افغان ادبي بهير

16/09/2026

د جمعې په ماسپښين، په افغان ادبي بهير کې کره‌کتنه‌ او مشاعره ده.
خدای مو راوله!

10/09/2026

سبا ته په افغان ادبي بهیر کې نثر او شعر دواړه ويل کېږي.
په خیر راشئ!

26/08/2026

په خیر راشئ!

19/08/2026

د جمعې په ورځ، استاد محب الله ترابي د فورمالیستي کره‌کتني په اړه لکچر وړاندې کوي.

13/08/2026

06/08/2026

سبا ته په افغان ادبي بهير کې استاد محمد شریف ځدراڼ د «شاهنامه او افغانستان» تر نامه لاندې لکچر ورکوي. له لکچر وروسته مشاعره هم لرو.
په خیر راشئ!

25/07/2026

افغان ادبي بهیر کې د نصیر احمد احمدي د داستان لیکنې پر ځانګړتیاوو بحث او مشاعره وشوه

د افغان ادبي بهیر په اونیزه غونډه کې؛ چې د یو شمېر استادانو او فرهنګیانو په ګډون جوړه شوې وه؛ د هېواد د پیژندل شوي کیسه لیکوال نصیر احمد احمدي د ناولونو پر ځانګړنو خبرې وشوې. یاده غونډه کې لیکوال او ژورنالېست عتیق الله امید پر همدې موضوع لکچر وړاندې کړ او په پای کې د ګډونوالو له خوا ازاده مشاعره هم وشوه.

راپور
کابل کې د افغان ادبي بهیر د دې اونۍ غونډه د پروفسیرډاکټر اجمل ښکلي په مشرۍ او د سمیع الله وصال په کوربه‌توب وشوه. د غونډې ځانګړی مېلمه ادیب او لیکوال رحمان ارمان و او علمي لکچر عتیق الله امید وړاندې کړ. امید د پښتو ناول او کیسې افسانوي لیکوال نصیر احمد احمدي د داستان لیکنې پر ځانګړنو لکچر درلود.

امید په خپل لکچر کې د نصیر احمد احمدي د داستاني هنر بېلابېل اړخونه وڅېړل. د هغه په وینا احمدي د داستان د پېښو او حالاتو ترمنځ یو متوازن تسلسل ساتلی او هېڅکله یې هڅه نه ده کړې چې له لوستونکي یا کرکټر سره د خواخوږۍ په روحیه د کیسې پای کې د اتل بریا حتمي کړي؛ د بېلګې په توګه؛ احمدي دا لازمه نه ده ګڼلې چې په یوه رومانټیکه کیسه کې دې دوه مینان حتماً سره یوځای شي، یا دې اتل پر ضد اتل بریالی شي؛ ځکه احمدي د خپلو کرکټرونو پر ځای د پېښو طبیعي بهیر ته لومړیتوب ورکړی. د همدې لپاره یې ناولونه تر ډېره واقعه‌محوره دي.

ویناوال زیاته کړه، چې احمدي د کرکټرونو رواني او عاطفي حالتونه په ساده او اغېزمنو الفاظو انځور کړي او د هرې پېښې پر مهال یې مناسب چاپېریال هم په پام کې نیولی دی. د نوموړي په باور، د احمدي ناولونه ځکه ریښتیني ښکاري چې د داستان ټول عناصر یې په منطقي ډول سره تړلي او منظم کړي دي او د پېښو د توجیې لپاره یې له ټولو شونو امکاناتو ګټه اخیستې ده.

امید همدارنګه وویل چې احمدي د ټولنیزو شرایطو، د کرکټرونو ژبې یا لهجې او ټولنیز موقعیت ترمنځ مناسب تناسب ساتلی دی. د امید په وینا احمدي کرکټرونه په لومړي سر کې نه راپېژني، بلکې د پېښو او صحنو په بهیر کې یې ورو ورو لوستونکي ته معرفي کوي. د هغه په اند، احمدي د تصویر جوړونې ځانګړی سبک لري، جملې یې لنډې؛ خو ماناوې یې ژورې دي چې لوستونکی فکر کولو ته هڅوي، د کرکټرونو نومونه یې د کیسې له زمان و مکان او د کرکټر له ټولنیز حالت سره منطقي تړاو لري او د ناولونو پای یې داسې دی، چې لوستونکی فکر کولو ته اړ باسي. د نوموړي په وینا، د احمدي د ناولونو صحنې د زنځیر د کړیو په څېر سره نښتي دي او که یوه کړۍ ترې لرې شي، د ټول داستان جوړښت زیانمنېږي.

د لکچر تر پای وروسته د غونډې ګډونوالو د نصیر احمد احمدي پر فن او د عتیق الله امید پر څېړنه خپل نظرونه شریک کړل.

