Industrial Chemistry Graduated Association

25/06/2026

အရသာရှိလှတဲ့ အသား၊ငါး၊ပင်လယ်စာ၊အသားခြောက်၊ ငါးခြောက် ကြော်လေးတွေက ထမင်းမြိန်စေတာ အမှန်ပဲ။ ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်း ဈေးကွက်ထဲက အသား/ အသားခြောက်အချို့မှာ တာရှည်ခံဖို့နဲ့ ပိုးမကျအောင် "ဖော်မလင်" တွေ၊ အရောင်လှပြီး စွဲမက်စရာဖြစ်အောင် "ယမ်းစိမ်း" တွေ ခိုးသုံးကြတာများပါတယ်..

​ဒါတွေဟာ ရေရှည်မှာ ငါတို့ရဲ့ ကျန်းမာရေးကို ဖြည်းဖြည်းချင်း အဆိပ်ခတ်နေတာနဲ့ တူတူပါပဲ။

​ ဒီဓါတုပစ္စည်းတွေက ဘာလို့အန္တရာယ်ရှိတာလဲ။
• ​ဖော်မလင် (Formalin): လူသေကောင်တွေကို မပုပ်မသိုးအောင် သုံးတဲ့ ဓါတုပစ္စည်းပါ။ ဒါကို စားသုံးမိရင် အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်း ရောင်ရမ်းတာ၊ ပျို့အန်တာတွေအပြင် ရေရှည်မှာ "ကင်ဆာရောဂါ" ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပါတယ်။

• ​ယမ်းစိမ်း
အသားကို အရောင်နီရဲပြီး လှနေအောင် သုံးကြတာပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ရောက်သွားရင် သွေးထဲက အောက်ဆီဂျင်သယ်ဆောင်မှုကို အနှောင့်အယှက်ပေးပြီး ကျောက်ကပ်နဲ့ အသည်းကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကလေးငယ်တွေအတွက် ပိုမို အန္တရာယ်ကြီးမားပါတယ်။

​ဖော်မလင်ကို အဓိကအားဖြင့် ပုစွန်၊ ပင်လယ်စာ၊ ငါး၊ ကြက်သား၊ ပဲပြား၊ မုန့်ဖတ်နဲ့ မျှစ်တွေမှာ သုံးလေ့ရှိပါတယ်။

• ​အနံ့ကို အကဲခတ်ပါ: ဖော်မလင်စိမ်ထားတဲ့ သားငါးတန်းနား သွားရင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အသားကို အနီးကပ် နမ်းကြည့်ရင်ဖြစ်ဖြစ် ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ စူးရှရှ ဓာတုဗေဒအနံ့ (မျက်စိစပ်စပ်၊ နှာခေါင်းစပ်စပ် အနံ့မျိုး) ရတတ်ပါတယ်။

• ​ယင်ကောင် အကဲခတ်ပါ: အသားတွေ၊ ငါးတွေက လတ်ဆတ်နေပုံရပေမယ့် ယင်ကောင် တစ်ကောင်မှ မနားဘူးဆိုရင် ဖော်မလင် သုံးထားဖို့ ရာခိုင်နှုန်း အလွန်များပါတယ်။

• ​အသား တောင့်တင်းလွန်းခြင်း: ငါးဆိုရင် ဗိုက်သားတွေက ပျော့မသွားဘဲ ခဲနေသလိုမျိုး တောင့်တောင့်မာမာကြီး ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ပဲပြားဆိုရင်လည်း ကိုင်ကြည့်ရင် အိမနေဘဲ ကြမ်းတမ်းတမ်းနဲ့ မာကျောကျော ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။

• ​အရောင် မပြောင်းခြင်း: အသားတွေကို အပြင်မှာ ဒီအတိုင်း ထားထားတာတောင် အချိန်အကြာကြီး အရောင်မပျက်ဘဲ ဖြူဖွေးလတ်ဆတ်နေရင် သံသယဝင်ရပါမယ်။

​၂။
​ယမ်းစိမ်းကိုတော့ အသားတွေ အရောင်နီရဲပြီး လှနေစေဖို့နဲ့ တာရှည်ခံဖို့အတွက် ဝက်အူချောင်း၊ ကြက်အူချောင်း၊ အမဲခြောက်၊ ဝက်သားခြောက်၊ ပက်စတာမီ (Ham) နဲ့ အသားလုံးတွေမှာ အသုံးများပါတယ်။

• ​ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ နီရဲလွန်းခြင်း: အသားခြောက် ဒါမှမဟုတ် ဝက်အူချောင်းတွေက သဘာဝအတိုင်း ညိုညစ်ညစ်အရောင် မရှိဘဲ၊ စူးရှတောက်ပတဲ့ ပန်းရောင် ဒါမှမဟုတ် အနီရဲရောင် ဖြစ်နေရင် ယမ်းစိမ်း အလွန်အကျွံ သုံးထားတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

• ​ချက်ပြုတ်ပြီးနောက် အရောင်မပြောင်းခြင်း: ပုံမှန်အသားက ချက်ပြုတ်လိုက်ရင် (သို့) ကြော်လိုက်ရင် အညိုရောင် ပြောင်းသွားရမှာ ဖြစ်ပေမယ့်၊ ယမ်းစိမ်းပါတဲ့ အသားတွေကတော့ ချက်ပြီး၊ ကြော်ပြီးရင်တောင် တောက်တောက်ပြောင်ပြောင် ပန်းရောင်/အနီရောင်အတိုင်း ကျန်နေတတ်ပါတယ်။

• ​အသားအဆီပြန်ပြီး တင်းမာနေခြင်း: အသားခြောက်တွေမှာ သဘာဝအတိုင်း အမျှင်လိုက်မပြတ်ဘဲ ပလတ်စတစ်လိုမျိုး ကျစ်ကျစ်လစ်လစ်ကြီး ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။

​ စားသုံးသူများအတွက် အန္တရာယ်ကင်းဝေးစေမည့် ဆောင်ရန်/ရှောင်ရန်များကတော့..
• ​ရေစီးမှာ စင်ကြယ်အောင်ဆေးပါ: ဖော်မလင်က ရေမှာ ပျော်ဝင်လွယ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သားငါး၊ ပဲပြားတွေကို မချက်ပြုတ်ခင် ရေစီးမှာ ၅ မိနစ်ကနေ ၁၀ မိနစ်လောက် ထပ်ဖန်လဲလဲ ဆေးကြောပေးပါ။ (ဆားရေ သို့မဟုတ် မုန့်ဖုတ်ဆိုဒါရည် အနည်းငယ်ထည့်ပြီး စိမ်ဆေးရင် ပို၍ပင် စင်ကြယ်စေပါတယ်)။

• ​အသားခြောက်ကို ရေနွေးဖျောပါ: ဝက်အူချောင်း၊ အသားခြောက်၊ပုဇွန်ခြောက်၊ငါးခြောက် တွေကို မကြော်ခင် ရေနွေးပွက်ပွက်ဆူမှာ မိနစ်အနည်းငယ် ခေတ္တပြုတ်ပြီးမှ ချက်ပြုတ်ပါ။ ယမ်းစိမ်းဓာတ် အတော်များများ ရေနွေးထဲ ပါသွားပါလိမ့်မယ်...

"ကျန်းမာရေးဆိုတာ ငွေနဲ့ဝယ်လို့မရတဲ့ အရာမို့ စားသမျှ အစားအသောက်တိုင်းကို သတိပြုပြီး ရွေးချယ်ကြပါစို့။

Ah Nar Lay
#ကျန်းမာရေး


Copy/Credit

18/04/2026

နတ်ရေကန်ထဲ ပေါင်မုန်​့သ​ွားသွား ကျွေးတဲ့ သူတွေ သိစေဖို့

ငါးတွေကို​ပေါင်မုန့်ကျွေးတာက ဘာလို့ ဒီလောက်ဆိုးတာလဲ?
ရေထုညစ်ညမ်းမှု: ပေါင်မုန့်မှာပါတဲ့ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်နဲ့ သကြားဓာတ်တွေက ရေထဲမှာ အကျိုးမပြုတဲ့ ဗက်တီးရီးယားတွေကို အဆမတန် ပွားစေပါတယ်။

ငါးတွေ ဗိုက်ဖောင်းသေခြင်း: ငါးတွေက ပေါင်မုန့်ကို စားလိုက်ရင် အစာအိမ်ထဲမှာ ပွတက်လာပြီး အစာမကြေဘဲ ဗိုက်ဖောင်းပြီး သေကုန်တတ်ပါတယ်။

ကန်အောက်ခြေ ပုပ်ခြင်း: ငါးမစားဘဲ ကျန်ခဲ့တဲ့ ပေါင်မုန့်ဖတ်တွေက ကန်အောက်ခြေမှာ အနယ်ထိုင်ပြီး မီသိန်း (Methane) နဲ့ အမိုးနီးယားဓာတ်ငွေ့တွေ ထွက်လာစေပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ရေက ညှော်နံ့တွေ၊ ပုပ်နံ့တွေ ထွက်လာတာပါ။

ပတ်၀န်းကျင်ရော ရေပါ အောက်ဆီဂျင်မရပဲ ငါးတွေရော လူတွေပါဒုက္ခရောက်စေပါတယ်

အသိဉာဏ်မဲ့သောလုပ်ရပ်က ကုသိုလ်မရ အကုသိုလ် ရစေတယ်
Copy/Crediy

11/04/2026

BREAKING: For the first time ever, a marine virus jumped to humans.

