17/04/2026
KUBA NËN MBYLLJE: SI PO E GODASIN SANKSIONET AMERIKANE NJË POPULL TASHMË TË RRASKAPITUR
Ajo që po ndodh sot në Kubë nuk është thjesht krizë ekonomike. Është një shtrëngim i shumëfishtë mbi një shoqëri të lodhur: mungesë karburanti, kolaps energjetik, ndërprerje të gjata të dritave, rënie të turizmit, mungesë ilaçesh e ushqimesh, dhe mbi të gjitha një popullsi që po paguan çmimin e një lufte politike që nuk e kontrollon. Në muajt e fundit, Kuba ka përjetuar kolapse të përsëritura të rrjetit elektrik dhe zona të tëra kanë mbetur pa energji për deri në 20-22 orë në ditë, ndërsa mungesa e karburantit ka goditur transportin, shëndetësinë dhe jetën e përditshme.
Nëse pyetja është çfarë po ndodh realisht, përgjigjja është kjo: po ndodh një dënim i zgjatur kolektiv. SHBA vazhdon të mbajë në fuqi embargon gjithëpërfshirëse ndaj Kubës, ndërsa administrata Trump në vitin 2025 e riktheu Kubën në listën amerikane të vendeve sponsorizuese të terrorizmit pasi Biden e kishte hequr për pak ditë, duke ruajtur kështu një regjim sanksionesh që e bën më të vështirë për ishullin të kryejë transaksione financiare, të tërheqë investime dhe të sigurojë furnizime.
Goditja më brutale sot duket te energjia. Sipas Reuters, Uashingtoni ka bllokuar furnizimet me naftë nga Venezuela drejt Kubës dhe ka kërcënuar vende të tjera me pasoja nëse shesin naftë për ishullin; Meksika ndërpreu dërgesat, ndërsa edhe për furnizimet ruse SHBA ka vepruar rast pas rasti. Rezultati nuk është abstrakt. Rezultati është errësirë. Është frigorifer që nuk punon. Është ujë që mungon. Është ambulancë që vonon. Është ekonomi lokale që fiket bashkë me llambën.
Kjo është arsyeja pse termi “tirani” në raport me politikën amerikane ndaj Kubës nuk është thjesht figurë retorike. Kur një superfuqi përdor peshën e saj financiare, tregtare dhe gjeopolitike për të shtrënguar një vend të varfëruar deri në pikën ku energjia elektrike bëhet luks, atëherë nuk po flasim më vetëm për “presion diplomatik”. Po flasim për një mekanizëm ndëshkimi që bie mbi njerëzit e zakonshëm shumë më shpejt sesa mbi elitën politike. Edhe Bashkimi Europian ka deklaruar se embargoja ka ndikim dëmtues mbi ekonominë kubane dhe mbi standardin e jetesës së popullit kuban.
Pamja në terren është dëshpëruese. Në rajone turistike që dikur sillnin valutë, ndërprerjet e gjata të energjisë, mungesa e ujit dhe e transportit kanë shndërruar zona të tëra në “qytete fantazmë”. Reuters raportoi se ardhjet ndërkombëtare të turistëve ranë 56% në shkurt 2026 krahasuar me një vit më parë, ndërsa hotelet dhe atraksionet janë mbyllur për shkak të mungesës së karburantit dhe energjisë. Për një ekonomi që varet fort nga turizmi për valutë të huaj, kjo është mbytje e ngadaltë.
Po aq e rëndë është goditja sociale. Programi Botëror i Ushqimit thotë se pasiguria ushqimore mbetet sfidë serioze në Kubë, e shtyrë nga recesioni i zgjatur, inflacioni, rënia e burimeve fiskale dhe mungesat e karburantit. Human Rights Watch raporton se mungesat e ushqimeve, ilaçeve dhe energjisë vazhdojnë të kufizojnë rëndë jetën e përditshme, ndërsa një anketë e përmendur prej saj tregoi se shtatë në dhjetë kubanë anashkalojnë vakte të përditshme.
Këtu qëndron hipokrizia më e madhe e Uashingtonit: politika paraqitet si e drejtuar kundër regjimit, por efekti i saj i parë dhe më i dukshëm godet popullin. Një qeveri autoritare mund të centralizojë mungesën, ta shpërndajë frikën dhe të ruajë kontrollin. Njeriu i zakonshëm jo. Ai humbet dritën, punën, ilaçin, ushqimin, lëvizjen, shpresën. Elita shtetërore gjen mënyra të mbijetojë; qytetari rri në radhë. Kjo është arsyeja pse ka kaq shumë kundërshtim ndërkombëtar ndaj embargos: në tetor 2024, Asambleja e Përgjithshme e OKB-së votoi 187 me 2 kundër për t’i kërkuar SHBA-së t’i japë fund embargos, dhe në 2025 shumica mbeti sërish dërrmuese megjithëse disi më e vogël.
Por analiza serioze nuk mbaron duke fajësuar vetëm SHBA-në. Kjo do të ishte e paplotë dhe e pandershme. Regjimi kuban ka përgjegjësinë e vet të madhe. Amnesty International dhe Human Rights Watch raportojnë arrestime arbitrare, represion ndaj gazetarëve, aktivistëve dhe kritikëve, burgosje politike, kushte çnjerëzore në paraburgim dhe kufizim të lirisë së shprehjes e tubimit. Pra, populli kuban po shtypet nga dy forca njëherësh: nga jashtë me sanksione që e varfërojnë, dhe nga brenda me një aparat shtetëror që e disiplinon dhe e hesht.
Kjo është pika ku debati shpesh deformohet. Uashingtoni e përdor represionin e Havanës për të justifikuar sanksionet. Havana e përdor embargon për të justifikuar dështimet dhe represionin e vet. Të dyja palët prodhojnë narrativë; populli prodhon vuajtje. Dhe kjo vuajtje është reale: ndërprerje totale të energjisë, mungesë ilaçesh, survejim, burg, emigrim, familje të ndara, ekonomi e paralizuar.
Prandaj, po, SHBA po e dënon popullin e Kubës me një politikë që në praktikë funksionon si ndëshkim kolektiv. Jo sepse Kuba nuk ka probleme të brendshme. I ka, dhe shumë të rënda. Por sepse embargoja dhe shtrëngimi energjetik nuk kanë prodhuar demokraci; kanë prodhuar më shumë mungesë, më shumë izolim dhe më shumë terren që shteti kuban ta përdorë krizën si alibi dhe si mjet kontrolli. Pas dekadash sanksionesh, pyetja nuk është nëse kjo politikë është e ashpër. Pyetja është nëse ajo ka dështuar moralisht dhe praktikisht. Faktet sugjerojnë se po.
Në fund, Kuba sot është prova e hidhur se si një popull mund të mbetet peng midis dy cinizmave: cinizmit imperial të një superfuqie që e përdor urinë dhe errësirën si levë politike, dhe cinizmit të një regjimi që e përdor rrethimin si justifikim për të mos lejuar liri të vërtetë. Viktima e parë dhe e fundit është i njëjti njeri: kubani i zakonshëm.