استاد محب الله ترابي وویل: امید د یوه دقیق لوستونکي په توګه د احمدي د داستاني تخنیکونو په اړه ارزښتمنې خبرې وکړې، خو ځینې ټکي د بحث وړ دي. د هغه په اند، د «غڼې ځاله» ناول د احمدي له هغو اثارو څخه دی چې کرکټر پکې فعال رول لري؛ نو ځکه دا اثر یوازې واقعه‌محور نه، بلکې کرکټرمحور هم ګڼل کېدای شي. نوموړي دا هم وویل چې د «نیکه» ناول د تاریخي ناول په توګه د ریښتینولۍ ځانګړنه لري، نو د دې اثر مثال د احمدي د عمومي سبک یا ریښتیا ته د ورته والي د ثابتولو لپاره بشپړ مناسب نه دی.

د غونډې مېلمه ګل رحمان ارمان وویل: که څه هم چې د احمدي ډېری اثار یې لوستي، خو د امید له لکچر وروسته یې دې ټکي ته ډېر پام شو چې احمدي په خپلو داستانونو کې د افغاني ټولنې عادي ژوند څومره په طبیعي ډول انځور کړی دی. نوموړي زیاته کړه، که څه هم امید وویل چې احمدي خپل شخصي احساسات پر داستان نه دي تپلي، خو د «غڼې ځاله» او «جوجو» ناولونه ښيي چې لیکوال په ځینو ځایونو کې خپل احساسات هم د داستان برخه ګرځولي دي.

د غونډې مشر، ډاکټر اجمل ښکلي، د امید لکچر وستایه او ویې ویل چې نوموړي په دې څېړنه کې د احمدي د فن ژوره مطالعه کړې او د «احمدي‌پوه» لقب ورکول ورته بې‌ځایه نه دي. هغه سپارښتنه وکړه، چې دا لکچر باید لا پراخ او بشپړ شي. استاد ښکلي وویل، نصیر احمد احمدي یو فطري کیسه‌لیکوال و او د ټولنې ستونزې یې په هنري ژبه انځورولې. د ده په باور، احمدي یوازې په «جوجو» ناول کې تر یوه بریده له هنري توازنه وتلی او د لوستلو پر مهال پرې د نصیحتونو د ټولګې ګومان کېږي. نوموړي دا هم وویل چې احمدي د افغاني ښځمنو ستونزې ښې درک کړې وې، ځکه په نږدې هر ناول کې یې ښځینه کرکټرونه شتون لري. استاد ښکلي د خپلو خبرو په پای کې د امید هغه خبره د تامل وړ وبلله چې د احمدي په ناولونو کې یې د کرکټرونو د ارواپوهنیزې شننې په اړه کړې وه ؛ ځکه د ده په اند، احمدي خپلو ناولونو کې ارواپوهنیز تحلیل ته چندان ځای نه دی ورکړی.

د غونډې په دویمه نیمایي کې ازاده مشاعره وشوه. ګڼو شاعرانو خپل او انتخابي شعرونه د ډېکلومې او ترنم په بڼه وړاندې کړل. په دې برخه کې زبیر زمان، پیوند پټان، حاجي محمود هېواد، استاد اجمل ښکلی، عمران امیري، استاد محب الله ترابي، فرهاد علي مومند، ذبیح الله شفق او بخت جمال کریمي هغه نومونه دي چې په مشاعره کې یې خپل انتخابونه پر ګډونواولو ولورول او د مشاعرې فضا یې رنګینه کړه.

د غونډې د ارزونې لپاره مېلمه ګل رحمان ارمان خبرې وکړې. هغه وویل چې امید پر خپل لکچر د پام وړ کړاو ګاللی و او ګډونوالو ته یې نوي بحثونه وړاندې کړل. نوموړي مشاعره هم بریالۍ وبلله؛ خو سپارښتنه یې وکړه، چې د غونډو وخت باید په ښه ډول مدیریت شي، څو ګډونوال ستړي نه شي.

د غونډې په پای کې پرېکړه وشوه، چې د راتلونکې اونۍ غونډه به د مناثرې او مشاعرې لپاره ځانګړې وي.

راپور: عبدالجبار نافع

15/07/2026

سبا په افغان ادبي بهير کې په غزل کره‌کتنه کېږي او پای ته مشاعره هم ده، خدای مو په خیر راوله.

02/07/2026

خدای مو راوله!
سبا په افغان ادبي بهیر کې مناثره او مشاعره دواړې دي.

13/05/2026

د افغان ادبي بهیر راتلونکې غونډه د تاریخ‌لیکنې د نیمګړتیاوو په باره کې بحث ته ځانګړې شوې ده.
په پای کې مشاعره هم ده. په خیر راشئ.