And it’s causing vision lowss.

In a historic first, scientists have identified a marine virus that has crossed the species barrier to cause severe ocular inflammation and vision loss in humans.

In a landmark medical discovery, researchers have identified the first documented instance of a marine virus jumping from aquatic animals to humans, resulting in severe and unusual eye symptoms. The pathogen, known as Covert Mortality Nodavirus (CMNV), was previously thought to infect only invertebrates and fish, such as shrimp and crustaceans. However, a study published in Nature Microbiology reveals that the virus is now responsible for a condition called Persistent Ocular Hypertensive Viral Anterior Uveitis (POH-VAU) in humans. Patients infected with this marine-borne virus experience symptoms similar to glaucoma, including intense inflammation and dangerously high intraocular pressure that can lead to permanent vision impairment.

Transmission appears to be primarily linked to the handling or consumption of raw seafood, with a majority of documented cases involving individuals who worked closely with aquatic species. Alarmingly, the virus exhibits a broad host range, infecting invertebrates, fish, and mammals alike—a level of adaptability that has stunned the scientific community. As human activity in marine ecosystems intensifies, experts emphasize that this spillover serves as a critical warning. This event marks a significant expansion of the known zoonotic landscape, proving that the ocean now represents a new frontier for emerging infectious diseases that can directly impact human health.

source: Chinese Academy of Fisheries Sciences. (2026). An emerging human eye disease is associated with aquatic virus zoonotic infection. Nature Microbiology.
Copy/Ctedit

11/04/2026

🌏 ၂၀၂၆ မြန်မာပြည်ရဲ့ရာသီဥတုဆိုင်ရာစိန်ခေါ်
မှုတွေက အပြိုင်အဆိုင်လာဖို့ တန်းစီနေကြပါတယ် 🌊

အခုအချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့ဟာ ရာသီဥတုရဲ့စပ်ကူးမတ်ကူးကာလကြီးထဲ ရောက်နေပါပြီ။ ပြီးခဲ့တဲ့
လတွေက အေးစိမ့်စိမ့်နဲ့ မိုးများခဲ့တဲ့ လာနီညာ
(La Niña)က နှုတ်ဆက်သွားပြီး၊ အခုတော့ ပူပြင်းခြောက်သွေ့တဲ့ အယ်လ်နီညို (El Niño)က ဝင်လာဖို့ တာစူနေပါပြီ။ နောက်၂ လဆို အယ်နီညိုစ၀င်လာ
ဖို့သေချာသလောက်ရှိနေတာပါ။

🔴 အယ်လ်နီညိုဆိုတာ ဘာလဲ

အယ်လ်နီညိုဆိုတာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာရဲ့ ရေမျက်
နှာပြင် အပူချိန်တွေ ပုံမှန်ထက် မြင့်တက်လာ
တာပါ။ဥပမာပေးရရင် ကမ္ဘာကြီးရဲ့ လေအေးပေးစက် စက်ယန္တရားကြီး ချို့ယွင်းသွားပြီး လေပူတွေ
တိုး၀င်ပြောင်းလဲသွားတာနဲ့ တူပါတယ်။ ရေနွေး
စီးကြောင်းတွေကြောင့် ကမ္ဘာ့လေထုစီးဆင်းပုံ ပြောင်းလဲသွားပြီး မြန်မာပြည်အပါအဝင် အရှေ့ တောင်အာရှမှာ မိုးနည်း၊ အပူတက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။

⛈️ လာနီညာအကုန် မိုးကြို လက်ရှိကာလ နဲ့
ပေါင်းအိုးထဲရောက်နေသလို မြန်မာပြည်

အခု ဧပြီလမှာ ကြုံနေရတဲ့ အခြေအနေက အယ်
လ်နီညို အစစ်မဟုတ်သေးဘဲ စပ်ကူးမတ်ကူးကြား ကာလပါ။

လေထုထဲမှာ အပူရှိန်က အရမ်းပြင်းနေပြီး စိုထိုင်း
ဆတွေကလည်း ပိတ်မိနေတယ်။ အပူလွန်ကဲတော့ လေတွေက အပေါ်ကို ဝုန်းခနဲတက်ပြီး မိုးတိမ်တောင်တွေ ဖြစ်စေတယ်။ ဒါကြောင့် နေပူနေရင်း မိုးခြိမ်းတာ၊ လေပြင်းတွေရုတ်တရုတ်တိုက်တာ၊မိုးသီးကြွေတာ နဲ့ မိုးကြိုးပစ်တာတွေက ပုံမှန်ထက် ပိုပြင်းထန်နေရတာဖြစ်ပါတယ်။

🗺️ အယ်နီညိုကြောင့် ဘယ်ဒေသတွေ ပိုထိခိုက်
နိုင်လဲ?

မြန်မာပြည်ရဲ့ မြေမျက်နှာပြင်အရ အကျိုးသက် ရောက်မှုက တဒေသနဲ့ တဒေသ မတူပါဘူး။

🏜️ အလယ်ပိုင်း နဲ့ အညာဒေသ
မကွေး၊ မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းအောက်ပိုင်း ၊ နေပြည် တော်၊ ပဲခူးတိုင်းမြောက်ပိုင်း

ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းတွေက မိုးတိမ်တွေကို
ကွယ်ထားတဲ့ မိုးကွယ်ရပ်ဝန်းဒေသဖြစ်လို့ အယ်
လ်နီညိုနှစ်တွေမှာ ပုံမှန်ထက် ပိုမိုဆိုးရွားတဲ့ မိုး
ခေါင်ရေရှားမှုကို ရင်ဆိုင်ရပါမယ်။ မိုးလယ်ကာလ (ဇွန်-သြဂုတ်) မှာ မိုးအလာနောက်ကျတာ၊ မိုးဦး
ခဏအရွာပြပြီး မရွာပဲခြားသွားတာ ပိုကြာနိုင်ပါတယ်။အပူဆုံးနဲ့ ရေအရှားဆုံး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
အယ်လ်နီညိုကြောင့် မိုးဦးပျောက်ပြီး ရေတွင်း
တွေ ခန်းခြောက်နိုင်ခြေအထိ ကြိုတင်တွေးဆ
ပြင်ဆင်ထားဖို့လိုတဲ့ ဒေသတွေဖြစ်ပါတယ်။

🏞️ တောင်တန်းဒေသ

မိုးရွာသွန်းမှု ပုံစံဟာ အလွန်မတည်ငြိမ်ဖြစ်ပါမယ်။ မိုးရွာရင်လည်း အချိန်တိုအတွင်း သည်းထန်စွာရွာ
ချပြီး၊ မရွာရင်လည်း ရက်ရှည်လများ ခြောက်သွေ့နေမယ့် ပုံစံမျိုး ဖြစ်လာပါမယ်။ချင်း၊ ကချင်၊ ရှမ်း၊ ကရင်မြောက်ပိုင်း အပူရှိန် ကြောင့် မြေကြီးတွေ အက်ကွဲမယ်။ မိုးရုတ်တရက် ရွာရင် အက်ကြောင်းထဲ ရေဝင်ပြီးရုတ်တရက် မြေပြိုခြင်း အန္တရာယ်က အရင်နှစ်တွေထက် ပိုသတိ ထားရပါတယ်။

🛤️ မြစ်၀ကျွန်းပေါ်နဲ့ကမ်းရိုးတန်းဒေသ

မိုးရာသီအစပိုင်းမှာ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း/မုန်တိုင်း ဖြစ်ပေါ်မှု နည်းပါးနိုင်ပေမယ့် ၊ မိုးနှောင်းကာလ (အောက်တိုဘာ-နိုဝင်ဘာ) ကာလမှာတော့ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်း ပင်လယ်ရေမျက် နှာပြင် အပူချိန်မြင့်မားနေမှုကြောင့် ရုတ်တရက် အားကောင်းလာတဲ့ မုန်တိုင်း တွေက ရခိုင်နဲ့ ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ကို တိုက်ရိုက်ဝင်ရောက်နိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားနေပါတယ်။

