Institute for Albanian Municipalities

24/08/2026

Weekly Municipal Governance Brief

Përmbledhje ekzekutive javore -Shqip

Periudha / Coverage: 17-24 August 2026

1-Konsultimi për hartën me 46 bashki ka hyrë në fazë konkrete vendore: bashkitë po publikojnë kalendarë dëgjesash dhe kanale për komente.
2-Këshilli Bashkiak Poliçan votoi unanimisht kundër bashkimit me Beratin, duke e kthyer mendimin e komunitetit në një çështje formale parlamentare.
3-Kreu i KQZ-së paralajmëroi se vonesa e reformës mund të cenojë përgatitjen teknike dhe sigurinë juridike të zgjedhjeve vendore të vitit 2027.
4-Zjarret vazhduan të ekspozojnë varësinë e strukturave vendore nga mbështetja qendrore dhe paqartësitë praktike të përgjegjësisë shumë-nivelëshe dhe mungese infrastructure dhe teknologjie.
5-Nuk u identifikua gjatë javës një vendim i ri material për financat vendore ose decentralizimin fiskal. Vëmendja duhet të mbetet te paketa territoriale, kompetencat dhe financimi që duhet ta shoqërojë.

6-Sondazhi online i Institutit për Bashkitë e Shqipërisë mbi qasjet alternative të Reformës Administrativo-Territoriale ka arritur në 524 përgjigje. Sondazhi u jep qytetarëve mundësinë të vlerësojnë dy modelet kryesore të propozuara për riorganizimin territorial: reduktimin nga 61 në 46 bashki përmes bashkimeve dhe shtimin e numrit të bashkive përmes ndarjes së njësive ekzistuese.

Executive summary — English

1-Consultation on the proposed 46-municipality map has entered an operational local phase, with municipalities publishing hearing schedules and channels for written comments.
2-Poliçan Municipal Council unanimously rejected the proposed merger with Berat, turning local opposition into a formal issue for parliamentary consideration.
3-The Central Election Commissioner warned that delays may undermine technical preparedness and legal certainty for the 2027 local elections.
4-Continuing wildfires again exposed municipalities’ dependence on central support and weaknesses in multilevel emergency-governance arrangements.
5-No material new decision on local finance or fiscal decentralisation was identified this week. Attention should remain on whether territorial changes are accompanied by functions, financing and enforceable service standards.

6. IAM’s public poll
IAM’s online poll on alternative approaches to Albania’s Territorial-Administrative Reform. It allows citizens to assess the two principal models under discussion: reducing the number of municipalities from 61 to 46 through mergers, and increasing their number by dividing existing territorial units.

24/08/2026

A do tërhiqet RAMA nga territorialja? Haxhimali: shumica janë të majtë n... https://youtu.be/rBK3_HBp6Po?si=jWtnzl1Yn67Y2qG7 via

...

24/08/2026

Nga 26 në 36 rrethe: si ndryshoi niveli i dytë i qeverisjes vendore

Para vitit 1990, Shqipëria ishte e organizuar administrativisht në 26 rrethe:

Berat, Dibër, Durrës, Elbasan, Fier, Gjirokastër, Gramsh, Kolonjë/Ersekë, Korçë, Krujë, Kukës, Lezhë, Librazhd, Lushnjë, Mat, Mirditë, Përmet, Pogradec, Pukë, Sarandë, Shkodër, Skrapar, Tepelenë, Tiranë, Tropojë dhe Vlorë.

Rrethi përbënte hallkën kryesore territoriale ndërmjet pushtetit qendror dhe njësive më të vogla, si qytetet, fshatrat dhe lokalitetet. Ai drejtohej nga këshilli popullor dhe komiteti ekzekutiv.

Megjithatë, për periudhën komuniste është më e saktë të flitet për një nivel territorial të administrimit shtetëror dhe jo për vetëqeverisje vendore në kuptimin demokratik të sotëm. Strukturat e rrethit vepronin brenda një sistemi politik dhe administrativ të centralizuar, pa autonominë që karakterizon vetëqeverisjen vendore.

Nga 26 në 36 rrethe

Pas ndryshimit të sistemit politik, me ligjin nr. 7572 të vitit 1992, u krijua një organizim i ri i pushtetit vendor:bashkitë dhe komunat përbënin njësitë e nivelit të parë ndersa rrethet përbënin njësitë e nivelit të dytë.

