Albanian Archaeology

18/06/2026

Një vazo nga Greqia e lashtë me dy fytyra, e datuar rreth shekujve V–IV p.e.s. Njëra anë paraqet një burrë etiopian, ndërsa tjetra një grua helene

Çfarë ka dashur të shprehë artisti përmes kësaj vazoje?

17/06/2026

Akuadukti ose ujësjellësi i Bënçës

17/06/2026

Dalani i Vogël: nga vendbanim i Neandertalëve në resort luksi

Në dhjetor 2024, një ekip ndërkombëtar i udhëhequr nga Këshilli Kombëtar i Kërkimit i Italisë (CNR), Universiteti i Ferrarës dhe Instituti i Arkeologjisë i Shqipërisë publikoi një nga zbulimet më të rëndësishme prehistorike në vend. Studimi në sitin e Dalanit të Vogël (DIV) dokumentoi praninë e Neandertalëve në Shqipëri midis 42.900 dhe 38.700 viteve më parë, duke e bërë atë sitin e parë të datuar dhe studiuar me metoda moderne multidisiplinore.
Përveç gjurmëve të Neandertalëve, Dalani i Vogël ruan një sekuencë unike prej rreth 43.000 vitesh, që dokumenton evolucionin e mjedisit dhe praninë njerëzore nga Paleoliti i Mesëm deri në Neolit. Sipas studiuesve, kjo e bën sitin arkivin më të vjetër biologjik dhe kulturor të njohur deri më sot në territorin shqiptar.

17/06/2026

A warm hug to the Greek nationalists. Without your daily "It's Greek!" comments, the internet just wouldn't be the same. 😘

16/06/2026

Del në dritë një tempull unik ilir në "qytetin e humbur" të Bushatit

Një zbulim i jashtëzakonshëm nga arkeologët shqiptarë dhe polakë mund të ndryshojë mënyrën se si e kuptojmë historinë e Ilirisë. Në Bushat, në veri të Shqipërisë, janë zbuluar mbetjet e një tempulli unik ilir, i pari i këtij lloji i identifikuar ndonjëherë.
Gërmimet, të nisura në vitin 2018, kanë nxjerrë në dritë një qytet të madh të periudhës para-romake, duke forcuar bindjen se nën Bushatin e sotëm mund të fshihet Bassania antike – një nga qytetet ilire të humbura prej më shumë se dy mijë vjetësh.
Sipas studiuesve, tempulli përfaqëson një zbulim me rëndësi të jashtëzakonshme, pasi ofron prova të reja mbi jetën fetare, kulturën dhe organizimin e ilirëve, një prej qytetërimeve më të rëndësishme të Ballkanit të lashtë.
Megjithëse identifikimi përfundimtar i vendit me Bassanian kërkon ende prova të tjera, arkeologët besojnë se zbulimet e deritanishme janë ndër më të rëndësishmet e dekadave të fundit për historinë e Shqipërisë dhe të botës ilire.

16/06/2026

13/06/2026

Mozaiku i Bazilikës B në Bylis është restauruar, duke ndihmuar në ruajtjen e një pjese të rëndësishme të trashëgimisë kulturore të Shqipërisë 🇦🇱.

Në Parkun Arkeologjik të Bylisit, restaurimi u realizua përmes projektit të financuar nga BE

The mosaic of Basilica B in Bylis has been restored, helping preserve an important part of Albania’s 🇦🇱 cultural heritage.

09/06/2026

Një nga zbulimet më domethënëse që po del në dritë nga gërmimet në Scampis është prania e diakoneshave të përmendura në mbishkrime. Ky fakt dëshmon për rolin aktiv që gratë kanë pasur në jetën kishtare dhe shoqërore të qytetit gjatë antikitetit të vonë. Përmendja e anëtareve femra të klerit nuk është një rast i izoluar në Scampis, por po pasurohet me të dhëna të reja, duke e bërë këtë qendër një nga dëshmitë më të rëndësishme për studimin e organizimit të hershëm të Kishës në trevat ilire.
Këto të dhëna, së bashku me fazat e shumta të rindërtimit të bazilikës dhe pasurinë e dekorimeve me mozaikë, tregojnë se Scampis ishte një qendër me rëndësi të veçantë fetare, kulturore dhe shoqërore përgjatë shekujve V-VI.

© Instituti i arkeologjisë

08/06/2026

Sipas burimeve arkeologjike, kandidati më i fortë për përkrenaren më të vjetër të tipit ilir të gjetur në Shqipëri është ajo e Borovës (Korçë, Shqipëria lindore).
Studiuesi Željko Mikić, në punimin Reflecting on Illyrian Helmets, pohon se datimi i Tipi I vendoset ndërmjet fundit të shekullit VIII dhe shekullit VII p.e.s.; ekzemplari shqiptar mund të jetë pak më i vonshëm sexsi i Peloponezit por mbetet ndër më të hershmit e njohur në territorin e Shqipërisë.

Përmbledhje:
Borovë (Korçë) – fundi i shek. VIII – shek. VII p.e.s. (përkrenarja më e vjetër e njohur në Shqipëri)

Pra, sipas botimeve të deritanishme, Borova duket se ka dhënë përkrenaren ilire më të hershme të zbuluar në Shqipëri, me një kronologji që mund të arrijë deri në fund të shekullit VIII p.e.s. dhe fillimin e shekullit VII p.e.s.