Kaleyfaanu

10/04/2026

ތޯތޯ! ކޮންމެ ތޯތޯ ވާހަކައެއް ބިނާވަނީ ހަގީގަތެއްގެ މައްޗަށް!

Historical Documentary Series - Tho Tho 2011 (B. Kendhoo, Thabreyzee)"Tho Tho" A historical documentary series depicting real incidents that occured across d...

11/12/2025

ސުކޫލު ކުދިންނަށް އަދަބު ދެވޭނެ އުސޫލެއް އަލުން ގާއިމުވާން ޖެހޭ!

ހައްގަކުން ހައްގަކުން، ހައްގުތައް އަހަރެމެން ހޯދައިފިއެވެ! އަނިޔާވެރިކަން މި ގައުމުގައި އިންތިހާއަށް އޮތް ކަމަށް ބުނަމުންނެވެ! މި ހައްގުތަކަކީ ދިވެހިން "އިންޕޯޓު" ކުރި ހައްގުތަކެކެވެ! މި ހައްގުތައް ދިވެހި ގެތަކުގެ އޮޅިތައް ގިރާކޮށް ގޭތެރެއަށް ވަދެފިއެވެ! މަދަރުސާތަކުގެ ދޮރުތައް ހުރަސްކޮށް އެތަންތަނަށްވެސް ވަދެއްޖެއެވެ!
ނަތީޖާއަކަށް މިވީ ކުދިންނަށް އަދަބު ދިނުން މުޅިން މަނާވެގެން ދިއުމެވެ! ކުޑަކުދިންގެ ހައްގުތައް ބޮޑުވެފައި ގިނަކަމުންނެވެ! ރަނގަޅެވެ! އެކުދިންގެވެސް ހައްގުތަކެއް ވާނެއެވެ! އެކަމަކު އެ ހައްގުތައް ދިނުމުގައި ހައްދުފަހަ އެޅީމާ ވާނެއެއްޗެއް މިއަދު މިއޮތީ ވެފައެވެ!
"ދަރިވަރުން" ޓީޗަރުންނާއި ކުދިންނާ ދިމާލަށް ހިތަށް އެރި އެއްޗެއް ގޮވާ ނަގަނީއެވެ! ޓީޗަރުންނާ ދޭތެރޭ އިހާނެތިކޮށް ކަންތައް ކުރަނީ "ކޮންފިޑެންސް" އާ އެކުގައެވެ! ބޅށ އރށ ވެސް ގޮވަނީއެވެ! ފކށ ފޅލށ ވެސް ގޮވަނީއެވެ! ގަޔަށް ވެސް އަރަނީއެވެ! ހަމަ އެއްކަލަ "ކޮންފިޑެންސް" އާ އެކުގައެވެ!
ވާނީ އެހެންތާއެވެ! މަގޭ ހައްގުތައް ބޮޑުވާނެއެވެ! މަށަކަށް އަދަބެއް ނުދެވޭނެއެވެ! އެކަން ކޮށްފިނަމަ މުޅި ގައުމު މަގޭ ދިފާއުގައި ނުކުންނާނެއެވެ! އެއީ ޓީޗަރު މަރާލިކަމުގައި ވީނަމަވެސް މެއެވެ! އެހާލަށް ގައުމު ވެއްޓިއްޖެއެވެ! ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
ފަންތޮއްޓާއި އިލޮށިފައްޗާއި ދޭފަތާއި ކަންފަތު ފޫޅުގެ ތަރުބިއްޔަތުން އަހަރެމެން ބޭރުވުން މިއީ ކުރެވުނު ވިޔާނުދާ ކަމެކެވެ! ކިޔަވާ ކުއްޖަކަށް ވިޔަސް ގޭންގެއްގެ މީހަކަށްވިޔަސް ސިޔާސީ މީހަކަށްވިޔަސް ކުށެއް ކުރީމާ އަދަބު ދޭން ޖެހެއެވެ! ދޭ ކޮންމެ އަދަބަކަށް އަނިޔާއޭ ކިޔާނަމަ ކޯޓުތަކާއި ފުލުހުސް އޮފީހާއި ޖަލުތައް ތަޅާ ސުންނާފަތި ކުރަމާ ހިނގާށެވެ! ހަގަސް ދޮއްޓަސް ކުށެއް ވިއްޔާ ވާނީ ހަމަ ކުށަކަށެވެ!
ކުށްކުށަށް އަދަބު ނުދީ އިސްލާހުވާން އެދޭނަމަ އެއީ އަލިފާނަށް ދަރު އަޅަމުން އެ އަލިފާންގަނޑު ނިވޭނޭކަމަށް ހީކޮށް ހުރުން ފަދަ ކަމެކެވެ! އެހެންކަމުން ސުކޫލު ކުދިންނަށް އަދަބު ދެވޭނެ އުސޫލެއް އަލުން ގާއިމުވާން ޖެހެއެވެ! ރާއްޖޭގެ ތައުލީމީ ހަޔާތުގައި މީގެ ކުރިން އެކަން އޮތް ގޮތަށްވިޔަސް މެއެވެ! މި ބަދަލަށް ނުރުހުނަސް، މުސްތަގުބަލައްޓަކައި މިއީ ރުހެން ޖެހޭ ބަދަލެކެވެ!