ရခိုင်၊ ဧရာဝတီ၊ ရန်ကုန်နဲ့ ပဲခူးတိုင်းတောင်ပိုင်း
တို့ဟာ မိုးရာသီမှာ မုန်တိုင်းနည်းနိုင်ပေမယ့်၊အောက်
တိုဘာလောက်မှာ လာမယ့်မိုးနှောင်းမုန်တိုင်းတွေ
က အယ်လ်နီညိုနှစ်တွေမှာ ပိုအားကောင်းပြီး ဖျက်
အားပြင်းတတ်ပါတယ်။ မုန်တိုင်းတွေဖြစ်လာရင်
၊ ရေကြီးလာရင် ဘယ်လိုနေထိုင်ရှောင်ရှားရမယ်
စတာတွေကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားသင့်တဲ့ ဒေသ
တွေဖြစ်ပါတယ်။ မုန်တိုင်းဒဏ်ခံအဆောက်အအုံ
တွေ အရေးပေါ် ခိုလုံရာတွေကို စနစ်တကျပြင်ဆင်
စီမံထားကြဖို့လိုပါတယ်။

🏥 ကျန်းမာရေးအရလည်း ဒီလိုကာလတွေမှာ
ဘာတွေဖြစ်တတ်လည်းဆိုရင် ပထမဆုံးကြုံရမှာ
က အပူကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါတွေပါ။အပူဟာ မြင်
ရတဲ့ ရန်သူမဟုတ်ပါဘူး။ တရှိန်းရှိန်း ခံစားရတဲ့ ဝေဒနာမျိုးပါ။

ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မှုဟာ ပြည်သူတွေကျန်း
မာရေးကို တိုက်ရိုက် ခြိမ်းခြောက်နေပါတယ်။
• ရန်ကုန်နဲ့ မန္တလေးလို ကွန်ကရစ်တောတွေမှာ နေ့ဘက်အပူချိန်မြင့်မားရုံသာမက ညဘက်မှာပါ အပူ
မကျတဲ့ပြဿနာကြောင့် သက်ကြီးရွယ်အိုတွေနဲ့ သွေးတိုး၊ နှလုံးရောဂါအခံရှိသူတွေမှာ အပူရှပ်
တာ နဲ့ နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါတွေ ရုတ် တရက် ဖောက်လာနိုင်ပါတယ်။

• ရေတွင်းရေကန်တွေ ခန်းခြောက်နိုင်တာကြောင့် သန့်ရှင်းတဲ့ သောက်သုံးရေရှားပါးလာပါမယ်။ ဒီအခါ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော၊ ကာလဝမ်းရောဂါစတဲ့ (Waterborne Diseases (တွေ ကပ်ရောဂါအသွင် ဖြစ်ပွားလာနိုင်ခြေကို အထူးသတိထားရပါမယ်။
ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်မှု (Dehydration) ကြောင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါသည်တွေ ပိုမိုဆိုးရွားနိုင်ပါတယ်။

• မုန်တိုင်းအလွန်ကာလတွေမှာလည်း ကမ်းရိုးတန်းနဲ့မြစ်၀ကျွန်းပေါ်ဒေသတွေမှာ အောက်တိုဘာ၊ နိုဝင်ဘာလတွေထဲ မုန်တိုင်းဝင်ခဲ့ပါက ရေကြီးရေလျှံမှုနောက်ဆက်တွဲအဖြစ် သွေးလွန်တုပ်ကွေး
နဲ့ ငှက်ဖျားလို ခြင်ကတဆင့် ကူးစက်နိုင်တဲ့ရောဂါတွေ ရုတ်တရက် များပြားလာတတ်ပါတယ်။

🛡️ ဒီလိုဥတုအပြောင်းအလဲတွေအတွက် ဘယ်လို ပြင်ဆင်ကြမလဲ?

💦ရေကို ရွှေလိုစုပါ
အယ်လ်နီညိုနှစ်မှာ ရေရှားပါးမှုက အဓိကပြဿနာပါ။ အခုကတည်းက ရေလှောင်ကန်တွေ ပြုပြင်
ထားပါ။

🌾 စိုက်ပျိုးရေးသမားများ မိုးနည်းဒဏ်ခံသီး
နှံ ပြောင်းစိုက်ဖို့လိုပါတယ်။စက်သုံးဆီရှား၊ မြေသြဇာ၀ယ်ရခက် ၊ ကုန်စျေးနှုန်းကြီးမြင့်မူဒဏ်ကို တောင်သူလယ်သမားတွေအပြင် အခြေခံပြည်သူ လူထုအများစုက အလူးအလဲခံရဖို့ ရှိနေပါတယ်။

🌤️ နေရောင်ကို ရှောင်ပါ။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ကို
ကာကွယ်ပါ။

နေ့လယ် ၁၂ ကနေ ညနေ ၄ နာရီအတွင်း အပြင်မထွက်ပါနဲ့။ အိမ်မှာနေရင်း ရေကို နာရီဝက်တခါ (ဆာသည်ဖြစ်စေ၊ မဆာသည်ဖြစ်စေ) သောက်ပါ။
ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ဟာ ဧပြီနဲ့မေလမှာ အမြင့်ဆုံး
ဖြစ်တာကြောင့် ကျန်းမာရေးအရ သက်ရောက်မူ
ကြီးလို့ အထူးသတိထားဖို့လိုပါတယ်။


⚡သဘာဝအန္တရာယ် သတိပြုပါ

မိုးခြိမ်းရင် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းတွေ ဖြုတ်ထားပါ။ လေပြင်းတွေလာနိုင်တယ်လို့ သတိပေးထားတဲ့
ဒေသတွေ အိမ်အမိုးအကာကို ခိုင်အောင်လုပ်ပါ။
လဲကျနိုင်ချေရှိတဲ့သစ်ပင်တွေကို ကိုင်းခုတ်ရှင်း
ထားပါ။ တောင်စောင်းနေသူများ မြေအက်ကြောင်းတွေ့ရင် တာ၀န်ရှိသူတွေကို အကြောင်းကြားပါ။
ပေါ့ပေါ့လျော့လျောနေရင် မိုးရွာတဲ့အခါ ကောင်း
ကောင်း ဒုက္ခပေးတတ်ပါတယ်။

🌴စိမ်းလန်း၀န်းကျင် ဖန်တီးပါ

အိမ်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ သစ်ပင်စိုက်တာ၊ အရိပ်ရအောင် လုပ်တာက အပူဒဏ်ကို ၃ - ၅ ဒီဂရီအထိ လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။ (နေရာအကျယ်ရှိသူတွေ
မဖြစ်မနေလုပ်သင့်ပါတယ်) ။ ရန်ကုန် နေပြည်တော်
မန္တလေးတို့လို မြို့ပြအပူရှိန်ကဲတတ်တဲ့ဒေသတွေ
အတွက် မြေသားပြင်နဲ့ သစ်ပင်တွေဟာ မရှိမဖြစ်
လိုအပ်လာပါတယ်။

အယ်လ်နီညိုဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ မထိန်းချုပ်
နိုင်တဲ့ သဘာဝတရား ဖြစ်ပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုကတော့ ကိုယ့်အသက်နဲ့ ကိုယ့်
မိသားစုဘ၀တွေကို ကယ်တင်နိုင်မှာပါ။ ဒီသတင်း
စကားကို မျှဝေပြောပြခြင်းဖြင့် သင့်ပတ်ဝန်းကျင် ကလူတွေကိုလည်း စောင့်ရှောက်ပေးနိုင်ကြပါစေ။

မေ​တ္တာဖြင့်
🌿 AI Info Team 🌿
📆 10 APR 2026
/Credit

03/04/2026

⚠️ “၄၀°C ၀န်းကျင်တူနေပေမယ့်…အခုနွေက ဘာကြောင့် ပိုနေရခက်အောင် ပူနေတော့တာလဲ?” 🔥

🌏 ကျနော်တို့ Team ကနေ ဒေသတွင်းနဲ့ နိုင်ငံ
တကာမိုးလေ၀သဖြစ်စဥ်တွေကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်သုံးသပ်ပြီး ပြည်သူတွေ သိလိုကြတဲ့
အချက်လက်တွေကိုထပ်မံအသိပေးထုတ်ပြန်
ပေးလိုက်ပါတယ်။ ဒါတွေဟာ မိမိတို့ အသက်
ဘ၀နဲ့လူနေမူဖြစ်စဥ်တွေအပေါ် ကောင်းကောင်း
သက် ရောက်လာနေတဲ့အချက်တွေလည်း ဖြစ်
တာကြောင့်ပါ။ (စာနည်းနည်းပဲ ရှိပါတယ်​)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🔥 အရင်တုန်းကလည်း မြန်မာမှာ 40°C ၀န်းကျင်ဆိုတာ ရှိနေခဲ့တာပါပဲ။ အခုလည်း ဒီ40°C ၀န်းကျင်
အတူပါ။
❗ ဒါပေမဲ့ ပြည်သူတွေ အားလုံးသိတဲ့အတိုင်းပဲ...
“အခု 40°C ၀န်းကျင်က အရင်လို အရိပ်ထဲနေရုံနဲ့
မသက်သာတော့ဘူး။ ပိုပူတယ်၊ ပိုအိုက်တယ်၊ ပိုပြီး အသက်အန္တရာယ် ရှိနေတယ်။”