Në këtë sistem, çdo rreth përfshinte disa bashki dhe komuna dhe kishte këshillin e vet të zgjedhur. Numri i rretheve u rrit nga 26 në 36, nëpërmjet krijimit të dhjetë rretheve të reja si :Bulqizë,Delvinë,Devoll,Has,Kavajë,Kurbin,Kuçovë,Malësi e Madhe,Mallakastër dhe Peqin

Në kushtet e kalimit nga një sistem i centralizuar drejt demokracisë, shtimi i njësive dhe institucioneve vendore u konceptua si një fragmentarizim pozitiv i pushtetit. Synimi ishte shpërndarja e autoritetit shtetëror, afrimi i vendimmarrjes me qytetarin dhe krijimi i më shumë hapësirave për përfaqësim e vetëqeverisje në nivel vendor.

Kështu, harta administrative e Shqipërisë u zgjerua me dhjetë territore të veçuara nga rrethet ekzistuese, të cilat fituan statusin e rrethit.

Çfarë ka ndodhur sot me këto dhjetë rrethe?

Një fakt me interes është se të dhjetë emërtimet e rretheve të krijuara në vitin 1992 ekzistojnë edhe sot si emërtime bashkish.

Pra, 10 nga 10 ish-rrethet e reja janë sot bashki:Bashkia Bulqizë,Bashkia Delvinë, Devoll, Has, Kavajë(pa Rrogozhinen), Kurbin, Kuçovë, Malësi e Madhe, Mallakastër dhe Peqin.

Kjo nuk do të thotë se kufijtë e bashkive të sotme përputhen në çdo detaj me kufijtë e ish-rretheve. Megjithatë, në hartën e 61 bashkive janë ruajtur emërtimi, qendra administrative dhe, në masë të konsiderueshme, territori historik i këtyre njësive.

Kjo vazhdimësi tregon se rrethi u suprimua si institucion qeverisës, por gjurma e tij territoriale dhe identitare nuk u zhduk plotësisht.

Kur u hoq rrethi si nivel qeverisjeje?

Rrethi nuk u hoq me reformën administrativo-territoriale të vitit 2014. Ai u suprimua si njësi e qeverisjes vendore me reformën ligjore të vitit 2000.

Me këtë reformë:36 rrethet humbën statusin e njësive të qeverisjes vendore,u krijuan 12 qarqe si njësi të nivelit të dytë ndersa bashkitë dhe komunat mbetën njësi të nivelit të parë.

Reforma e vitit 2014 ndërhyri kryesisht në nivelin e parë të qeverisjes vendore. Ajo bashkoi 65 bashki dhe 308 komuna, gjithsej 373 njësi, në 61 bashki të mëdha, ndërsa ruajti 12 qarqet si nivel të dytë.

Rrethi nuk ekziston më si njësi juridike apo si nivel qeverisjeje. Megjithatë, ai vazhdon të jetë i pranishëm si referencë historike, territoriale dhe identitare. Fakti që të dhjetë rrethet e krijuara në vitin 1992 jo vetem,ekzistojnë sot si bashki është një nga dëshmitë më të qarta të kësaj vazhdimësie.

22/08/2026

A po rikthehemi te ‘rrethet’? Çfarë tregojnë realisht kufijtë e 46 bashkive.

Në debatin mbi reformën administrativo-territoriale dëgjohet shpesh kundërshtimi: “Po na ktheni te 36 rrethet e dikurshme”.
Kjo deklaratë përmban një pjesë të së vërtetës, por, e përdorur pa të dhëna dhe pa dalluar territorin nga modeli i qeverisjes, krijon më shumë konfuzion sesa qartësi.

Ndaj ekspertët e Institutit për Bashkitë e Shqipërisë, kanë përgatitur këtë analizë me synimin për t’i kontribuar pyetjeve dhe debatit publik mbi reformën administrativo-territoriale përmes fakteve, krahasimit të modeleve dhe sqarimit të dallimit ndërmjet kufijve territorialë dhe organizimit institucional të qeverisjes vendore.