05/12/2025

ދަރިވަރުންގެ ޔުނީފޯމު ބަދަލުކޮށްގެން ކުދިންގެ އަހުލާގު ބަދަލުވޭ ހެއްޔެވެ؟

ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލާއިމެދު ކުޑަކޮށްނަމަވެސް ވިސްނާލަބަލާށެވެ. އެއީ އަދުގެ ކުޑަކުދިންނެވެ. ނުވަތަ ކިޔަވާ ކުދިންނެވެ. އެކުދިން ކިޔަވަން ކިތަންމެހާވެސް މޮޅެވެ. ކިޔަވަން މާ މޮޅު ނޫން ދަރިވަރުންވެސް އުޅެއެވެ. އުޅޭނެއެވެ. އެއީކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު މައްސަލައަކަށް ވަނީ އަދަބެއް އަހުލާގެއް ނެތީމައެވެ. އިލްމަށް ކިތައްމެ މޮޅަސް، އިލްމުގައި އަދި މާ ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ނުހޯދުނަސް، އަހުލާގެއްވާ މިއަދަކު ނެތެވެ. އަދަބެއް ސަދަބެއް ނެތެވެ.
ތައުލީމީ ނިޒާމުގައި ބަދަލުކުރާންވީ ކަމަކީ މިއީއެވެ. ފޮތްފަންސޫރާއި ދަބަސްތަކާއި ޔުނީފޯމުތަކާއި ކުލާސްރޫމުތަކެއް ނޫނެވެ. އަޖައިބުވެއްޖައީމެވެ! ޖީލަކަށްފަހު ޖީލެއް ހަލާކާ ފަސާދައަށް ހުށަހެޅޭއިރު، އުސޫލުތަކާއި ގަވާއިދުތަކުގައި ގައިދުވެ، މުޅި ތައުލީމީ ނިޒާމު މިއޮތީ އަނދަގޮޑިޖެހިފައެވެ. އަދަބު އަހުލާގަކީ ސްކައުޓުންނާއި ކެޑޭޓުންނާއި ޕްރިފެކްޓުންގެ އެކަނި އޮންނަން ޖެހޭ އެއްޗެއްހެން ހީވާ ކަހަލައެވެ؟ ހައިރާނެއްފަހެ ނުވޭހެއްޔެވެ؟ އަދަބު އަހުލާގާއި ދީނަކީ ދިރިއުޅުމުގެ އެއްބައެވެ. ބަޔަކު ބިނާކުރާއިރު، އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެއްބައި ބުރިކޮށް ވަކިކޮށް ބިނާ ކުރުމުން ތިޔަ ބިނާ ކުރެވެނީ ކޮއްމަސްބުރިތަކެކެވެ. މިއީ ތައުލީމީ ދާއިރާގެ އެއްމެ މަތީ ފަޑިން ފެށިގެން ވިސްނަން ޖެހޭ މުހިއްމު ކަމެކެވެ!

Secretariat of the Kendhoo Council, South, Maalhosmadulu Kendhoo School Ministry of Dhivehi language , Culture and Heritage of Education - Republic of Maldives Lucas Jaleel

24/09/2025

"ކެންދޫ މަޤާމް" ކަރުދާސް ކިޔާލަން / ޑައުންލޯޑް ކުރުމަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ބްލޮގަށް ޒިޔާރަތްކޮށްލައްވާ!