ဒါဟာ ကိုယ်တွေ ခံနိုင်ရည်ကျသွားတာမဟုတ်ဘဲ၊ ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုနဲ့ မြန်မာ့မြေပြင် သဘာဝတွေ ပြောင်းလဲသွားလို့ပါ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတာ ကြည့်ရအောင်... 👇
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🌏 ယနေ့ မိုးလေဝသအခြေအနေ (လက်ရှိ မြေပြင်အခြေအနေ)

📍 မြောက်ပိုင်း (ကချင်၊ စစ်ကိုင်းအထက်)
🌧️ အိန္ဒိယဘက်မှ ဝင်လာသော မိုးတိမ်များ ၊ လေကြမ်းများကြောင့် မိုးထစ်ချုန်းရွာနိုင် (80%)။ မိုးကြိုးနှင့် မိုးသီး သတိထားရမယ့်အချိန် ။

📍 တောင်တန်းဒေသ (ရှမ်းမြောက်၊ ချင်း​၊ စစ်ကိုင်းမြောက် )
🌦️ နေရာကွက်ကျား မိုးအနည်းငယ်ရွာနိုင်ပြီး၊ လျှပ်စီးနှင့် လေပြင်းအန္တရာယ် ရှိနေပါတယ်။

📍 အလယ်ပိုင်း (မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းအောက်၊
မကွေး၊ နေပြည်တော်)
🔥 မိုးမရွာသလောက်ဖြစ်ပြီး၊ မြေပြင်အပူရှိန် အလွန်ပြင်းထန်နေဆဲ (Extreme Dry Heat)။

📍 အောက်ပိုင်း (ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ ဧရာဝတီ ၊ ကရင်​၊မွန်)
☁️ ပူရုံတင်မကဘဲ စိုထိုင်းဆပါများနေတာကြောင့် အလွန်အိုက်စပ်မွန်းကျပ်နေတဲ့ဖြစ်စဥ်ဖြစ်နေပါ
တယ်။ (Humid Heat)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🔬 ဘာကြောင့် “အခု 40°C ၀န်းကျင်” က အရင်ကထက် ပိုပြင်းထန်ရတာလဲ?

1️⃣ ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုနှင့် စိုထိုင်းဆ (The Wet-Bulb Effect) 🌏
👉 အရင်က 40°C ၀န်းကျင်ဟာ "ခြောက်သွေ့တဲ့အပူ" ပါ။ ချွေးထွက်ရင် မြန်မြန်ခြောက်လို့ ကိုယ်အပူချိန် ပြန်ကျလွယ်ပါတယ်။
👉 အခုက အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာရေဟာ ပိုပူနွေးလာမှုကြောင့် လေထုထဲ ရေခိုးရေငွေ့ (စိုထိုင်းဆ) တွေ အများကြီး ပါလာပါတယ်။
➡️ အဲဒီကနေ လက်ရှိ40°C ၀န်းကျင်မှာ စိုထိုင်း
ဆရောသွားတဲ့အတွက် ချွေးထွက်ပေမယ့် မခြောက်တော့ပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်က အပူမစွန့်ထုတ်နိုင်တော့ဘဲ ပေါင်းအိုးထဲ ရောက်နေသလို(ကိုယ်ခံစားရတဲ့အပူချိန် 45°C+) ဖြစ်လာတာပါ။

2️⃣ မြို့ပြအပူထောင်ချောက် (Urban Heat Island Effect) 🏬

👉 သစ်တောတွေ၊ သစ်ပင်တွေ ၊ မြက်ခင်းစိမ်းတွေနေရာမှာ ကွန်ကရစ်လမ်းတွေ၊ အဆောက်အဦတွေ အစားထိုးဝင်လာပါတယ်။
👉 ကွန်ကရစ်က နေ့လယ်နေပူကို "စုပ်ယူသိုလှောင်" ထားပြီး ညဘက်မှာ ပြန်ထုတ်လွှတ်ပါတယ်။
➡️ ရလဒ်ကတော့ ညရောက်ရင်တောင် အပူမကျတော့ဘဲ (အနိမ့်ဆုံးအပူချိန် မြင့်လာခြင်း) လူတွေ
၂၄ နာရီလုံး အပူဒဏ်ကို ခံစားလာရပါတယ်။

3️⃣ လေထုညစ်ညမ်းမှုက ဖန်လုံအိမ်လို အုပ်ထားခြင်း (PM 2.5 & Smoke Trap) 🌫️

👉 မြို့အစွန်အဖျားနဲ့ နယ်ဘက်တွေက တောမီး၊
ရှို့မီးတွေက ထွက်တဲ့ မီးခိုးတွေနဲ့ မြို့ပြက ဖုန်မှုန့်တွေဟာ လေထုထဲမှာ "အမိုးအကာ" တခုလို ဖြစ်
နေပါတယ်။ မှုန်မှိုင်းမှိုင်း ပြာဝေဝေဖြစ်နေတာဟာ
ဒီဖြစ်စဥ်ကြောင့်ပါ။ မိုးကျပြီးမှသာ ဖုန်သိပ်ပြီး ပြန်သက်သာလာနိုင်ပါမယ်။
➡️ ဒီသက်ရော​က်မူကနေ မြေပြင်က အပူတွေ အထက်ကို မပျံသန်းနိုင်တော့ဘဲ ပိတ်မိနေတဲ့အတွက် အသက်ရှူရခက်ခဲလာပြီး ပူလောင်မှုကို
ပိုဆိုးစေပါတယ်။

4️⃣ မတည်ငြိမ်တဲ့ ရာသီကူးပြောင်းချိန် (Extreme Transition)

👉 အရှေ့ဘက်က (ထိုင်းဘက်)နဲ့ကိုယ့်နိုင်ငံမှာမြင့်တက်လာတဲ့ "အပူလှိုင်း" နဲ့ အနောက်ဘက် (အိန္ဒိယ/ဘင်္ဂလား)က လာတဲ့ "စိုထိုင်းတဲ့ လေအေး" တို့ မြန်မာနိုင်ငံပေါ်တည့်တည့်မှာ ထိပ်တိုက်တွေ့နေကြပါတယ်။
➡️ ဒီဖြစ်စဥ်ကြောင့်မိုးရွာရင်လည်း အစွန်းရောက် မိုးကြိုးလေပြင်းတွေ ဖြစ်လာပြီး၊ မရွာရင်လည်း အပူလွန်ကဲတဲ့ အခြေအနေကို ခံစားနေရတာပါ။
မိုးလည်းမ၀င်၊ နွေလည်း မပီပြင်သေးချိန်ပေါ့။
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏥 ကျန်းမာရေးအတွက် သတိပေးချက် (အသက်အန္တရာယ်)

ဒီဖြစ်စဥ်တွေရဲ့ကျန်းမာရေးအနေနဲ့သက်ရောက်
မူအဖြစ် ~
⚠️ (အပူကြောင့် နုံးချိခြင်း)
ချွေးအရမ်းထွက်၊ ခေါင်းမူး၊ ရင်တုန်၊ အားလျော့
လာခြင်း။ (ချက်ချင်း အရိပ်ထဲနားပြီး ရေသောက်ပါ) 👉 Heat Exhaustion

⚠️ (အပူလျှပ်ခြင်း - အရေးပေါ်)
ချွေးလုံးဝမထွက်တော့ဘဲ ကိုယ်ပူချိန် 40°C ကျော်လာခြင်း၊ ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ပြီး သတိလစ်ခြင်း။ (ဆေး
ရုံ ချက်ချင်းပို့ပါ) 👉Heat Stroke

👶 ကလေးငယ်များနှင့် 👴 သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ သွေးတိုး/နှလုံးရောဂါ အခံရှိသူများကို နေ့လယ်ဘက် အပြင်ပေးမထွက်ပါနှင့်။
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🌏 သဘာဝဘေးနှင့် မြေပြင်နှာသွင်ပြင်အပြောင်း
အလဲ (Seismologist & Geologist View)