Për të kuptuar se çfarë po ndodh realisht, duhet të krahasohen tri hartat administrative të vendit:36 rrethet e dikurshme,61 bashkitë e krijuara nga reforma e vitit 2014 dhe 46 bashkitë e propozuara aktualisht.
Fakti i parë, që përmendet shumë rrallë, është se reforma e vitit 2014 nuk e shkëputi plotësisht hartën e re bashkiake nga kufijtë e ish-rretheve.
Përkundrazi, në 18 raste ajo i ruajti pothuajse të pandryshuar emrin dhe territorin e tyre.(Malësi e Madhe,Lezhë,Kurbin,Mirditë,Tropojë,Kukës,Has,Dibër,Bulqizë,Krujë,Peqi,Gramsh,Mallakastër,Kuçovë,Pogradec,Devoll,Kolonjë dhe Delvinë)

Çfarë nënkuptojmë me termin “ish-rreth”?
Në këtë analizë, termi “ish-rreth” përdoret vetëm si referencë për shtrirjen dhe kufijtë territorialë të 36 rretheve të dikurshme deri në vitin 2000.Ai nuk nënkupton rikthimin e rrethit si model, institucion apo nivel të qeverisjes vendore.

Në organizimin e mëparshëm, rrethi përfaqësonte nivelin e dytë të pushtetit vendor. Brenda territorit të tij funksiononin bashkitë dhe komunat, të cilat ishin njësitë bazë të qeverisjes vendore dhe kishin organet, kompetencat dhe autoritetet e tyre të zgjedhura.

Pra, territori i një rrethi nuk qeverisej nga një bashki e vetme. Brenda tij ekzistonin disa bashki dhe komuna, secila me organet e veta të zgjedhura dhe me identitetin e saj institucional.

Në modelin e propozuar me 46 bashki ndodh diçka tjetër: në disa raste, i gjithë territori i ish-rrethit vendoset nën autoritetin e vetëm të një bashkie të zgjeruar. Bashkitë që shkrihen humbasin statusin e njësisë bazë të vetëqeverisjes dhe shndërrohen në njësi administrative pa kryetar dhe këshill bashkiak të zgjedhur prej komunitetit të tyre.

Prandaj, edhe kur kufiri territorial përputhet, modeli i qeverisjes nuk është i njëjtë.Me fjalë të tjera:Ngjashmëria e kufijve nuk do të thotë ngjashmëri e qeverisjes. Ish-rrethi bashkonte territorialisht disa njësi të vetëqeverisjes, bashkia e zgjeruar i shkrin ato institucionalisht në një njësi të vetme.
Reforma e vitit 2014 ruajti 18 ish-rrethe, ‘askush nuk i pa’.

Nga 61 bashkitë e krijuara në vitin 2014, 18 morën emrin dhe, në thelb, të gjithë territorin e një ish-rrethi:Malësi e Madhe,Lezhë,Kurbin,Mirditë,Tropojë,Kukës,Has,Dibër,Bulqizë,Krujë,Peqin,Gramsh,Mallakastër,Kuçovë,Pogradec,Devoll,Kolonjë dhe Delvinë

Pra, pothuajse 30% e 61 bashkive u ndërtuan drejtpërdrejt mbi bazën territoriale të një ish-rrethi.
Ky fakt nuk u shpjegua sa duhet në vitin 2014. Reforma u paraqit kryesisht si kalim nga 373 bashki dhe komuna në 61 bashki të mëdha, ndërsa vazhdimësia territoriale me ish-rrethet mbeti pothuajse jashtë debatit publik.Rrethi u hoq si nivel dhe emërtim administrativ, por në 18 raste territori i tij u ruajt pothuajse i pandryshuar brenda bashkisë së re.

Çfarë propozohet tani?
Projektligji për kalimin nga 61 në 46 bashki propozon shkrirjen e 15 bashkive. Përmes këtyre shkrirjeve rikrijohen tetë bashki plotësisht territorialishtë të tetë ish-rretheve të tjera:
1. Mat-përmes bashkimit të Matit me Klosin
2. Kavajë-përmes bashkimit të Kavajës me Rrogozhinën
3. Elbasan-përmes bashkimit të Elbasanit me Cërrikun dhe Belshin
4. Librazhd-përmes bashkimit të Librazhdit me Prrenjasin
5. Lushnjë-përmes bashkimit të Lushnjës me Divjakën
6. Përmet-përmes bashkimit të Përmetit me Këlcyrën
7. Tepelenë-përmes bashkimit të Tepelenës me Memaliajn
8. Pukë-përmes bashkimit të Pukës me Fushë-Arrëzin.