ކެންދޫ މަޤާމް ކެންދޫ މަޤާމް ކަރުދާހުގެ ޕީ.ޑީ.އެފް ފައިލް . މި ކަރުދާހަކީ ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވުމުގެ ހާދިސާއާއި ގުޅިގެން، ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ...

23/09/2025

އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މާދަމާ ކިޔާލަން ލިބޭނެ! އިންތިޒާރުކޮށްލައްވާ!

15/08/2025

ޒުވާން ޚަޠީބުންގެ 3 ވަނަ ބުރުގެ ސަނަދު ދިނުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން ކެންދޫ ދަރިއެއް! މަރްހަބާ އަހްމަދު އާހިލް! ހަގީގީ ޒުވާނުންނަކީ ތިޔައީ!
އުއްމީދަކީ އާހިލްގެ ހިދުމަތް ރަށަށް ލިބިގެން ދިއުން! އަދި މިފަދަ އިތުރު ޒުވާނުން މިރަށުން އުފެދިގެން އައުން!
ދުޢާ އަކީ، އާހިލްގެ ތިޔަ ހިތްވަރުގަދަ މަސައްކަތުގައި މާތް ﷲ ބަރަކާތްލައްވާ އަދިވެސް އިތުރު ކާމިޔާބީ މިންވަރުކޮށްދެއްވުން!
އަދިވެސް އެއްފަހަރު އަހްމަދު އާހިލް (މުސަންމާގެ / ބ.ކެންދޫ) އަށް މަރުހަބާ! Secretariat of the Kendhoo Council, South, Maalhosmadulu

11/07/2025

އަޅެ މިގަހުން އުނދަގުލެއްވީ މީހަކު އެބަ ހުރިހެއްޔެވެ؟......
މިއަދު ލިބުނު ހަބަރެކެވެ! ހިތާމައިގެ ކޮޅެއް ނެތެވެ! ގަސް އިންދުމާ ހެއްދުމަށް އެހާމެ ލޯބިކުރާ ބަޔަކު، ކެންދޫ ކައުންސިލްގެ ހުއްދައާއި އެކު، މަގާމްފުޅުގެ ހުޅަނގުން، ސްޓޭޖުގެ ދެކުނުގައި އިންދާ ހައްދަމުން ދިޔަ، ނިކަ ގަހެއް ބަޔަކު ވަނީ ކަނޑާލާފައެވެ! ފެންނަ ފެނުމަށް ކީހަކުން ކީހާ ކަނޑާލާފައިކަން ވަރަށް ސާފެވެ!
އަޅެ މިގަހުން އުނދަގުލެއްވީ މީހަކު އެބަ ހުރިހެއްޔެވެ؟ ވިއްޔާ ވީ އުނދަގުލެއް ވެފައި ތިއޮތީ ީމީހެއްގެ ހިތަށެވެ! އެ ގަސް އެތަނުގައި ހުރެ ހެދިއްޖެނަމަ، އެ މަންޒަރު ނިކަން ސިފަކޮށްބަލާށެވެ!
ތަހުޒީބުކަމަށް އަޑުގަދަކުރަމުން ހިނގާއިރު، ނާތަހުޒީބު ބަޔަކުވެސް މި މުޖުތަމައުގައި އުޅޭ ކަމީ ހިތާމަ ހުރި ކަމެކެވެ! އަޅެ އަހަރެމެންނަށް މި ތިބީ ކީއްވެފަހެއްޔެވެ؟
Secretariat of the Kendhoo Council, South, Maalhosmadulu Lucas Jaleel Axxam Abdul Rahman Sinaan

07/07/2025

‏ކެންދޫ ފަޅު ތެރޭގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއްވަންދެން އޮތް މުށިމަސްގަނޑު، ކުއްލިގޮތަކަށް ބަލިވެ މަރުވާން ފަށައިފި! މިއީ ރަށުގެ ގިނަބައެއްގެ ދިރިއުޅުމާ ގުޅިފައި އޮތް މަސްގަނޑެއް! ދިރާސާއެއް ނެތްބާ? Ministry of Climate Change, Environment and Energy, Maldives Ministry of Tourism and Environment, Maldives Environmental Protection Agency of Maldives Matey Xakir Secretariat of the Kendhoo Council, South, Maalhosmadulu Biosphere Reserve Maldives.Baa Atoll Lucas Jaleel Ministry of Fisheries, Marine Resources and Agriculture