👉 အပူလွန်ကဲမှုကြောင့် မြေသားများ အလွန်ခြောက် သွေ့ကျစ်လစ်သွားပါတယ်။
👉 ဒါကြောင့် မိုးကြိုကာလ ရုတ်တရက် မိုး သည်းထန်စွာ ရွာသွန်းတဲ့အခါ မြေကြီးက ရေကို
မစုပ်ယူနိုင်တော့ဘဲ လျှပ်တပြက် ရေကြီးရေလျှံမှု (Flash Flood)တွေ ပိုဖြစ်လွယ်လာပါတယ်။
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
💡 ပြည်သူများ လိုက်နာရန် အရေးကြီး ၄ ချက်

1️⃣ အချိန်ရှောင်ပါ⏰
နေ့လယ် ၁၁ နာရီမှ ညနေ ၅ နာရီအတွင်း အပြင်ထွက်ခြင်းကို အတတ်နိုင်ဆုံး ရှောင်ပါ။ မဖြစ်
မနေထွက်ရပါက ထီး ဦးထုပ် အမိုးအကာတခုခု
လုပ်ပြီးသွားလာပါ။

2️⃣ ရေဓာတ်ဖြည့်ပါ 💦
ရေငတ်မှ သောက်တာမျိုး မလုပ်ဘဲ ရေ (သို့) ဓာတ်ဆားရည်ကို နာရီဝက်တခါ သောက်ပါ။
အရည်ရွမ်းတဲ့ အသီးအနှံများ၊ အုန်းစိမ်းရည်၊
မကျည်းရည်၊ သစ်သီးရည်၊ ချွေးထွက်လွန်မူ
ကိုကာကွယ်ပေးတဲ့ဖြည့်စွက်ရည်များ သောက်
ပေးပါ။

3️⃣ မိုးကြိုးသတိပြုပါ ⚡
မိုးရွာ/လေတိုက်ချိန် သစ်ပင်အောက်၊ ကြော်ငြာဆိုင်းဘုတ်အောက်နှင့် ကွင်းပြင်များတွင် မနေပါနှင့်။
4️⃣ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ပါ
လာမည့်ရက်များအတွင်း မိုးသက်လေပြင်းများ
လာနိုင်သဖြင့် အိမ်အမိုးအကာများ ကြိုတင်စစ်
ဆေးထားပါ။
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
💬 မြေပြင်အခြေအနေကို အတူတူ စောင့်ကြည့်
ရင်း ကျနော်တို့ပြည်သူတွေ အတူတူစစ်ဆေးလို့
ရပါပြီ။

👉 "အခုစာကို ဖတ်နေတဲ့အချိန်... ကိုယ်နေထိုင်ရာမြို့မှာ
🔥 နေပူပြင်းနေသလား? (သို့)
🌧️ မိုးတွေ စအုံ့နေပြီလား?"

📍 မြို့နာမည်နဲ့တကွ လက်ရှိအခြေအနေကို Comment မှာ မျှဝေပေးခဲ့ပါ။ ကျနော်တို့ Team မှ မြို့နယ်အလိုက် ပြောင်းလဲလာမည့် ရာသီဥတုကို Comment မှာ အချိန်ရရင်ရသလို ပြန်လည်ဖြေကြားပေးသွားပါမယ်။ )
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🌿 AI INFO TEAM 🌿
📆3 APR 2026
REF : 🇲🇲 DMH & MM Weather / 🇮🇳IMD /🇹🇭TMD / ECMWF

Copy/Credit

31/03/2026

12/03/2026

လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် မမြင်နိုင်သော အန္တရာယ်ဖြစ်ပါတယ်။

နှစ်စဉ် လူ ၇ သန်းခန့် သေဆုံးစေနိုင်ပါတယ်။

အသက်အရွယ် ကျား/မ မရွေး ထိခိုက်ခံစားရနိုင်ပြီး အချို့က လေထုညစ်ညမ်းမှုအန္တရာယ်ကို ပိုမိုခံစားရနိုင်ပါတယ်။


Copy/Credit

24/02/2026

Yangon is sick : မြူဆိုင်းတာလား ၊ PM.2.5 ဖုန်မှုန့်တွေလား ခွဲခြားတတ်အောင်

မိမိ မြင်ရတဲ့မြင်ကွင်းဟာ မြူလား လေထုညစ်ညမ်းနေတာလား ခွဲခြားသိနိုင်အောင် ထိုင်းမိုးလေဝသဌာနမှ ရှင်းပြထားတဲ့ မြူနဲ့ PM 2.5 ဘယ်လိုခွဲမလဲဆိုတာလေးကိုပြန်လည်မျှဝေပေးလိုက်ပါတယ်။ ( * PM - Particulate Matters )

🔶"Fog (မြူ)" နဲ့ "PM 2.5" ဘယ်လိုခွဲမလဲ ?

✅Fog (မြူ)

ဒါက မြေပြင်အနီးမှာရှိတဲ့ ရေငွေ့လေးတွေပါ။ လေထုအေးလာပြီး ငွေ့ရည်ဖွဲ့ရာကနေ ဖြစ်လာတာပါ။ မြူထဲရောက်သွားရင် အေးပြီး အရေပြားမှာ စိုစွတ်သလို ခံစားရတတ်ပါတယ်။ မနက်ပိုင်းမှာ အဖြစ်များပြီး နေပူလာရင် တဖြည်းဖြည်း ပျောက်သွားလေ့ရှိပါတယ်။

✅PM 2.5

ဒါကတော့ အရမ်းသေးငယ်ပြီး မျက်စိနဲ့မမြင်နိုင်တဲ့ ဖုန်မှုန့်တွေပါ။ အများကြီး စုပုံလာတဲ့အခါ မီးခိုးမြူလိုလိုနဲ့ အုံ့မှိုင်းနေတတ်ပါတယ်။ ကားအိပ်ဇောငွေ့တွေ၊ စိုက်ခင်းမီးရှို့တာတွေနဲ့ စက်ရုံတွေကနေ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ ရှူမိရင် ချောင်းဆိုးတာ၊ လည်ချောင်းယားတာ၊ နှာခေါင်းစပ်တာနဲ့ အရေပြားယားယံတာတွေ ဖြစ်စေနိုင်ပြီး တစ်နေ့တာလုံး အချိန်မရွေး ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။

PM.2.5 ဖုန်အမှုန်အမွှားများဟာ လေငြိမ်ပြီး အေးတဲ့အခါ မြို့က "အုပ်ဆောင်းအုပ်ထားသလို" ဖြစ်ပြီး PM 2.5 တွေ မြင့်တက်လာတတ်ပါတယ်။ ကြည့်လိုက်ရင် မြူနဲ့တူပေမယ့် မြူတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

🔶လေငြိမ်တဲ့အခါ ဘာကြောင့် ဖုန်တွေ စုပုံလာတာလဲ?

"လေငြိမ်တာ" နဲ့ "အေးတဲ့လေ" တွေ့တဲ့အခါ "Temperature Inversion (မြို့ကို အုပ်ဆောင်းအုပ်ထားသလို)" ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားပါတယ်။ အဲဒီအခါ ကားတွေနဲ့ မီးရှို့တာတွေကနေ ထွက်လာတဲ့ PM 2.5 တွေဟာ အပေါ်ကို လွင့်ပျံမသွားနိုင်ဘဲ လူတွေရှူရှိုက်နေတဲ့ မြေပြင်အနိမ့်ပိုင်းမှာပဲ ပိတ်မိနေပါတော့တယ်။

ကျန်းမာရေး ပညာရှင်တွေကတော့ လေထု ညစ်
ညမ်းနေချိန်မှာ တတ်နိုင်သလောက် အိမ်အပြင်
မထွက်တာ၊ မဖြစ်မနေ အပြင်ထွက်ရင်လည်း နှာခေါင်းစည်း mask တပ်ဆင်တာတွေ လုပ်ဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။

ရာသီဥတု အေးပြီး လေစီးကြောင်း လည်ပတ်မှု အားပျော့တဲ့ အချိန်တွေမှာ အမှုန်အမွှားတွေ လေ
ထုထဲ တွဲခိုနေမှုက ပိုမို ကြာရှည်တတ်ပြီး အခြေအ
နေတွေ မြန်မြန် တိုးတက်လာဖို့ ခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အပူချိန် ပိုမြင့်လာပြီး လေပိုတိုက်လာတဲ့ အခါမှာတော့ ကျန်းမာရေးအတွက် မသင့်တော်တဲ့ အဆင့်ကနေ သတိထား စောင့်ကြည့်ရမယ့် အဆင့်ထိလေထုအရည်အသွေးပြန်တိုးတက်လာနိုင်တယ်လို့လည်း လေ့လာသူတွေကမှတ်ချက်ပေးထားပါတယ်။