Këto nuk janë tetë bashkitë e vetme me bazë rrethi. Ato janë tetë raste të reja që u shtohen 18 rasteve ekzistuese.

Rezultati është:18 bashki ekzistuese mbi bazën e një ish-rrethi + 8 bashki të prpozuara aktualisht mbi bazën e ish-rretheve = 26 nga 46 bashki me përputhje të plotë me ish-rrethet.
Kjo do të thotë se 56.5% e bashkive të propozuara do të kenë emrin dhe territorin e plotë të një ish-rrethi.

Berati është një rast i veçantë
Berati nuk mund të përfshihet te përputhjet e plota, sepse bashkia e propozuar përbëhet nga:Berati,Dimali dhe Poliçani.Berati dhe Dimali përbënin territorin e ish-rrethit Berat, ndërsa Poliçani ishte pjesë e ish-rrethit Skrapar.

Prandaj, Bashkia e re Berat do të përfshijë të gjithë territorin e ish-rrethit Berat dhe një pjesë të territorit të ish-rrethit Skrapar.
Nëse Berati llogaritet si bashki që mbulon të paktën një ish-rreth të plotë, atëherë numri arrin në 27 nga 46 bashki, ose 58.7%.

Ky rast tregon gjithashtu se logjika e ish-rretheve nuk zbatohet në mënyrë të njëtrajtshme: në disa territore kufiri rikrijohet plotësisht, ndërsa në raste të tjera ai ndryshohet ose tejkalohet.

Jo çdo bashki që mban emrin e rrethit ka territorin e tij.
Në ndarjen e propozuar, 36 nga 46 bashki do të mbajnë emrin e njërit prej 36 ish-rretheve. Por kjo nuk do të thotë se të gjitha përputhen plotësisht me kufijtë e tyre.
Nëntë bashki do të mbajnë emrin e ish-rrethit, por vetëm një pjesë të territorit të tij:Shkodër,Durrës,Tiranë,Fier,Skrapar,Korçë,Gjirokastër,Sarandë dhe Vlorë

Pjesët e tjera të këtyre ish-rretheve vazhdojnë të organizohen në dhjetë bashki me emër tjetër:Vau i Dejës,Shijak,Kamëz,Vorë,Roskovec,Pustec,Dropull,Konispol,Finiq dhe Himarë
Lidhja me hartën e ish-rretheve, pra, nuk është e njëjtë në të gjithë territorin. Në disa raste kemi përputhje të plotë; në disa raste ish-rrethi vazhdon të ndahet ndërmjet dy ose tri bashkive, ndërsa në rastin e Beratit kemi kalim përtej kufirit të një ish-rrethi.

A është ky rikthim te rrethet?
Përgjigjja e saktë është: pjesërisht po në aspektin territorial, por jo në kuptimin institucional.
Nuk po rikthehet rrethi si nivel i veçantë i qeverisjes vendore. Nuk po krijohen këshilla rrethi apo administrata rrethi. Njësia bazë vazhdon të quhet bashki.

Por, nga pikëpamja territoriale, projekti me 46 bashki afrohet dukshëm me hartën e 36 ish-rretheve:26 bashki përputhen plotësisht me një ish-rreth,Berati përfshin një ish-rreth të plotë dhe territor shtesë dhe 36 bashki mbajnë emrin e një ish-rrethi.

Prandaj, është më e saktë të thuhet:
Nuk po rikthehen rrethet si nivel qeverisjeje, por kufijtë e tyre po përdoren gjerësisht si bazë për konfigurimin territorial të 46 bashkive.Ky dallim është thelbësor. Debati nuk ka të bëjë vetëm me vijat në hartë, por edhe me atë që ndodh me statusin, autoritetin, përfaqësimin dhe autonominë e komuniteteve brenda këtyre vijave.