06/06/2025

ހަލޯ! އަހަރެމެންވެސް ތަކުބީރު ކިޔަން ޖެހޭތަ؟.....
ޢީދު ދުވަސްތަކަކީ އެ ދުވަސްތަކެއްގައި މުސްލިމުން އުފާކުރުން ހައްގު ދުވަސްތަކެކެވެ. މުސްލިމުންނަށް އަންނަ ދެ ޢީދެއް ވެއެވެ. އެއީ ފިތުރު ޢީދާއި އަޟްޙާ ޢީދެވެ. ނުވަތަ ކުޑަ ޢީދާއި ބޮޑު ޢީދެވެ. މިއިން ކޮންމެ ޢީދެއްގައި ޢީދު ނަމާދެއް ވެއެވެ. އަދި ކޮންމެ ޢީދަކީ އެ ޢީދަކާ ގުޅިގެން ތަކުބީރުގެ އަޑުން މުޅި އިސްލާމީ ޖަައްވުތައް އެއް އަޑުން ގުގުމާލަން ޖެހޭނެ ދުވަސްތަކެކެވެ. ތަކުބީރަކީ ޢީދުގެ އެއް ބައެވެ. މި ތަކުބީރުގެ އަޑު ނީވޭނަމަ ޢީދު، ޢީދަކަށްވެސް ނުވާނެއެވެ.
ޢީދު ވިލޭރޭގެ އިރު އޮށްސުމާއި އެކު، ތަކުބީރު ކިޔުން ސުންނަތް ވެގެންވެއެވެ. އަދި އަޟްޙާ ޢީދު ވިލޭރޭގެ އިރު އޮށްސުމާއި އެކު، ފަރުޟު ނަމާދު ތަކުގެ ފަހުގައި މި ތަކުބީރު ކިޔުން ސުންނަތްކަން ގަދަވެގެންވާ ކަމަށް، ދިވެހި ރާއްޖެ ދުއް އެއްމެ މޮޅު އެއް ދީނީ ޢިލްމުވެރިޔާ، އައްޝައިޙް މުޙައްމަދު ޖަމީލް ދީދީ، އޭނާގެ ފޮތް ތަޢުލީމް ދިޔާނާ 2 ގައި ފާހަގަ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ކޮންމެ އަކަސް ޢީދު ދުވަހާއި އެ ދުވަހުގެ މުނާސަބުގައި މި ކިޔޭ ތަކުބީރުގެ ވާހަކަ ދައްކާލަން މި ޖެހުނު ސަބަބު ކިޔައިދޭނަމެވެ!
އުމުރުން ގާތްގަނޑަކަށް 25 އަހަރުގެ ފިރިހެނެކެވެ. ޢީދު ނަމާދުކޮށްލައިގެން ޢީދު ސައިގައި ބައިވެރިވަމުން ދަނިކޮށް އަހާލަނީ ސުވާލެކެވެ. މި ތަކުބީރު އަހަރެމެން ވެސް ކިޔަން ޖެހޭނެ ދޯއެވެ؟ ޒުވާނާގެ މޫނުމަތީގައި ސުވާލުމާކެއް ޖެހިފައި ހުރިފަދައެވެ! ދަންނަވަން މިއުޅޭ ވާހަކަ އަކީ މިއަދުގެ ޖީލުތައް މި ތަކުބީރާ ދުރަށް ދާ ވާހަކައެވެ. ތަކުބީރު ކިޔުމަކީ މުސްކުޅި ގޮތެއް ކަމުގައިވެ، އެކަން ކުރާން ޖެހޭނީވެސް މުސްކުޅިން ކަމުގައި ދެކެވެން ފަށާފައިވާ ވާހަކައެވެ. ތެދެކެވެ. ޢީދު ނަމާދުގައި، ނަމާދުގެ ކުރިން ކިޔަމުން ގެންދާ ތަކުބީރުވެސް ކިޔާލާނެ މީހަކު، ނަމާދަށް ހާޒިރުވެ ތިބި މީހުންގެ ތެރޭގައި މަދެވެ. ކޮންމެ މީހަކުވެސް ކޮންމެވެސް އަމިއްލަ ކަމެއްގައެވެ. ގައި ކަހާފާނެއެވެ. މަތި ބަލާ އެކޮޅު މިކޮޅު ބަލާފާނެއެވެ. ކައިރީގަ އިންނަ މީހަކާ ވާހަކަ ދައްކަފާނެއެވެ. އަބަދު މުސައްލަ ރީތިކުރުމައިގެން އެއްކަނަށް ދަމާލާ އަނެއް ކަނަށް ވާންކޮށްލާ އުޅެފާނެއެވެ.