Ref : Khaosod ( ✍️ ဘန်ကောက်လမ်းညွှန်ကိုစိုင်း )

Yangon is sick

ရှူမိသော လေထဲတွင် ပါလာသော အမှုန်အမွှားများ၏ အရွယ်အစား သေးငယ်လေ အန္တရာယ် ပိုပေးလေ ( PM 10, PM 2.5, PM less than 1) ဖြစ်ပါသည်။

✍️ Ko Kaung Htet Swan

အမှုန်အမွှားများ၏ အရွယ်အစားနှင့် ပုံသဏ္ဍာန်များ ကို ပထမပုံတွင် လေ့လာနိုင်ပြီး၊ ဒုတိယ ပုံတွင် ရှူသွင်းလိုက်သော အမှုန်များ၏ လမ်းကြောင်းနှင့်လေပြွန် နံရံမျာ တွင် အနည်ထိုင် ထိတွေ့သည့်နေရာကို အနီရောင်ဖြင့် ပြထားသည်။ အစိမ်းရောင်သည် ရှူထုတ်လိုက်သော လမ်းကြောင်းဖြစ်ပါသည်။

(Ref: Importance of Physicochemical and Physical Properties for Toxicological Risk Assessment)

ရန်ကုန်လေထု ထဲ မှာ ရှိနေတဲ့ မျက်စိနဲ့ မမြင်ရတဲ့ အမှုန်အမွှား PM ဟာ အင်္ဂလိပ်လို Particulate Matter ရဲ့ အတိုကောက်ဖြစ်ပါတယ်။PMတွေ ဟာ လေထဲ မှာ မြောနေနိုင်ကြပါတယ်။ သူတို့ ကြမ်းပြင်/ မြေပြင်ပေါ်ကျသွားဖို့ တော်တော်လေး အချိန် ကြာတယ်လို့ သုတေသီတွေ က ပြောပါတယ်။

ဒြပ်ဝတ္ထု ပေါင်းများစွာနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ လေထုထဲမှာ
သတ္ထုအမှုန်များ (Metals)၊ မြေမှုန့်ဖုန်မှုန့် များ (Soil and dust particles ) ၊ ငွေ့ရည်ဖွဲ့ နိုက်ထရိတ် နဲ့ ဆာလ်ဖိတ် များ (nitrates and sulfates) ၊ သဘာဝဒြပ်ပေါင်းများ (Organic / Inorganic Chemicals)၊
သဘာဝမဟုတ်သော ဒြပ်ပေါင်းများ အစရှိသဖြင့်
သာမန် မျက်စိနဲ့ မမြင်နိုင်ပေမဲ့ လည်း ရှူသွင်းတဲ့အခါ အဆုတ်ထဲကို ရောက်သွားနိုင်တဲ့ သေးငယ်လှတဲ့ အမှုန်အမွှားတွေ အဖြစ် လေထဲ မှာရှိနေနိုင်ပါတယ်။

AQI(Air Quality Index) ကို တိုင်းတာ တဲ့ နေရာမှာ လေထဲမှာပါဝင်တဲ့ အိုဇုန်း(ozone)၊ လေထုထဲ အမှုန်အမွှားပါဝင်မှု (Particulate matter)၊ ကာဗွန်မိုနောက်ဆိုဒ် (carbon monoxide) ၊ ဆာလ်ဖာဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (sulfur dioxide) နဲ့ နိုင်ထရိုဂျင် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (nitrogen dioxide) တို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ပုံမှန်ကAQI ကို သုည ကနေ ငါးရာ ကြား တိုင်းထွာပါတယ်

PM နောက်က ကဏာန်းဟာ လေထဲက ဒီအမှုန်အမွှားလေးရဲ့ diameter အချင်းကို မိုက်ခရိုမီတာ နဲ တိုင်းထွာ ထားတဲ့ ဆိုဒ် ကို ဆိုလိုပါတယ်။
PM10 ဟာ 10 micrometers အချင်းရှိတဲ့ အမှုန်အမွှားဆိုဒ်ဖြစ်ပြီး
PM2.5 က 2.5 micrometers အချင်းရှိတဲ့ အမှုန်အမွှားဆိုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။
PM2.5 က PM10 ထက်ပို သေးငယ်တဲ့ အမှုန်မွှားဖြစ်ပါတယ်။
PM10 ဟာ ရှူသွင်းလိုက်ရင်လည်ချောင်းနဲ့ အပေါ်ပိုင် ပြွန်တွေ အထိ ရောက်နိုင်တဲ့ ဆိုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ PM2.5 က ပိုသေးငယ်တဲ့အတွက် အဆုတ်ရဲ့ ဟိုးအတွင်းဖက်ဆုံးက အလွန်သေးငယ်တယ်ဆိုတဲ့ လေအိတ်ကလေးတွေ ရဲ့ နံရံထဲ ထိရောက်နိုင်လို့ ပိုအန္တရာယ် ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

PM 2.5 က ဘယ်လောက်ထိသေးသလဲ ဆိုရင်
သာမန် လူတွေ ဆံပင်တမျှင်ရဲ့ အချင်းဟာ 50 ကနေ 70 micrometers အချင်းခန့် ရှိပါတယ်။
လူ့သွေးထဲမှာရှိတဲ့ သွေးဖြူဥ သွေးနီဥတွေ က 25 micrometers ရှိပါတယ်။
အဲ့လို သွေးနီဥ သွေးဖြူဥတွေ ထက်တောင် သေးငယ်တဲ့ PM2.5 တွေက အဆုတ်လေအိတ်တွေကနေ သွေးထဲ ရောက်သွားရင်တော့ သွေးလည်ပတ်မှု ကနေ လူခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းတွေ ဆီပျံနှံသွားမှာပါ။
PM2.5 အများကြီးပါဝင်တဲ့ လေကို ရှုရှိုက်ခြင်းကြောင့် ရေရှည်မှာ ရုတ်တရက်မေ့လဲတာ၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတွေ ၊ အဆုတ်ကင်ဆာ၊ နှလုံးရောဂါ စတဲ့ ရောဂါတွေ ဖြစ်ဖို့
ပိုအန္တရာယ်ရှိတယ်လို့ Unicef က ဆိုပါတယ်။
ခန္ဓာကိုယ်ထဲ သွေးထဲ ဝင်ရောက်သွားတဲ့ PM2.5 ကို ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ကနေ သဘာဝအတိုင်း ပြန်မစွန့်ထုတ်နိုင်ပါဘူး ။ ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းကသာ အထိရောက်ဆုံးဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို အမှုန်အမွှားတွေ ဘယ်ကနေရောက်လာသလဲ။

မီးဖိုချောင်မှာ သုံးတဲ့ ထင်းကနေထွက်လာတဲ့ မီးခိုးတွေ ဖြစ်ဖြစ် ၊ အမှိုက်ပုံ မီးရှို့ လို့ ထွက်လာတဲ့ မီးခိုးတွေ ဖြစ်ဖြစ်၊ တောမီးလောင်လို့ ထွက်လာတဲ့ မီးခိုးတွေဖြစ်ဖြစ်
စက်ရုံအလုပ်ရုံတွေ က ထွက်လာတဲ့ မီးခိုးတွေ ဖြစ်ဖြစ်၊ မော်တော်ယာဉ် ဆိုင်ကယ်တွေ ကထွက်တာတဲ့ မီးခိုးတွေဖြစ်ဖြစ်၊ မီးခိုးတိုင်းမှာ မျက်စိနဲ့ မမြင်နိုင်တဲ့ အမှုန်အမွှား PM တွေ လေထုကြီးထဲကို လွင့်ထုတ်နေတာပါဘဲ။
ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းခွင်တွေ၊ ပလတ်ဖောင်းမရှိတဲ့လမ်းမကြီးတွေ ၊
၊ လယ်ကွင်းတွေ ၊ စက်ရုံအလုပ်ရုံတွေ၊ မော်တော်ယာဉ်တွေ ဟာ PM တွေ ထုတ်လွင့်နေတဲ့ အဓိက ရင်းမြစ်တွေ ဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။
------------------------
🔥"𝑨𝒇𝒇𝒆𝒄𝒕𝒔 𝒐𝒇 𝑶𝒑𝒆𝒏𝒊𝒏𝒈 𝑩𝒖𝒓𝒏𝒊𝒏𝒈"🔥

မြန်မာနိုင်ငံမှာ လေထုညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေတဲ့ အဓိကအရင်းမြစ် (Sources) တွေထဲမှာ အကာအကွယ်မဲ့ မီးရှို့ခြင်း၊ မီးလောင်ခြင်းတွေ (Open Burning) က အဆိုးရွားဆုံးအဖြစ် ထိပ်ဆုံးမှာရပ်တည်လျက်ရှိတယ်ဆိုတာ သင်သိပါသလား?

