13/10/2026
“27 vende të BE-së, 27 realitete territoriale: Integrimi europian nuk ka një model unik bashkie.”
Çfarë na mëson përvoja europiane për reformën territoriale në Shqipëri?
Me miratimin e ndarjes së re administrativo-territoriale, Shqipëria kalon nga 61 në 46 bashki, ndërsa ruan 12 qarqet. Ky ndryshim rikthen në vëmendje një pyetje të rëndësishme: A është madhësia e bashkisë përcaktuese për eficiencën e qeverisjes vendore dhe integrimin europian?
Të dhënat krahasuese të OECD/UCLG për vendet e Bashkimit Europian tregojnë një realitet interesant: nuk ekziston një model i vetëm europian i organizimit territorial.
Franca ka rreth 35 mijë bashki, me një popullsi mesatare prej 1,928 banorësh. Çekia ka mbi 6,200 bashki, me mesatarisht 1,710 banorë, ndërsa Sllovakia rreth 2,900 bashki, me mesatarisht 1,865 banorë.
Nga ana tjetër, Danimarka ka 98 bashki me mesatarisht rreth 60 mijë banorë, Holanda 352 bashki me rreth 50 mijë banorë dhe Suedia 290 bashki me rreth 36 mijë banorë.
Të gjitha këto vende janë pjesë e Bashkimit Europian, pavarësisht dallimeve të mëdha në organizimin e tyre territorial.
Çfarë i bashkon këto modele?
Jo madhësia e bashkive, por përpjekja për të organizuar kompetencat, financimin, bashkëpunimin ndërvendor dhe koordinimin rajonal në mënyrë që institucionet t’u përgjigjen nevojave të qytetarëve.
Në disa vende, bashkitë e vogla funksionojnë përmes mekanizmave të fortë bashkëpunimi dhe niveleve të tjera të qeverisjes. Në vende të tjera, bashkitë më të mëdha ushtrojnë kompetenca më të gjera, të mbështetura nga struktura rajonale.
Ky krahasim është i rëndësishëm edhe për Shqipërinë.
Integrimi në Bashkimin Europian nuk kërkon një madhësi të caktuar të bashkive. Po kështu, numri apo madhësia e bashkive nuk është kriter i drejtpërdrejtë për alokimin e fondeve të politikës së kohezionit.
Megjithatë, kapacitetet administrative, planifikimi strategjik, menaxhimi financiar, bashkëpunimi institucional dhe aftësia për të përgatitur e zbatuar projekte janë vendimtare për përdorimin efektiv të fondeve europiane.
Kjo nuk do të thotë se bashkitë më të mëdha nuk kanë përparësi. Konsolidimi territorial mund të krijojë ekonomi shkalle, të përmirësojë kapacitetet profesionale dhe të mundësojë planifikim më të integruar. Por këto përfitime nuk vijnë automatikisht nga ndryshimi i kufijve administrativë.
Prandaj, në kushtet kur Shqipëria ka miratuar organizimin e ri me 46 bashki dhe 12 qarqe, diskutimi duhet të orientohet gjithnjë e më shumë drejt cilësisë së sistemit të qeverisjes vendore dhe rajonale.
A kemi një ndarje të qartë të kompetencave? A kanë bashkitë burime financiare të mjaftueshme? A funksionon bashkëpunimi ndërvendor? Çfarë roli do të kenë qarqet në koordinimin e zhvillimit rajonal dhe përgatitjen për politikën europiane të kohezionit? A do të përmirësohet përfaqësimi, aksesi në shërbime dhe zhvillimi i ekuilibruar i territoreve?
Këto janë pyetje që meritojnë përgjigje dhe vlerësim të bazuar në rezultate.
Përvoja europiane na mëson se nuk është madhësia e bashkisë ajo që përcakton vetvetiu cilësinë e qeverisjes, por mënyra se si organizohet, financohet dhe ushtrohet pushteti vendor.
Për Shqipërinë, sfida e radhës është që konsolidimi territorial të shoqërohet me decentralizim real, institucione funksionale, autonomi financiare, përfaqësim demokratik dhe kapacitete të qëndrueshme për zhvillimin vendor e rajonal.
Europa nuk na ofron një hartë të vetme për ta kopjuar. Na ofron modele të ndryshme dhe përvoja nga të cilat mund të mësojmë.
📊 Burimi i tabelës: OECD/UCLG (2022), 2022 Country Profiles of the World Observatory on Subnational Government Finance and Investment. Të dhënat e tabelës i referohen vitit 2021.