މި ވާ ގޮތަކީ ކޮބާ ހެއްޔެވެ؟ ތަކުބީރު ކިޔުމުގެ ރޫހު ނެތިގެން ދަނީއެވެ. ކަމެއް ކުރުމުގައި އެކަމެއް ކުރުމުގެ ރޫހާއި ޖޯޝަކީ ވަރަށަވެސް މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ތަކުބީރު ކިޔުމުގެ މި ރޫހު ނެތި ދިޔަ ސަބަބުވެސް ވަރަށް ސާފެވެ. އިސްވެ ތަކުބީރު ކިޔާ މީހާ މައިކު ހިފައިގެން ތަކުބީރު ކިޔައެވެ. އިސްޕީކަރުގައި ހުންނަނީ އެމީހާގެ އަޑު އެކަންޏެވެ. އެ އަޑު ދަށުން، އެ އަޑާ އެއްވަރަށް އެހެން މީހުން ކިޔަން ވުމުން، ކިޔޭ ކަމެއްވެސް ނޭނގެއެވެ. ނުކިޔަސް ވަރިހަމަ ތާއެވެ. އެއްވެސް ރޫހެއް އެކަމުގައި ނެތެވެ. އެއްވެސް ޖޯޝެއް އެކަމުގައި ނެތެވެ. އެމީހަކާ އެމީހެކެވެ. ދީނީކަމެއްގައި އެއްވަރަކަށް ހިފާލުމުގެ ރޫހާއި ޖޯޝު ނެތި ގޮސްފިއެވެ. މިއީ އާދައިގެ މިސާލެކެވެ. މިއީ ޢީދު ތަކުބީރުގެ ވާހަކައެވެ.
ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ތަކުބީރު ކިޔުމުގައި ދިވެހިން އިހްތިޔާރު ކޮށްގެން ތިބި ދެ ގޮތްވެސް ރަނގަޅެވެ. އިމާމާއެކު އިމާމާގެ އަޑު ދަށުން ކިޔުންވެސް ރަނގަޅެވެ. އަދި އިމާމާ ކިޔާ ނިމުމުން، މައުމޫމުން އޭގެ ފަހުގައި އެއް އަޑުން އެ ތަކުބީރުގައި ހިފައިގެން ތަކުބީރު ކިޔުންވެސް ހުއްދައެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު ޢިލްމުވެރިން މި ފަތުވާ މިގޮތަށް ދެއްވާފައި އެބަ ހުއްޓެވެ.
ތަކުބީރު ފަދަ ކަލިމަތަކާއި އިބާރާތްތަކަކީ އެއްމެން އެކުގައި އެއް އަޑުން ބާރަށް ކިޔާނަމަ، ދީނީ ޖޯޝާއި ރޫހު އާލާވެގެންދާ ކަމެކެވެ. އަދި ޖަމާއަތުގެ އެއްބައިވަންތަ ކަމާއި އެކުވެރިކަން އާލާވާނެ ކަމެކެވެ. ތަކުބީރު ކިޔުމުގައި އިމާމާ ކިޔާ ނިމުމުން، މައުމޫމުން އެ ތަކުބީރުގައި ހިފައިގެން ގަދައަށް ކިޔާނަމަ، އެ ނަމާދަށް ހާޒިރުވެ ހުރި އެކަކުވެސް އެ ތަކުބީރު ނުކިޔައެއް ނުހުންނާނެއެވެ. އަދި އަޑަށް ބާރުލާ އެ ތަކުބީރުގައި ޖޯޝާއި އެކު ހިފާލާނެއެވެ. މާތް ﷲ ގެ މަތިވެރިކަމުގެ މި ތަކުބީރު މުޅި ޖައްވުގައި ގުގުމާލާނެއެވެ. މާތުރަ، އިމާމާގެ އަޑުދަށުން ތަކުބީރު ކިޔަން ވުމުން، އެ ތަކުބީރު ކިޔާ މީހުން މަދެވެ. މިއީ ހަގީގަތެވެ. މި މަގުން މިކަން ހިނގާނަމަ، އަދުގެ ޅަ ކުދިންނަށް އެއީ ކިޔަން ޖެހޭ އެއްޗެއްކަންވެސް ނޭނގޭނެއެވެ. މާދަމާ އެ ތަކުބީރު ކިޔާނީ އިމާމާ އެކަންޏެވެ. އެއްބައެއް ވަންތަކަމާއި އެކުވެރިކަމާއި އެކުގައި ކަންކަން ކުރުމުގެ ރޫހުވެސް އިސްލާމީ މުޖުތަމައުތަކުން ނެތިގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. މިއީ ވިސްނާލުން މުހިއްމު ކަމެކެވެ. މި އެކުވެރިކަމާ އެެއްބައެއްވަންތަކަން އިސްލާމީ މުޖުތަމައުތަކުން ނަގާލަން، ދީނުގެ އަދުއްވުން ކެނޑިނޭޅި މަސައްކަތް ކުރާނެއެވެ. ޒަމާން ތަކަކަށް އެބައިމީހުންގެ ދުން އަޅާނެއެވެ. ފަލަސްޠީނުގެ ޣައްޒާގެ ވާހަކައިން މި އިބުރަތްތެރި ހާލަތު ފަހުމު ވާނެއެވެ. އިސްލާމީ ވެރިން އަޅައެއް ނުލައެވެ. އެއްކަލަ އެއްބައިވަންތަކަމާއި އެކުވެރިކަން ނިގުޅައިގަނެފައި ވާތީއެވެ. މި ހިސާބަށް އެ ގައުމުތައް ދިޔައީ މިފަދަ ކުދި ކުދި ދީނީ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން އެބައިމީހުންގެ އެކުވެރިކަމާ އެއްބައިވަންތަ ކަމާއި އެއްބައެއްވަންތަކަން މަޑު މަޑުން ނެތެމުން ދިޔުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުންނެވެ.
އާދޭހެވެ! ތަކުބީރު ކިޔުމުގައިވެސް ރަނގަޅު ގޮތް އިހްތިޔާރު ކުރާށެވެ! ރަނގަޅު ރަނގަޅަށް ވާނީ ވަކި ޢިލްމުވެރިކު ބުނީމައެއް ނޫނެވެ! ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ހިލާފުވާނަމަ، އެ ބަޔަކަށް ފެންނަ އެއްމެ ރަނގަޅު ގޮތެއް އިހްތިޔާރު ކުރުން އެއީވެސް އިލްމުވެރިން ދެއްވާ ފަތުވާ އެކެވެ. ތަކުބީރު ކިޔުމުގައިވެސް މި މަގު އިހްތިޔާރު ކުރާށެވެ! މުޖުތަމައަށް އަދާ މާދަމާއަށް މަންފާހުރި ގޮތް ވިސްނުމަކީވެސް ބުއްދިވެރިންގެ މަގެވެ.