🔥Open Burning ဆိုတာဘာလဲ?

~ အကာအကွယ်မဲ့ မီးရှို့ခြင်း၊ မီးလောင်ခြင်းတွေ ကိုဆိုလိုပါတယ်။ (မြန်မာလိုတိုက်ရိုက်အဓိပ္ပာယ်ပြန်တာ အနည်းငယ်ကွဲပြားနိုင်တာကိုနားလည်စေလိုပါတယ်။)
ဥပမာအားဖြင့် - သစ်ခြောက်များ၊ အမှိုက်စိုအမှိုက်ခြောက်များ ပလပ်စတစ်များကို ရောနှော၍ မီးရှို့ခြင်း၊ သစ်တောများမီးလောင်ခြင်း၊ စက္ကူများ ကတ်ထူများ မီးရှို့ခြင်း စသည်တို့ကိုဆိုလိုပါတယ်။

🔥Open Burning ကြောင့် ဘာအဆိပ်ငွေ့တွေထွက်ပါသလဲ?

~ PM10 PM2.5 Black Carbon, Organic Carbon စတဲ့ PM- Particulate Matter တွေထွက်ပါတယ်။ ဖန်လုံအိမ်အာနိသင်ဖြစ်စေပြီး ကမ္ဘာကြီးပူနွေးမှုကိုဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ CO2 နဲ့ Methane အပြင်
အသံတိတ်လူသတ်သမားလို့သိကြတဲ့ ကာဗွန်မိုနောက်ဆိုဒ် ထွက်ပါတယ်။ ကင်ဆာနဲ့ နောက်ဆက်တွဲရောဂါများဖြစ်နိုင်တဲ့ Dixoin၊ Furan၊ Benzene နှင့် Hydro Carbon Compound တို့လို POP- Persistent Organic Pollutantsများ၊ မျက်စိအမြင်ထိခိုက်စေတဲ့တိမ်ဖြစ်စေတဲ့ဟိုက်ဒရိုကလိုရိုက် (Hydro Chloride) တွေထွက်ပါတယ်။ အသက်ရှုလမ်းကြောင်းနှင့် နှာခေါင်းနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ကင်ဆာဖြစ်စေတဲ့ ဖော်မယ်ဒီဟိုက်တွေထွက်ပါတယ်၊ အသက်ရှုလမ်းကြောင်းနှင့် အစာချက် ခုခံအားစနစ်ကိုထိခိုက်စေတဲ့ Heavy Metal တွေလည်း ထွက်ပါတယ်။

🔥Open Burning က ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဘယ်လိုတွေထိခိုက်နိုင်သလဲ?

~ အကြီးမားဆုံး ပြသနာတစ်ခုကတော့ အိုဇုန်းလွှာပေါက်ပြီး ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကိုဖြစ်ပေါ်စေတာပါ။ အဆိပ်ငွေ့တွေပါတဲ့ လေထုညစ်ညမ်းမှုကိုဖြစ်ပေါ်စေပြီး သတ္တဝါများနှင့် အပင်တွေကို
ဆိုးကျိုးတွေဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ မာကျူရီ (Mercury) ထွက်စေတဲ့အတွက် မြေဆီလွှာ၊ ရေထုညစ်ညမ်းမှုတို့ကိုဖြစ်စေတဲ့အတွက် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးထိခိုက်စေပါတယ်။

~ ခုနောက်ပိုင်းစာရေးသူတို့နိုင်ငံမှာတွေ့နေရပြီဖြစ်တဲ့ Smog လို့ခေါ်တဲ့ မီးခိုမြူတွေဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ Smog က Smoke (မီးခို) နှင့် Fog (မြူ) တို့ပေါင်းပြီးဖြစ်ပေါ်လာခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ဆောင်းတွင်းများနှင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုများသောအချိန်တွေမှာတွေ့နိုင်ပါတယ်။ မြူကဲ့သို့ပါပဲ သို့ပေမယ့် မီးခိုရောင်ဖြစ်နေတဲ့ အဆိပ်ရှိတဲ့ Smog ဖြစ်ပါတယ်။

🔥Open Burning ကြောင့် သက်ရှိတွေကို ဘယ်လိုထိခိုက်နိုင်သလဲ?

~ အထက်မှာဖော်ပြခဲ့သလိုပါပဲ။ အသက်ရှုလမ်းကြောင်းနှင့်သက်ဆိုင်တဲ့ ရောဂါများ Asthma၊ အသက်ရှုရခက်ခဲခြင်း နှင့် အဆုတ်ကင်စာများဖြစ်စေပါတယ်။ Dioxins များထွက်ရှိတဲ့အတွက်မျက်စိယားယံခြင်း၊ မျက်စိတိမ်ဖြစ်ခြင်း၊ အသားအရည်များယားယံခြင်း၊ အရေပြားနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ရောဂါများဖြစ်စေပါတယ်။ အသည်း၊ ဦးနှောက်၊ ကျောက်ကပ် နှင့် နှလုံးတို့ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်များကို အဟန့်အတားဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ လူသားတွင်မက သက်ရှိသတ္တဝါများအပါ အပင်သီးနှံတွေမှာပါ အဆိပ်ငွေ့တွေဓာတ်ပြုပြီးရှိနေနိုင်ပါတယ်။

~ သွယ်ဝိုက်သောအားဖြင့်လဲ Ecosystem ထဲရှိ အရေပြားရောဂါများဖြစ်နေနိုင်သည့် အသားငါးများကို စားသုံးခြင်းကြောင့် ရောဂါတွေဖြစ်နိုင်ပါတယ်။မီးခိုးငွေ့ညှော်နံများကြောင်လဲ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ယားယံခြင်း၊ မျက်စိစပ်ခြင်း၊ မျက်ရည်ယိုခြင်း၊ နှာစေးခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း တို့ဖြစ်စေပါတယ်။၎င်းမီးခိုးငွေ့များကြောင့် နှလုံးရောဂါ၊ အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါ၊ အဆုတ်ရောဂါအခံရှိသူများ၊ သက်ကြီးရွယ်အို၊ ကလေးသူငယ်နှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များတွင် ကျန်းမာရေးထိခိုက်မှု ပိုမိုခံစားရနိုင်သည်။

🔥Open Burning ကိုဘယ်လိုလျှော့ချမလဲ?

၁။ 3R စနစ်ကိုလိုက်နာကျင့်သုံးပါ။ (Reduce, Reuse & Recycle)
၂။ အမှိုက်များ သစ်ရွက်ခြောက်များ မီးရှို့ခြင်းကို (လုံးဝ) ရှောင်ကျဥ်ပါ။
၃။ သတ်မှတ်ထားသော အမှိုက်ပုံ (Landfill) များတွင်သာစွန့်ပစ်ပါ။
၄။ Solid Waste Management System ကိုပိုမိုကောင်းမွန်လာအောင်ဆောင်ရွက်သင့်ပါတယ်။
၅။ အမှိုက်များစုဝေးရာ နေရာများ၊ သစ်တောများ မီးမလောင်အောင်စီမံဆောင်ရွက်ထားပါ။
၆။ ကိုယ်နှင့်ပတ်ဝန်းကျင်လူထုကို အသိပညာမျှဝေပေးပါ။

✍️ EHS Institute Myanmar မှ Ko Kaung Htet Swan ရေးသားသည်။
Copy/Credit

24/02/2026

ရန်ကုန်မှာ ဒီနေ့ မိုးအုံ့‌နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ လေထု ညစ်ညမ်းနေတာပါ။ လက်ရှိ၌ ရန်ကုန်မြို့၏ လေထုမှာ ညစ်ညမ်းမူမှာ မွန်းလွဲပိုင်းတွင် အဆင့် (၁၁) ရှိရာမှ ညနေ ၅ နာရီတွင် IQ Air ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကမ္ဘာ့အဆင့် ၄ နေရာသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည် ။ World Air Quality Index (AQI) ညွှန်းကိန်းအဆင့် (၁၆၄) တွင်ရှိနေသည်။

လေထုညစ်ညမ်းမှုမှာ လေထုထဲတွင် မီးခိုး၊ ဓာတ်ငွေ့တစ်မျိုးမျိုး၊ ဖုန်မှုန့်၊ မြူခိုး၊ အနံ့အသက်၊ ရေခိုးရေငွေ့များမှာ ရှိသင့်တဲ့ပမာဏထက် ပိုပြီးများပြားစွာရှိနေခြင်းကြောင့် လေထုအရည်အသွေး ကျဆင်းခြင်းဖြစ်သည်။
Smoke + Fog = SMOG
Fog လို့ခေါ်သည့်"မြူ" နှင့် Smoke "မီးခိုး" တို့ပေါင်းစပ်မိ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသောလေထုညစ်ညမ်းမှု ပုံစံမျိုးဖြစ်သည် ။