Çfarë duhet të diskutojmë realisht?
Ngjashmëria me hartën e ish-rretheve nuk provon vetvetiu se modeli është i mirë ose i gabuar. Një kufi historik mund të jetë funksional nëse mbështetet në marrëdhënie ekonomike, akses në shërbime, identitet territorial, infrastrukturë, lëvizje të popullsisë dhe vullnetin e komuniteteve etj.
Problemi lind kur kufijtë e vjetër përdoren pa u shpjeguar:pse ish-rrethi konsiderohet sot një territor funksional,cilat marrëdhënie ekonomike dhe shërbimore e justifikojnë,çfarë përmirësohet konkretisht për qytetarët,si ndikon zgjerimi te përfaqësimi dhe afërsia e pushtetit,çfarë ndodh me autoritetin e bashkive që shkrihen,pse ndiqet logjika e rrethit në disa territore, por jo në të tjerat,cilat alternativa janë analizuar dhe si është marrë mendimi i komuniteteve të prekura.

Pyetja nuk duhet të jetë vetëm: “A po kthehemi te rrethet?” Pyetja më e rëndësishme është:
Nëse kufijtë e ish-rretheve po përdoren si bazë për shumicën e bashkive të propozuara, mbi cilat analiza provohet se këta kufij janë sot zgjidhja më e mirë për vetëqeverisjen vendore?

Faktet kryesore
-Në vitin 2014, 18 nga 61 bashki u krijuan mbi territorin e plotë të një ish-rrethi.
-Projekti aktual rikrijon plotësisht edhe tetë ish-rrethe të tjera.
-Në total, 26 nga 46 bashki, ose 56.5%, përputhen plotësisht me ish-rrethet.
-Berati mbulon të gjithë ish-rrethin Berat dhe merr edhe Poliçanin nga ish-rrethi Skrapar.
-Nëse përfshihet edhe Berati, 27 nga 46 bashki mbulojnë të paktën një ish-rreth të plotë.
-36 nga 46 bashki, ose 78.3%, mbajnë emrin e një ish-rrethi.
-Rrethi nuk rikthehet si institucion, por harta e tij përdoret gjerësisht si referencë territoriale.
-Përputhja territoriale nuk nënkupton përputhje të modelit të qeverisjes.

Sot thuhet “po na ktheni te rrethet”, por harrohet se në vitin 2014 u krijuan 18 bashki mbi bazën e plotë territoriale të ish-rretheve dhe pothuajse askush nuk reagoi. Projekti i ri nuk e shpik këtë logjikë-ai e zgjeron atë edhe në tetë territore të tjera.

Debati, pra, duhet të kalojë jo te cilët kufij po rikthehemi, por pse po rikthehemi, çfarë modeli qeverisjeje krijojnë dhe çfarë ndodh me përfaqësimin dhe autonominë e komuniteteve brenda tyre. fans

17/08/2026

Performanca e dobët: argument i shëndoshë për reformim, por jo për shkrirjen e bashkisë

Në debatin për reformën administrativo-territoriale, një nga argumentet që përdoret për shkrirjen e disa bashkive është performanca e tyre e dobët gjatë viteve pas reformës së vitit 2015.

Problemi nuk është të mohojmë se disa bashki kanë performuar dobët.Përkundrazi, kjo duhet të pranohet. Shumë bashki lënë për të dëshiruar në cilësinë e shërbimeve, menaxhimin financiar, investimet apo kapacitetet administrative.

Çfarë tregon në të vërtetë kjo performancë e dobët?A tregon dhe provon ajo se territori nuk është i përshtatshëm për vetëqeverisje, apo tregon se mënyra se si është menaxhuar bashkia ka qenë e dobët?

Performanca është rezultat, jo tipar i territorit.Një bashki mund të performojë dobët për shumë arsye: menaxhim të dobët politik ose administrativ, staf me kapacitete të pamjaftueshme, bazë të dobët fiskale, transferta të pamjaftueshme, organizim joeficient të shërbimeve, mungesë investimesh apo probleme demografike etj.

Prandaj duhet bërë një dallim i qartë se nga vjen problemi-nga administrata dhe drejtuesit që ndryshojnë apo territori dhe komuniteti mbeten.

Këtu lind një pyetje shumë e thjeshtë:Nëse një bashki performon dobët në vitin 2026, çfarë tregon se territori i saj është i papërshtatshëm për vetëqeverisje edhe në vitin 2036?

Një kryetar apo administratë mund të performojë dobët sot. Pas zgjedhjeve mund të vijë një drejtim tjetër, të ndryshojë administratën, të rrisë mbledhjen e të ardhurave, të përmirësojë menaxhimin e mbetjeve, investimet apo shërbimet sociale,urbanizimin etj. dhe performanca bëhet pozitive.