14/05/2025

ފަލަސްޠީނަށްޓަކާ ކޮކާކޯލާ ހުއްޓާލުން!

ކެންދޫ ކައުންސިލާއި ކެންދޫގެ ވިޔަފާރިތަކާއި އަދި މި ކޮމިއުނިޓީ އިން 13 މެއި 2025 ގައި ބޭއްވުނު ބައްދަލުވުމުގެ ކުރު ހުލާސާއެއް:

ހުށަހެޅުން: ފަލަސްޠީނުގެ ހައްގުގައި، އިސްރާއީލަށް ސާފުކޮށް، ސީދާކޮށް ވާގިވެރިވާ ކޮކާކޯލާ ކުންފުނީގެ ކޮކާކޯލާ ފުޅި އާއި ދަޅު އެތެރެކޮށް ވިއްކުން ހުއްޓާލުން!

ބައިވެރިން: މި ބައްދަލުވުމަށް ކެންދޫގެ ހުރިހާ ވިޔަފާރިތަކަކަށް ދައުވަތު އެރުވުނު، ނަމަވެސް ބައްދަލުވުމުގައި ބައިވެރިވީ މަދު ވިޔަފާރިތަކެއް! އެއީ: ތަނބިވައް ހަސްކާ ބުދުކުރު ދޯނި މޯލްޑިވްސް ފަސްދޭތެރެ އިން

ނިމުން: މި ބައްދަލުވުމަށް ހާޒިރުވި ވިޔަފާރިތަކުން ކޮކާކޯލާ ދަޅާއި ފުޅި އެތެރެ ކުރުން ހުއްޓާލާ ވިއްކުން ހުއްޓާލުމަށް އެއްބަސްވުން!

މާތް ﷲ ތިޔަ ވިޔަފާރި ތަކުގައި ބަރަކާތް ލައްވާ ތަނަވަސްކަމާއި ކުރިއެރުން މިންވަރު ކުރައްވާށި! އަޅުގަނޑުމެންގެ އެދުމަކީ ރަށުގެ އެހެން ވިޔަފާރިތަކުންވެސް މި ހަރަކާތުގައި ބައިވެރިވުން!

މުދަލާއި ތަނަވަސްކަމަކީ ﷲ ދެއްވާ އެއްޗެއް! ގެންދަވަން އެދިއްޖެނަމަ، ލަހެއް ފަހެއް ނުކުރައްވާ ގެންދަވާނެ!

