել են գրվել իրենց պապերի անուններով։
Այդպիսի ազգանուններից են՝ Մամիկոնյան, Ավալյան, Ավագյան և մի շարք այլ ընտանիքներ, որոնց արմատները կապվում են Մելիքյան մեծ տոհմի հետ։
Տոհմի հնագույն հիշատակություններից մեկը
Մելիքյան մեծ տոհմից պահպանված ամենահին հայտնի դամբարաններից մեկը գտնվում է Բերդի՝ Անտառտնտեսության դիմաց գտնվող Սուրբ Կիրակի խաչի հարակից դամբարանադաշտում։
Շարունակելի…
Սրանք ընդամենը նախնական տեղեկություններ են Մելիքյան տոհմի պատմության մասին։ Առաջիկայում հերթական հրապարակումներով կներկայացնեմ տոհմի առանձնահատկությունները, պատմական հիշատակությունները և մեզ հասած այլ արժեքավոր տեղեկություններ։
Արմեն Մելիքյան
03.06.2026 թ.