Nëse problemi është menaxherial, zgjidhja duhet të kërkohet fillimisht te menaxhimi dhe jo te eliminimi i njësisë territoriale.

Bashkia nuk është vetëm administratë.Një bashki mbështetet mbi tre elemente themelore: territorin, popullsinë dhe pushtetin vendor.

Territori është hapësira ku zhvillohet jeta ekonomike dhe sociale e komunitetit.
Popullsia përfaqëson njerëzit, marrëdhëniet, identitetin dhe interesat e përbashkëta.
Pushteti vendor është struktura politike dhe administrative që i qeveris këto elemente.

Pikërisht këtu duhet bërë dallimi:Territori ka potencial.Komuniteti ka identitet dhe interesa.Administrata ka performancë.

Kur shteti vlerëson një bashki, nuk duhet të shohë vetëm sa taksa mblodhi, sa shpenzoi, sa punonjës ka apo sa shërbime dha.
Territori bart edhe kapital natyror,kapital social,kapitalekonomik,identitet,histori,lidhje komunitare dhe potencial zhvillimi.

Një territor mund të ketë sot administratë të dobët, por njëkohësisht ka tokë bujqësore, pyje, burime ujore, nèntoksore, potencial turistik, ekonomi lokale, trashëgimi kulturore, komunitete të konsoliduara dhe potencial zhvillimi për të ardhmen.

Këto nuk janë performanca e kryetarit të bashkisë,prandaj nuk mund të penalizohet territori dhe komuniteti për performancën e përkohshme të administratës që i menaxhon.

Një administratë e dobët mund të ndryshohet në një mandat por një territor i shkrirë nuk rikrijohet çdo katër vjet.

Analiza e shendetëtshme duhet provojé një lidhje shumë më të qartë: performanca e dobët shkaktohet nga madhësia ose konfigurimi territorial? bashkimi e korrigjon këtë problem? performanca dhe shërbimet përmirësohen?A është provuar se performanca e dobët vjen nga vetë madhësia dhe konfigurimi territorial i saj?

Nëse problemi është menaxhimi, duhet përmirësuar menaxhimi. Nëse është financiar, duhet rishikuar financimi. Nëse një shërbim kërkon ekonomi shkalle, mund të përdoret bashkëpunimi ndërbashkiak apo organizimi i përbashkët i shërbimeve.

Vetëm kur provohet se vetë konfigurimi territorial është pengesa kryesore, atëherë shkrirja mund të konsiderohet si zgjidhje.

Shkrim nga Agron Haxhimali Drejtor i Institute for Albanian Municipalities

16/08/2026

Territorial Reform

📊 POLL | 46 or around 100 municipalities?

The Administrative-Territorial Reform has put into debate two different approaches to territorial reorganization: merging several municipalities or dividing and creating new municipalities.

The Institute for Municipalities of Albania (IAM), as an independent think tank for local government, invites citizens and communities to give their opinion.

Which approach best responds to the needs of communities?

👉 VOTE HERE:
https://forms.gle/odFcmEGhdxKQdXm98

🔒 The survey does not collect the name or email address of participants.

16/08/2026

Reforma Territoriale

📊 SONDAZH | 46 apo rreth 100 bashki?

Reforma Administrativo-Territoriale ka vendosur në debat dy qasje të ndryshme për riorganizimin e territorit: bashkimin e disa bashkive ose ndarjen dhe krijimin e bashkive të reja.

Instituti për Bashkitë e Shqipërisë (IAM), si një think tank i pavarur për qeverisjen vendore, fton qytetarët dhe komunitetet të japin mendimin e tyre.

Cila qasje i përgjigjet më mirë nevojave të komuniteteve?

👉 VOTONI KËTU:
https://forms.gle/odFcmEGhdxKQdXm98

🔒 Sondazhi nuk mbledh emrin apo adresën e emailit të pjesëmarrësve.

14/08/2026

Zjarret: debati që na duhet para se të digjet vendi

Situata me zjarret në Shqipëri është tejet problematike. Për një vend me territor relativisht të vogël, me nivel ekonomik dhe kapacitete më të kufizuara krahasuar me vendet Evropiane, ndikimi i fatkeqësive të tilla është shumë më i ndjeshëm.