09/05/2025

"އޭތް!!! ގައިގަ އަތްނުލާށެވެ! ތިހެން ގަޔަކު އަތެއް ނުލެވޭނެއެވެ!".....
އުމުރުން ގާތްގަނޑަކަށް 13 އަހަރުގެ ކުއްޖެކެވެ. މިސްކިތުގެ ހަރިއްމަ ތެރޭގައި އެކޮޅު މިކޮޅަށް ދުވެ ސަކަރާތް ޖަހާ ހަދައެވެ. އެކުއްޖާ ހުއްޓުވާ އެކުއްޖާ އަށް ނަސޭހަތެއް ދޭނޭ މީހަކު މިސްކިތަކު ނެތެވެ.
އެހެނަސް މިސްކިތަށް އެރި ޒުވާން އުމުރުގެ މީހަކު އެކުއްޖާ ހުއްޓުވާ ނަސޭހަތެއް ދޭން އުޅުނެވެ. ނަމަވެސް ކަން ވެގެންދިޔައީ ހީކުރި ގޮތާ މުޅިން ހިލާފަށެވެ. އެ ކުއްޖާ އެ ޒުވާނާގެ އަތް ފޮޅާލާފައި ރުޅިވެރި މޫނެއް ދައްކާލިއެވެ. ކުއްޖާގެ މޫނު ރަތްވެފައި ކުލަ ގަދައެވެ. ކަންހުޅިން ދާ ރޮނގެއްވެސް ފައިބައެވެ. އަޑުގެ ނެތް ތަނަށް އަޑަށް ބާރުލާފައި ހަޅޭލަވައިގަތެވެ. "އޭތް!!! ގައިގަ އަތްނުލާށެވެ! ތިހެން ގަޔަކު އަތެއް ނުލެވޭނެއެވެ!" އެއްކަލަ ޒުވާނާ އެ ކުއްޖާ ދޫކޮށްލައިފިއެވެ. ނަސޭހަތެއް ނުދެވުނެވެ. އެ ކުއްޖާ އެ އުޅުނު ގޮތަކަށް އުޅެން ދޫކޮށްލަން މަޖުބޫރުވީއެވެ.
އާނއެކެވެ! އެބުނާހެން، އެހެއްނެއް ގަޔަކު އަތެއް ނުލެވޭނެއެވެ. ބޮޑު މީހަކަސް ކުޑަ މީހަކަސް އެހެން މީހެއްގެ ރުހުމަކާ ނުލާ އަނެކާގެ ގަޔަކު އަތެއް ނުލެވޭނެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ކުޑަކުއްޖެއްގެ ގަޔަކު އަތެއް ނުލެވޭނެއެވެ. އެއީ މިއަދު ގާނޫނީ ގޮތުންވެސް ކުށެކެވެ. އެ އަރައިގަނެވެނީ އެ ކުއްޖާގެ ހައްގަކަށެވެ. އެ ނަގާލެވުނީ އެ ކުއްޖާގެ ކަރާމާތެވެ. ފަހަރުގައި އެއީ އެކުއްޖާއަށް ދެވޭ އަނިޔާއެއް ކަމުގައިވެސް ވެދާނެއެވެ. ރުހުމަކާ ނުލާ ބޮޑު މީހަކަށް ކުޑަ ކުއްޖެއްގެ ގަޔަކު އަތެއް ނުލެވޭނެއެވެ. އެވަރު އެކުދިން ދަނެއެވެ. ބޮޑެތި މީހުންނަށްވުރެ ކުޑަކުދިން މިއަދު އެކުދިންގެ ހައްގުތަކަށް ފަރިތައެވެ. އެކަމަކު މިކަމުގައި ވިސްނާލަން ޖެހޭ މުހިއްމު ކަންތައްތަކެއް ވެއެވެ. އެއީ ހަގީގަތުގައި އެކުދިންނަށް ދެވެން ޖެހޭނެ ހައްގުތަކެއްތޯއެވެ؟ އެ ހައްގުތައް އެގޮތަށް ދިނުމުގެ ނަތިޖާއަކަށް ވާނީ ކޮން ކަމެއް ތޯއެވެ؟ މާދަމާގެ މުސްތަގުބަލު ބަނަކުރާ ބޯ، ކަޅު ވިލާގަނޑަކަށް މި ހައްގުތައް ވެއްޖެނަމަ، މިއީ ގާނުނެއްގެ ތެރެއިން މުޖުތަަމައެއްގެ މުސްތަގުބަލު ހަލާކު ކުރުން ނޫންބާއެވެ؟
ކޮންމެއަކަސް ކަން ހިނގީ މި މަގުންނެވެ. ކުއްޖާ މިސްކިތުގެ ހުރުމަތް ކަނޑާލަމުން މިސްކިތުގެ ތެރޭގައި ސަކަރާތް ޖަހަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް ހުއްޓުވޭނޭ ގޮތެއް ނެތެވެ. އެބުނާހެއް އެގޮތަކަށް އައިސް ގަޔަކު އަތެއް ނުލެވޭނެއެވެ. އެއީ ކުށެކެވެ. އެކުއްޖާގެ ހައްގު، މިސްކިތުގެ ހައްގުތަކަށްވުރެ ބޮޑުވެފާ ހުރުމަތްތެރިވީއެވެ. ދެން މާދަމާގެ ޒުވާނުންނާމެދު ވިސްނާލަ ބަލާށެވެ!
މިސްކިތުގައި ކުޑަކުދިން ސަކަރާތް ޖަހާނެއެވެ. މާދަމާ މިސްކިތައް އަރާން ތިބީ އެކުދިންނެވެ. ނަމަވެސް.... ނަމަވެސް.... މިސްކިތަކީ ހުރުމަތްތެރިވެގެންވާ ތަނެކެވެ. ކުޑަކުދިންނީ ބޮޑެތި މީހުންގެ ނަސޭހަތް ބޭނުންވާނެ ބައެކެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް މަގު ދައްކާނެ ބަޔަކީ ވެސް ބޮޑެތި މީހުންނެވެ. އެކަމަކު މިއަދު އެކުދިންގެ ހައްގުތައް ގިނަވެފާ ބޮޑުކަމުން، މިއިން އެއްވެސް ކަމެއް ކުރެވޭކަށް ނޯވެއެވެ. ބަޔަކު ބުނާނެއެވެ! ކުރެވެން އޮންނާނެއެވެ! އެކަމަކު ހަގީގަތަކީ ހަމަ ހަގީގަތުގައިވެސް އެ ފުރުސަތެއް ނެތް ކަމެވެ! މި ހަގީގަތް އަހަރެމެން ގަބޫލުކުރި ދުވަހަކުން ނޫނީ މި ގައުމު އިސްލާހުވާހަކަށް ނެތެވެ! އަހަރެމެން އަހަރެމެންގެ ހާލަތު ނުއެނގި ތިބެ ނަމަވެސް މިއޮތީ ބަދަލުކޮށްފައެވެ. ހައްގުތަކުގެ ދިފާއުގައި އަނދަގޮނޑިޖެހި، މުސްލަތަގުބަލު ބަނަކޮށް އަނދިރިކޮށްފިއެވެ!