چهاردهی لغمان

28/08/2025

چرا باید جنگ اوکراین خاتمه پیدا کند؟!!

05/02/2025

یو بل ویاړ!
راشد خان، چې د اوږدې مودې لپاره د T20 کرکټ یو له زړه راښکونکو لوبغاړو څخه و، اوس د دې فارمټ تر ټولو ډېرې ویکټې اخیستونکی لوبغاړی شو. دا ۲۶ کلن افغان لیګ بریکر د ډواین براوو ۶۳۱ ویکټو ریکارډ مات کړ، کله چې یې د سه شل لیګ په لومړي کوالیفایر کې د پارل رویلز پر وړاندې ډونیت ویللاګې بولډ کړ.

The 26-year-old Afghanistan spinner went past Dwayne Bravo's tally of 631 | ESPN.co.uk

03/02/2025

په ډېره خواشینۍ سره د لغمان درنو خلکو ته د مولوي صاحب بهلول روحاني، علمي او هنر دوست شخصیت د وفات له امله خپله ژوره خواخوږي څرګندوم. الله دې ارواښاد ته جنت الفردوس ورکړي او کورنۍ ته یې صبر او اجر نصیب کړي.

مولوی صاحب بالول (بهلول) مشهور به «مولوی»:
کمتر کسی از اهالی مهترلام لغمان با این نام آشنا نخواهد داشته باشد. مولوی صاحب شخص مذهبی است و مطالعه فراوانی درین بخش دارد. برداشت او از عقیده و دین متفاوت از برداشت های سنتی حاکم است. وعظ و نصحیت او شنوندگان زیادی دارد و از فرصت های مختلف استفاده میکند تا سخنانش به مردم برسد. درسگاهی در مرکز لغمان دارد که بشکل مجانی در اختیارش گذاشته شده تا تعالیمش را انتشار دهد. میگویند او بیشتر از ۵۰ سال عمرش را در تدریس سپری نموده است.
چیزی که او راخیلی برجسته ساخته دوری او از احزاب و جریانات سیاسی مذهبی است. با وجود آنکه از شهرت و محبوبیت وسیعی در میان مردم برخوردار است ولی همیشه از جریانات سیاسی خود را دور نگه داشته است.
عمرش را خودش هم نمیداند، تعریف میکند که تذکره اش را در زمان جنگ های کابل همراه با پولی که در جیبش بوده از طرف مجاهدین به «غنیمت» گرفته شد.

28/01/2025

د سیمو/کلتورونو له مخې کلیدي ونډې:
۱- د لرغونو تمدنونو ونډې:
منځنی ختیځ (بابل، آشور، فارس): په ریاضیاتو، نجوم، او طب کې لومړنۍ پرمختګونه.
مصر: په جیومیټري، طب، او انجینیرۍ کې نوښتګرې ونډې.
هند: د صفر، ټرایګونومیټري، او فلزاتو د ودې په برخه کې مرسته.
چین: د باروت، قطب نما، او لومړني علمي فکر اختراعات.
۲- د یوناني-رومي دوره:
د یوناني فلسفيانو (لکه ارشمیدس، ارسطو) او رومي انجینیرانو ونډې د لویدیځ ساینس بنسټونه جوړ کړل.
۳- د اسلامي زرين عصر (۸م–۱۴م پیړۍ):
پوهانو لکه الحسن، ابن سینا، او الخوارزمي په اپټیکس، طب، الجبرا، او نجوم کې لوی پرمختګونه وکړل.
۴- اروپایي رنسانس او روښانتیا (۱۵م–۱۸م پیړۍ):
د ګالیلیو، نیوټن، او کیپلر په څیر شخصیتونو لویې ونډې درلودې، خو ډیری وختونه د بې برخې شویو ډلو ونډې لږې پیژندل شوې.
۵- د عصري دور (۱۹م–۲۰م پیړۍ):
د نیکولا ټیسلا (صرب-امریکایي)، ماري کیوري (پولنډي-فرانسوي)، او جورج واشنګټن کارور (افریقایي-امریکایي) په څیر شخصیتونو لخوا ونډې متنوع شوې.
۶- نننی نړیوال ونډې:
ساینس په نړیواله کچه وده کړې، چې په آسیا، افریقا، او سویلي امریکا کې د ساینسپوهانو لخوا د پام وړ پرمختګونه کیږي، سره له دې چې لویدیځ هیوادونه هم رول لري.
په تاریخي ډول، سیسټمیک نابرابریو ډیری نژادونو او قومونو ته د فرصتونو محدودیتونه جوړ کړل، چې معنی دا ده چې د دوی ونډې ډیری وختونه نه دي پیژندل شوي یا حذف شوي. په تیرو څو لسیزو کې دا بدلون موندلی، او په ساینس کې متنوع غږونه زیات پیژندل کیږي.