Dëmet nuk maten vetëm me hektarët e djegur apo me vlerën e pronës së humbur. Digjet kapital natyror, biodiversitet, peizazh, potencial ekonomik e turistik. Preket njëkohësisht edhe kapitali social: familje, komunitete, ekonomi lokale dhe ndjenja e sigurisë. Ajo që zjarri shkatërron për disa orë, natyrës dhe komuniteteve mund t’u duhen vite, madje dekada, për ta rikuperuar.

Por, përtej vetë situatës, ajo që më shqetëson është edhe mënyra dhe koha kur zhvillohet debati publik.

Në momentin kur zjarret janë aktive, kur strukturat zjarrfikëse, mbrojtja civile, pushteti vendor, forcat e tjera mbështetëse dhe vetë qytetarët janë të angazhuar në terren edhe pse me paisje aspak profesionale,ne jemi në fazën e përballimit të emergjencës.

Kritika është e nevojshme. Llogaridhënia po ashtu. Por në këtë fazë, energjia publike duhet të kontribuojë para së gjithash në përballimin e situatës, në mbrojtjen e jetës, pronës, pyjeve dhe komuniteteve.

Debati më i rëndësishëm duhej të ishte bërë shumë më herët.Duhej të kishim diskutuar për strategjitë e mbrojtjes civile, investimet, kapacitetet zjarrfikëse, pajisjet, burimet njerëzore, teknologjinë, mirëmbajtjen e territorit, rrugët e ndërhyrjes, rezervat ujore, edukimin e komuniteteve dhe, mbi të gjitha, për parandalimin, e theksoj-parandalim.

Mbrojtja civile nuk fillon kur shfaqet tymi.Faza parandaluese vazhdon të jetë një nga hallkat më të dobëta të sistemit tonë të mbrojtjes nga zjarret. Dhe pikërisht këtu qëndron paradoksi: ajo që ‘kursejmë’ duke mos investuar në parandalim, e paguajmë shumëfish nesër përmes dëmeve ekonomike, ndërhyrjeve emergjente, rehabilitimit të territoreve dhe rigjenerimit të ekosistemeve.

Nuk është mburrje të numërojmë sa zjarrfikëse dolën në terren, sa forca u angazhuan apo sa mjete u përdorën. Këto janë statistika. Suksesi i një sistemi nuk matet me atë se sa shumë mobilizoi, por me atë se sa mirë parandaloi, sa shpejt reagoi, sa efektivisht ndërhyri dhe sa dëme arriti të shmangë.

Gjithmonë nuk gjendet përgjigje për këto pyetjet:Sa investuam përpara sezonit të zjarreve? Sa të përgatitura janë bashkitë? Sa funksionale janë strukturat zjarrfikëse? Sa është punuar për pastrimin dhe menaxhimin e zonave me risk?Sa funksionojnë sistemet e paralajmërimit dhe zbulimit të hershëm?Sa të përgatitura janë komunitetet?
Dhe sa e trajtojmë mbrojtjen civile si politikë publike 365 ditë të vitit dhe jo si çështje të muajve korrik e gusht?Këto janë pyetje që duhen bërë në vjeshtë, në dimër dhe në pranverë, jo vetëm kur flakët kanë përfshirë territorin.

Por në këto momente gatishmërie më duken po aq të pavend edhe takimet, mbledhjet apo aktivitetet politike që nuk kanë lidhje me emergjencën dhe që mund të shtyhen pa cenuar asnjë interes publik.Kur vendi përballet me zjarre, kur komunitete të tëra janë nën presion dhe strukturat publike duhet të jenë në koordinim maksimal, edhe axhenda e drejtuesve politikë dhe institucionalë duhet të reflektojë prioritetin e momentit.Nuk është fjala që jeta politike apo institucionale të ndalet.

Në një situatë emergjente, koha, vëmendja dhe energjia e drejtuesve publikë janë gjithashtu një burim publik. Përdorimi i tyre për mbledhje apo axhenda me karakter të ngushtë partiak, që nuk lidhen me situatën dhe mund të zhvillohen në një moment tjetër, krijon përshtypjen se politika nuk po lexon siç duhet urgjencën e vendit.

Ka një kohë për politikën partiake dhe ka një kohë kur përgjegjësia publike duhet të dalë mbi të.Në ditët e emergjencës qytetarët presin të shohin institucione të fokusuara te mbrojtja e jetës, pronës dhe territorit.Në kohë zjarresh, nuk duhet të jenë në gatishmëri vetëm zjarrfikësit. Në gatishmëri duhet të jetë edhe politika.

