02/06/2026
🚨 LẠM DỤNG THUỐC GIẢM ĐAU, HẠ SỐT VÀ NHỮNG MỐI NGUY TIỀM ẨN.
Thuốc giảm đau, hạ sốt có lẽ là nhóm thuốc phổ biến nhất trong mọi tủ thuốc gia đình. Tuy nhiên, vì quá quen thuộc nên nhiều người dễ chủ quan, tự ý dùng thuốc không đúng cách hoặc kéo dài. Trên thực tế, các thuốc này vẫn có thể gây ra những tác dụng phụ nghiêm trọng trên gan, dạ dày, thận và tim mạch. Vì vậy, chúng cần được sử dụng thận trọng, đúng liều và đúng hướng dẫn để đảm bảo an toàn.
🔥THỰC TRẠNG ĐÁNG BÁO ĐỘNG
📊80,8% số hộ gia đình có lưu trữ thuốc tại nhà chọn tích trữ nhóm giảm đau, hạ sốt.
Vì được sử dụng thường xuyên và dễ dàng tiếp cận, nhóm này cũng trở thành nguyên nhân hàng đầu gây ngộ độc trong các trường hợp ngộ độc ở trẻ em.
🔥PARACETAMOL (ACETAMINOPHEN) "SÁT THỦ" THẦM LẶNG CỦA GAN
Nhiều loại thuốc cảm, ho, sổ mũi phổ biến trên thị trường hiện nay như Decolgen, Tiffy hay Panadol đã chứa sẵn Paracetamol (Acetaminophen). Vì không để ý thành phần, nhiều người vô tình dùng thêm sản phẩm hạ sốt hoặc giảm đau khác có cùng hoạt chất, khiến tổng liều vượt quá mức an toàn mà không hề hay biết.
👉👉Hệ lụy từ việc quá liều: Hoạt chất sẽ tạo ra các chất độc gây phá hủy tế bào gan. Nhẹ có thể gây tổn thương gan cấp tính, nặng hơn là suy gan cấp, thậm chí đe dọa tính mạng.
👉👉Dấu hiệu ngộ độc cần lưu ý: Buồn nôn, nôn ói liên tục, đau vùng hạ sườn phải (vị trí của gan), mệt lả hoặc lơ mơ, thay đổi trạng thái tinh thần.
👉👉Khi tình trạng tiến triển nặng: Người bệnh có thể rơi vào toan máu, rối loạn đông máu, tổn thương não và suy đa cơ quan.
📌Liều dùng an toàn ở người lớn và trẻ từ 12 tuổi:
Mỗi lần: 0,5 – 1 g (tương đương 1 – 2 viên 500 mg).
Khoảng cách: Các liều cách nhau tối thiểu 4 – 6 giờ.
Giới hạn tối đa: Tuyệt đối không vượt quá 4 g/ngày. Người thường xuyên sử dụng rượu bia, suy dinh dưỡng hoặc có bệnh gan nên giới hạn tối đa khoảng 3 g/ngày.
📌Đối với trẻ em: Liều dùng phụ thuộc hoàn toàn vào tuổi, cân nặng và tình trạng sức khỏe của từng bé. Phụ huynh bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.
🔥THUỐC KHÁNG VIÊM KHÔNG STEROID (NSAIDs) "KẺ THÙ" CỦA DẠ DÀY VÀ THẬN
Các hoạt chất kháng viêm không steroid (NSAIDs) như Ibuprofen, Diclofenac hay Meloxicam là những giải pháp giảm đau, kháng viêm rất phổ biến. Nhiều người thường tự ý sử dụng để điều trị đau đầu, đau cơ, đau xương khớp hoặc đau sau vận động. Chính vì dễ mua và cho hiệu quả nhanh nên nhóm này rất hay bị lạm dụng, thậm chí nhiều người còn tự tăng liều hoặc phối hợp nhiều loại cùng lúc mà không biết chúng có cơ chế tác dụng tương tự nhau.
👉👉Cơ chế tác động: NSAIDs hoạt động bằng cách ức chế các chất trung gian gây viêm và đau. Tuy nhiên, cơ chế này cũng đồng thời làm giảm lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày và ảnh hưởng trực tiếp đến lưu lượng máu nuôi thận.
👉👉Tác hại khi lạm dụng: Gây cồn cào, đau thượng vị, viêm loét dạ dày; nặng hơn là xuất huyết tiêu hóa và suy thận cấp.
👉👉Đối với người lớn tuổi hoặc có bệnh nền (tim mạch, tăng huyết áp): Việc lạm dụng NSAIDs có thể làm tăng huyết áp, gây giữ nước và làm tăng nguy cơ gặp biến cố tim mạch nguy hiểm.
📌Khuyến cáo an toàn từ chuyên gia khi sử dụng NSAIDs:
Tuyệt đối không uống khi bụng đói: Luôn dùng trong hoặc ngay sau bữa ăn no để giảm thiểu tối đa sự kích ứng lên niêm mạc dạ dày.
❌ ❌ Tránh xa rượu bia và "combo" tự chế: Không dùng chung NSAIDs với các loại thức uống có cồn, và không tự ý kết hợp nhiều loại giảm đau-kháng viêm với nhau vì sẽ làm tăng vọt nguy cơ xuất huyết tiêu hóa.
❌ ❌ Thận trọng với bệnh nền: Những người có tiền sử viêm loét dạ dày, suy thận, hoặc bệnh lý tim mạch, cao huyết áp tuyệt đối không nên tự ý sử dụng. Hãy luôn tham khảo ý kiến Bác sĩ hoặc Dược sĩ để được lựa chọn giải pháp và phác đồ an toàn nhất!
Nguồn tham khảo (References):
1. Tieu Mai Diep, et al. (2024). Prevalence and determinants of household medicine storage in Vietnam: A community-based cross-sectional study. SAGE open medicine, 12, 20503121241227371. https://doi.org/10.1177/20503121241227371
2. Luân, N. H., & Khôi, P. H. M. (2024). Đặc điểm trẻ ngộ độc cấp nhập Khoa Cấp cứu Bệnh viện Nhi Đồng 2 từ 01/06/2013-01/06/2023. Tạp chí Y học Việt Nam, 539(1).
3. Dart, R. C., et al. (2023). Management of Acetaminophen Poisoning in the US and Canada: A Consensus Statement. JAMA network open, 6(8), e2327739. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.27739
4. Bộ Y tế. (2022). Dược thư Quốc gia Việt Nam. Nhà xuất bản Y học.
5. Moore, N., Pollack, C., & Butkerait, P. (2015). Adverse drug reactions and drug-drug interactions with over-the-counter NSAIDs. Therapeutics and clinical risk management, 11, 1061–1075. https://doi.org/10.2147/TCRM.S79135