26/06/2026
Fjala në “Tavolinën e Mendimit të Lirë”
Të nderuar kolegë, profesionistë, përfaqësues të shoqërisë civile, media dhe qytetarë,
Shqipëria po kalon një moment të rëndësishëm reflektimi. Në sipërfaqe shohim protesta, tension politik, debate të ashpra dhe mosbesim në rritje ndaj institucioneve. Por në thelb të kësaj situate gjendet një pyetje shumë më e madhe: a funksionon kontrata sociale midis qytetarit dhe shtetit?
Siguria publike, ekonomia, drejtësia, transparenca dhe përfaqësimi politik nuk janë çështje të ndara. Ato janë pjesë e të njëjtit sistem. Kur qytetari humbet besimin se zëri i tij dëgjohet, lind pakënaqësia. Kur mungon transparenca, lind dyshimi. Kur mungojnë mekanizmat e kontrollit demokratik, lind kërkesa për ndryshim.
Ngjarjet e fundit, përfshirë tensionet dhe dhunën e raportuar në Zvernec, duhet të na shqetësojnë të gjithëve. Dhuna nuk mund të jetë zgjidhje, por as injorimi i shqetësimeve qytetare nuk është zgjidhje. Një shtet demokratik duhet të garantojë njëkohësisht sigurinë publike, të drejtën e protestës dhe dialogun me qytetarët.
Protestat që po zhvillohen sot nuk janë vetëm një reagim ndaj një ngjarjeje apo një vendimi politik. Ato përfaqësojnë një grumbullim pakënaqësish të akumuluara ndër vite. Në to gjejmë kërkesa për më shumë drejtësi sociale, më shumë transparencë, më shumë llogaridhënie dhe më shumë mundësi për qytetarët.
Megjithatë, një nga sfidat kryesore mbetet mungesa e një zëri të unifikuar përfaqësues. Shoqëria shqiptare është e fragmentuar në shumë grupime, organizata dhe iniciativa qytetare që shpesh ndajnë të njëjtat shqetësime, por nuk arrijnë të koordinojnë energjitë dhe objektivat e tyre.
Prandaj, mendoj se ka ardhur koha për krijimin e një rrjeti bashkëpunimi midis profesionistëve, shoqatave, organizatave dhe iniciativave qytetare që besojnë te demokracia liberale, te rruga europiane e Shqipërisë dhe te partneriteti strategjik me SHBA-në dhe Bashkimin Europian.
Ky rrjet nuk duhet të jetë parti politike dhe as kundërparti. Ai duhet të jetë një platformë kombëtare ekspertize dhe dialogu publik. Një hapësirë ku ekonomistët, juristët, ekspertët e sigurisë, akademikët, sipërmarrësit dhe përfaqësuesit e shoqërisë civile të kontribuojnë me ide dhe alternativa konkrete.
Ne kemi nevojë për një opozencë teknike dhe profesionale ndaj çdo qeverie, pavarësisht ngjyrave politike. Një institucion moral dhe intelektual mbi palët, që gjykon mbi bazën e interesit publik dhe jo të interesit partiak.
Në këtë kuadër, propozoj organizimin e një takimi kombëtar, ose më tej të një Kongresi Mbarëkombëtar të Shoqërisë Civile dhe Profesionistëve, ku të diskutohen prioritetet strategjike të zhvillimit të vendit për dekadën e ardhshme.
Objektivi nuk duhet të jetë vetëm kritika ndaj problemeve ekzistuese, por ndërtimi i një Projekti Kombëtar Zhvillimi, i cili të përfshijë:
* Reformimin e institucioneve demokratike.
* Forcimin e sigurisë publike dhe shtetit ligjor.
* Zhvillimin ekonomik dhe mbështetjen e sipërmarrjes.
* Mbrojtjen e pasurive kombëtare.
* Përmirësimin e sistemit arsimor dhe shëndetësor.
* Rritjen e pjesëmarrjes qytetare në vendimmarrje.
Një pjesë e këtyre ndryshimeve mund të kërkojnë ndërhyrje në ligje të rëndësishme apo edhe në Kushtetutë. Por legjitimiteti më i lartë demokratik mbetet sovrani. Prandaj, çështjet me rëndësi kombëtare duhet të kenë mundësinë të vulosen nga qytetarët përmes referendumit.
Po aq e rëndësishme është të ruajmë komunikimin me të gjitha forcat politike, parlamentare dhe jashtë parlamentare. Jo për t’u bërë pjesë e tyre, por për të afruar interesin publik me vendimmarrjen politike dhe për të nxitur konsensuset e nevojshme kombëtare.
Nëse vendi do të shkojë drejt zgjedhjeve të parakohshme apo jo, kjo është një çështje që duhet të zgjidhet në përputhje me Kushtetutën, ligjin dhe vullnetin demokratik. Por përpara çdo procesi elektoral duhet të diskutohet besueshmëria e sistemit, standardet demokratike dhe garancitë që rezultati të pranohet nga të gjitha palët.
Faktori ndërkombëtar mbetet një element i rëndësishëm. Bashkimi Europian dhe Shtetet e Bashkuara kanë qenë partnerët kryesorë të Shqipërisë në rrugën e saj demokratike. Ne duhet të komunikojmë me ta në mënyrë të organizuar, profesionale dhe të pavarur, duke paraqitur realitetin e vendit përmes analizës dhe fakteve, jo propagandës politike.
Për këtë arsye, mendoj se kjo tavolinë duhet të ketë një strukturë minimale funksionale: një zëdhënës për komunikimin publik, grupe pune sipas fushave dhe përfaqësues që mbajnë kontakte të vazhdueshme me partnerët europianë dhe amerikanë.
Mbi të gjitha, ne duhet të punojmë për unitetin kombëtar të shqiptarëve kudo që jetojnë. Shqipëria, Kosova dhe hapësira shqiptare kanë nevojë për më shumë bashkëpunim intelektual, ekonomik dhe kulturor, duke respektuar realitetet politike ekzistuese dhe orientimin euroatlantik.
Sot nuk kemi nevojë për më shumë ndarje. Kemi nevojë për më shumë ura komunikimi.
Nuk kemi nevojë për më shumë zhurmë. Kemi nevojë për më shumë ide.
Nuk kemi nevojë për më shumë përplasje. Kemi nevojë për më shumë vizion.
Brezi i ri që po ngre zërin sot nuk duhet parë si problem, por si mundësi. Shqipëria e re nuk ndërtohet duke heshtur qytetarët, por duke i dëgjuar ata.
Le ta shndërrojmë energjinë e pakënaqësisë në energji ndryshimi.
Le ta kalojmë debatin nga revolta te zgjidhja.
Le ta ndërtojmë së bashku një kontratë të re sociale mes shtetit dhe qytetarit, një kontratë që garanton liri, dinjitet, drejtësi dhe zhvillim.
Faleminderit.