09/07/2026
🤍💙 Rubrika “Tirona nuk harron”
Kujtojmë sot Murat Toptani (1867–1918)
Patrioti tironas që firmosi Pavarësinë e Shqipërisë
Ka emra që nuk i përkasin vetëm historisë, por edhe shpirtit të një qyteti. Një prej tyre është Murat Toptani, biri i Tironës, poeti, skulptori, atdhetari dhe firmëtari i Aktit të Pavarësisë së Shqipërisë.
I lindur në një familje me tradita të hershme qytetare, Murati u rrit me dashurinë për dijen, kulturën dhe atdheun. Ai zotëronte disa gjuhë të huaja dhe ishte ndër intelektualët më të formuar të kohës së vet. Talenti i tij u shfaq si në letërsi e art, ashtu edhe në jetën politike e kombëtare.
Por Murat Toptani nuk zgjodhi rrugën e rehatisë. Për idealet e tij u përndoq, u arrestua dhe u internua nga Perandoria Osmane. As burgimi dhe as mërgimi nuk e larguan nga ëndrra e madhe për një Shqipëri të lirë. Nga Italia në Bukuresht, nga Brukseli në kolonitë shqiptare të Evropës, ai punoi pa pushim për çështjen kombëtare, duke u bërë një nga zërat më të fuqishëm të shqiptarizmës së kohës.
Kur u kthye në atdhe, vazhdoi misionin e tij me të njëjtin përkushtim. Shtëpia e tij në Tironë u bë vatër e patriotizmit shqiptar. Për këtë arsye u internua sërish bashkë me familjen, por as kjo nuk ia theu vullnetin.
Më 28 Nëntor 1912, në Vlorë, si përfaqësues i Tironës, Murat Toptani mori pjesë në ngjarjen më të madhe të historisë sonë kombëtare. Aty, krah Ismail Qemalit dhe burrave të tjerë të kombit, ai firmosi Aktin e Pavarësisë së Shqipërisë, duke lënë emrin e tij të gdhendur përjetë në themelet e shtetit shqiptar.
Pak veta e dinë se Murat Toptani ishte edhe një nga pionierët e artit shqiptar. Në Galerinë Kombëtare të Arteve ruhet ende busti i Skënderbeut i realizuar prej tij në vitin 1917, dëshmi e talentit dhe dashurisë së tij për historinë kombëtare.
Faik Konica, që e njohu nga afër, shkruante për të: “Murat Beu ishte patriot i zjarrtë, mjaft inteligjent…” Një vlerësim që e përmbledh më së miri figurën e këtij burri të madh.
Sot, kur kujtojmë Murat Toptanin, nuk kujtojmë vetëm një firmëtar të Pavarësisë. Kujtojmë një tironas që sakrifikoi lirinë e tij për lirinë e Shqipërisë, një artist që i dha shpirt kombit dhe një atdhetar që e deshi vendin më shumë se veten.
Nga zemra e Tironës në themelet e shtetit shqiptar, Murat Toptani mbetet simbol i patriotizmit, kulturës dhe sakrificës për atdheun. Tirona nuk i harron bijtë e saj🤍💙🇦🇱