ဆောင်းတွင်းနဲ့ နွေဦးအကူးမှာ အေးတဲ့လေက အောက်မှာ ပိတ်မိနေတတ်ပါတယ်။ ဒီအခါမှာ အပေါ်လေထုအလွှာတွေကို လွင့်စင်မသွားနိုင်တဲ့ ဖုန်မှုန့်နဲ့ မီးခိုးငွေ့တွေက မြေပြင်အနားမှာပဲ ပြည့်နှက်နေပြီး Smog လို့ခေါ်တဲ့ မြူမီးခိုး တွေ ဖြစ်လာပါတယ်။

ရာသီဥတုက နွေရာသီရောက်လာတာမို့ လေထုထဲမှာ ဖုန်တွေ အညစ်အကြေးတွေကလည်းတစ်ခြားရာသီတွေထက် ပိုများပါတယ်။ ဒီလို အချိန်မှာ အမှိုက်မီးရှို့တာ၊ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် လယ်ကွင်းများ မီးရှို့တာနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုတွေကနေ ထွက်လာတဲ့ မီးခိုးငွေ့တွေက လေထုကို အဆိပ်သင့်စေပါတယ်။မြို့တွင်း ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းခွင်တွေက ထွက်တဲ့ ဖုန်မှုန့်တွေကလည်း လေထုကို ပိုဆိုးစေပါတယ်။

လူကြောင့်ဖြစ်တာကော ရာသီဥတု အခြေအနေကြောင့်ရော အားလုံးဆုံသွားတဲ့ အခါ မှာ ရန်ကုန်မြို့လို မြို့ကြီးတွေရဲ့ လေထုအရည်အသွေးက ကျဆင်းသွားတာဖြစ်ပါတယ်။

လေထုအရည်အသွေးကိုတော့ AQI (Air Quality Index) လို့ ခေါ်တဲ့ အညွှန်းကိန်းနဲ့ တိုင်းတာပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မျက်စိနဲ့ မမြင်နိုင်တဲ့ အလွန်သေးငယ်တဲ့ အမှုန်အမွှားလေးတွေ PM2.5 ပါဝင်မှုကို အခြေခံပြီး သတ်မှတ်တာပါ။

လေထုထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ PM2.5 အမှုန်တွေဟာ အလွန်သေးငယ်တဲ့အတွက် နှာခေါင်းထဲက မွေးရာပါအမွှေးအမျှင်လေးတွေက မတားဆီးနိုင်ဘဲ အဆုတ်နဲ့ သွေးကြောတွေထဲအထိ ရောက်ရှိသွားနိုင်ပါတယ်။

ပုံမှန်အားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံမှာ လေထုညစ်ညမ်းမှု အဆိုးဆုံးအချိန်ဟာ ဒီဇင်ဘာလကနေ ဧပြီလကုန် အထိ ဖြစ်ပါတယ်။ဖေဖော်ဝါရီနဲ့ မတ်လတွေဟာ အပူရှိန်တက်လာပြီး လေငြိမ်တဲ့အပြင် ကွင်းပြင်တောတောင်တွေမှာ မီးရှို့မှု အများဆုံးအချိန်မို့ အခုလက်ရှိကာလဟာ အမြင့်ဆုံး အချိန်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။

မေလလယ် ဒါမှမဟုတ် ဇွန်လမှာ မိုးစတင်ရွာသွန်းတာနဲ့ လေထဲက အမှုန်အမွှားတွေက ရေနဲ့အတူ မြေပြင်ကို ဆင်းသွားမှာဖြစ်လို့လေထုညစ်ညမ်းမှု ကအလိုအလျောက် သန့်စင်သွားမှာပါ။

ဒီလိုမျိုး လေထုညစ်ညစ်းတာတွေဟာ စက်ရုံမီးခိုးထိန်းချုပ်တာ၊ အမှိုက်မီးရှို့တာကို တားမြစ်တာနဲ့ သစ်ပင်တွေ အများကြီးပြန်စိုက်တာမျိုး မလုပ်မချင်း နောက်နှစ်တွေမှာလည်း ဒီလိုရာသီရောက်တိုင်း လေထု ပြန်ညစ်ညမ်းနေဦးမှာပါ။

ဒါကြောင့်တောမီးရိူ့တာတွေ ရပ်တာ၊ သစ်ပင်တွေ ပြန်စိုက်တာ သဘာဝရဲ့ရေအရင်းအမြစ်တွေကို ထိန်းသိမ်းဖို့ လုပ်တာဟာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ ကျန်းမာရေးကိုသာမကပဲ ကျွန်တော်တို့ တွေ ရဲ့ ကျန်းမာရေးကို ရေရှည်မှာ ကျွန်တော်တို့ ကိုယ်တိုင် ပြန်ပြီးတော့စောင့်ရှောက်တာဖြစ်ပါတယ်။

✍️ MASES / Soe Pyae Htat

https://www.facebook.com/share/1Czvf2f1FR/

*

ညနေဘက်က ရုံးတက်ရုံးဆင်း ကားအသွားအလာ များတဲ့အချိန်လည်းဖြစ်တော့ အဆင့်တက်လာတဲ့ သဘောပဲ။ ကျန်းမာရေးအတွက် သတိထားသင့်တယ်" ဟု ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်သူတစ်ဦးက ပြော ကြားသည်။

လေထုအရည်အသွေးညွှန်းကိန်း (AQI) သုညမှ ၅၀ အတွင်းရှိပါက ကောင်းမွန်ပြီး ၅၀ မှ ၁၀၀ အကြားရှိပါက အလယ်အလတ်အဆင့်ရှိကာ ၁၀၁ မှ ၁၅၀ အကြားရှိပါက ထိခိုက်လွယ်သူများအတွက်လေထုမှာ ကောင်းမွန်မှုမရှိကြောင်း သိရသည်။

၁၅၁ မှ ၂၀၀ အဆင့်ရှိပါက ကျန်းမာရေးအတွက် မကောင်းကြောင်း၊ ၂၀၁ မှ ၃၀၀ အဆင့်ရှိပါက ကျန်းမာရေးထိခိုက်နိုင်ကြောင်း၊ ၃၀၁အထက်ရှိပါက ကျန်းမာရေးကို အန္တရာယ်ပေးသည့်အဆင့်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ယခုကဲ့သို့ လေထုအခြေအနေမျိုးတွင် နှလုံးရောဂ၊ါ၊ အဆုတ်ရောဂ၊ါနဲ့ ရင်ကြပ်ရောဂ၊ါ ရှိသူများ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ ကလေးသူငယ်များ အနေနဲ့ အိမ်ပြင်ထွက်မယ်ဆို သတိထားသင့်ပါတယ် ။

သစ်ရွက်ခြောက် အမှိုက်မီးရှို့ခြင်းကဲ့သို့ အခြေခံ လေထုညစ်ညမ်းတဲ့ အပြုအမူတွေကို တားဆီးဖို့ လိုပါတယ် ။

နိုင်ငံတကာလေထုအရည်အသွေးညွှန်းကိန်း (Air Quality Index - AQI) အဆင့်အရ ညွှန်းကိန်း အဆင့် (၁၅၁ မှ ၂၀၀) ကြားသည် ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်ခြင်းမရှိသည့် အခြေအနေဖြစ်သည်ဟုလည်း သိရသည်။

“လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းလည်းရှိနေတော့ မိုးအုံ့နေတယ်ပဲထင်တာ၊ မနေ့ကနဲ့ ဒီနေ့ဆို air pollution ဖြစ်တာ တော်တော်သိသာတယ်” ဟု ရန်ကုန်မြို့ခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ WHO ကမူ လေထုအတွင်းအမှုန်အမွှားပါဝင်မှုနှုန်း PM2.5 သည် လေထုတွင်း နေ့စဉ်ပါဝင်မှု ၂၅ မိုက်ခရိုဂရမ်/ကုဗမီတာကျော်လျှင် အန္တရာယ်ရှိကြောင်းလည်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။

လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့် အသက်ရှူကြပ်ခြင်း၊ မျက်စိစပ်ခြင်း၊ အသားအရည်ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးခြင်း၊ လည်ချောင်းစပ်ခြင်း၊ အဆုတ်ထိခိုက်ခြင်း၊ မောပန်းလွယ်ခြင်းစသည့် ကျန်းမာရေးပြဿနာများကိုလည်း ရင်ဆိုင်ရနိုင်ကြောင်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်လေ့လာစောင့်ကြည့်သူများက အသိပေးပြောဆိုထားသည်။

Copy/Credit.