27/07/2026
📖✨ Nga Brezi në Brez-kur kujtesa bëhet histori, dhe historia bëhet trashëgimi.
Voice of Roma in Albania, në kuadër të projektit “Nga Brezi në Brez: Dokumentimi i kulturës dhe traditavet rome përmes një albumi kulturor”, dhe me mbështetjen e Komitetit për Pakicat Kombëtare, ka realizuar Scrapbook me titull: “Nga brezi në brez”.
📖✨ Çfarë është një Scrapbook (Album Dokumentar-Kulturor)?
🤔 Po sikur historia të mos lexohej vetëm me tekst, por edhe me fotografi, kujtime, vizatime, dokumente dhe rrëfime personale? Pikërisht kjo është filozofia e një scrapbook-u.
Një scrapbook, ose album dokumentar-kulturor, është shumë më tepër sesa një album fotografish. Ai është një formë krijuese e dokumentimit që ndërthur histori gojore, fotografi, dokumente arkivore, ilustrime, vizatime, objekte, citime, harta dhe elementë të tjerë vizualë për të rrëfyer një histori ose për të ruajtur kujtesën kolektive të një komuniteti, grupi shoqëror, fisi, periudhë kohore. Ti zgjedh!
Pak histori, origjina e scrapbook-ut daton që në shekujt XV–XVI, ndërsa forma moderne u përhap gjerësisht gjatë shekullit XIX dhe fillimit të shekullit XX, kur familjet dokumentonin jetën e tyre përmes fotografive, letrave, gazetave dhe kujtimeve personale. Sot, scrapbook-u përdoret gjithnjë e më shumë nga muze, arkiva, studiues dhe organizata kulturore si një mënyrë bashkëkohore për të dokumentuar dhe promovuar trashëgiminë kulturore.
🎨📸 Pse zgjodhëm këtë format?
Prej disa vitesh, Voice of Roma in Albania ka investuar në forma të ndryshme artistike dhe vizuale për dokumentimin dhe promovimin e historisë, kulturës dhe traditave të komunitetit rom në Shqipëri. Ndër projektet tona më të rëndësishme, të cilat janë mbështetur nga Komiteti Kombëtar për Pakicat, janë:
🖼️ Albumi-Katalog me piktura dhe grafikë të piktorit rom Ferdinand Koçi, një dëshmi artistike dhe etnografike e jetës së romëve në zonat rurale dhe industriale gjatë periudhës së monizmit.
📚 Novela Grafike "Histori dhe Kulturë nga Romët e Myzeqesë", e cila solli historinë dhe kujtesën e komunitetit përmes rrëfimit vizual dhe ilustrimit.
📖 Sot, kemi zgjedhur një qasje të re: krijimin e një Scrapbook-u (Albumi Dokumentar-Kulturor), i cili ndërthur histori gojore, intervista, fotografi familjare, dokumente historike, materiale arkivore, ilustrime artistike, rikrijime vizuale dhe elementë të tjerë multimedialë për të dokumentuar dhe promovuar trashëgiminë kulturore rome.
Albumi është ndërtuar mbi bazën e hulumtimit në terren, historive gojore, intervistave, fotografive familjare, materialeve arkivore dhe dokumentimit vizual të realizuar në komunitete të ndryshme rome në Shqipëri.
Ai trajton profesione tradicionale, veshje, zakone, festa, muzikë, kujtesë familjare dhe elementë të tjerë të identitetit kulturor rom, duke sjellë pranë publikut histori që shpesh nuk gjenden në dokumentet zyrtare, por jetojnë ende në kujtesën e njerëzve.
💬 Për ne, ky album nuk është thjesht një botim. Është një mënyrë për të ruajtur kujtesën kolektive, për të dokumentuar trashëgiminë kulturore jo materiale dhe për ta bërë atë të aksesueshme për publikun përmes një forme moderne, artistike dhe dokumentare.
🙏 Falënderojmë me mirënjohje burrat dhe gratë rome që ndanë kujtimet e tyre, familjet që hapën arkivat personale, artistët, fotografët dhe të gjithë ata që kontribuuan në këtë proces.
Një falënderim i veçantë i shkon Komitetit për Pakicat Kombëtare për mbështetjen e këtij projekti dhe për angazhimin e tij në promovimin e trashëgimisë kulturore të pakicave kombëtare në Shqipëri.
❤️ Ky album u kushtohet brezave që ruajtën kujtesën dhe brezave që do ta trashëgojnë atë.
🎯 Projekti "Nga Brezi në Brez: Dokumentimi i Kulturës dhe Traditave Rome përmes një Albumi Kulturor" është zbatuar nga Voice of Roma in Albania me mbështetjen financiare të Komitetit për Pakicat Kombëtare, në kuadër të Thirrjes për Projekt-Propozime 2026.
Komiteti për Pakicat Kombëtare në Republikën e Shqipërisë