Nga ana tjetër, duhet të jemi realistë. Shqipëria nuk mund të jetë imune ndaj zjarreve. Jemi një vend mesdhetar, me temperatura të larta, periudha thatësire dhe një terren shumë të thyer. Ndryshimet klimatike e shtojnë edhe më shumë rrezikun.Pra kemi disa faktorë natyrorë në disfavorin tonë.

Por pikërisht ngaqe nuk kontrollojmë temperaturën, erën, thatësirën apo relievin, duhet të kontrollojmë dhe zhvillojmë atë që është në dorën tonë: faktorin njerëzor dhe vizionin politikëbërës.Institucionet,organizimin,financimin,teknologjinë,profesionalizimin. Koordinimin mes qeverisë qendrore dhe pushtetit vendor. Menaxhimin e territorit dhe kulturën e parandalimit.

Por nuk duhet ta çojmë debatin as në ekstrem tjetër, sikur zjarret të ishin një fenomen vetëm shqiptar. Zjarret prekin sot shumë vende mesdhetare dhe evropiane.Por fakti që digjet edhe Evropa nuk mund të jetë argument për të relativizuar problemet tona.

Rrezikun natyror nuk mund ta eliminojmë. Riskun mund dhe duhet ta menaxhojmë.Këtu duhet të bëhet edhe më inovativ debati publik.Jo vetëm kush gaboi këtë javë.Por çfarë sistemi duam të ndërtojmë për pesë apo dhjetë vitet e ardhshme?Jo vetëm sa mjete kemi sot në terren.Por çfarë investimesh duhen bërë që një vatër zjarri të zbulohet, izolohet dhe neutralizohet përpara se të bëhet katastrofë?Jo vetëm sa para shpenzojmë pasi ndodh fatkeqësia.Por sa jemi të gatshëm të investojmë që ajo të mos ndodhë ose të ketë pasoja shumë më të kufizuara.

Një sistem modern i mbrojtjes civile nuk duhet të matet vetëm me pyetjen:Sa mjete dërguam kur filloi zjarri?Duhet të matet edhe me pyetjen shumë më të rëndësishme: Çfarë bëmë gjatë gjithë vitit që ky zjarr të mos kthehej në katastrofë?

Dhe këtu qëndron edhe përgjegjësia e debatit publik.Në kulmin e emergjencës kërkohet solidaritet, koordinim, profesionalizëm dhe përqendrim te përballimi.Pas emergjencës kërkohet analizë, kritikë, transparencë dhe llogaridhënie.Por shumë përpara emergjencës kërkohet ajo që është më e rëndësishmja: politika e parandalimit.

Prandaj nuk duhet që, sapo të shuhet zjarri i fundit, të vendosim përsëri në “gjumë” debatin për mbrojtjen civile.Kjo është ajo që ndodh shpesh: gjatë emergjencës kemi deklarata, akuza, kronika televizive dhe vëmendje maksimale. Disa dite më vonë tema zhduket nga axhenda publike. Pastaj vjen vera tjetër dhe fillojmë të njëjtin debat nga e para.

Ky cikël duhet të marrë fund.Debatet prodhojnë vlerë kur bëhen në kohën kur mund të ndikojnë vendimmarrjen.Zjarri shuhet në verë.Por mbrojtja nga zjarri ndërtohet gjatë gjithë vitit.

11/08/2026

Reforma e re administrativo-territoriale nuk prek në mënyrë të njëtrajtshme territorin shqiptar. Nga 61 bashkitë ekzistuese, 15 propozohet të shkrihen, ndërsa analiza e popullsisë dhe shpërndarjes gjeografike tregon se vendimi nuk është mbështetur vetëm te madhësia demografike.

Analiza e Agron Haxhimalit sjell në vëmendje pikërisht këtë dimension të reformës: ku pozicionohen 15 bashkitë e propozuara për shkrirje dhe çfarë tregojnë të dhënat kur ato krahasohen me të gjitha bashkitë e tjera të vendit?

https://ekofin.al/15-bashki-drejt-shkrirjes-ku-perqendrohet-harta-e-re-territoriale-dhe-cfare-tregojne-shifrat/