11/08/2026
🔴 CEMALİ TUNALIGİL’DEN “CUMHURİYET DÖNEMİNDE BALKANLARDA TÜRK DERNEKLERİ VE TÜRKÇE BASIN” ÇALIŞTAYINDA KOSOVA TÜRKLERİNE IŞIK TUTAN SUNUM
Değerli şair, yazar, araştırmacı, eğitimci ve Türkoloğumuz Cemali Tunalıgil, Balkan Türklerinin yakın dönem tarihine, kültürel varlığına, sivil toplum yapılanmasına ve Türkçe basın geleneğine ışık tutan önemli bir bilimsel çalıştaya katıldı.
Yesevi Hareketi ile Medya İşçileri Sendikası tarafından Ankara’da düzenlenen “Cumhuriyet Döneminde Balkanlarda Türk Dernekleri ve Türkçe Basın” başlıklı çalıştay, Balkanlar’daki Türk topluluklarının Cumhuriyet döneminden günümüze uzanan dernekleşme, kültür, sanat, basın ve kimlik mücadelesini farklı ülkeler ve farklı tarihsel tecrübeler üzerinden ele aldı.
Balkan Türklerinin kültürel hafızasının korunması, Türkçe basının tarihsel gelişiminin ortaya konulması ve Türk derneklerinin toplumsal-kültürel işlevlerinin bilimsel bir perspektifle değerlendirilmesi bakımından büyük önem taşıyan çalıştayda Bulgaristan, Batı Trakya, Makedonya, Bosna-Hersek, Sancak ve Kosova özelinde kapsamlı sunumlar gerçekleştirildi.
Çalıştayda değerli şair, yazar, araçtırmacımız Cemali Tunalıgil, “Kosova’da STK’lar ve Basın” başlıklı sunumuyla Kosova Türklerinin sivil toplum yapılanması ile Türkçe basın geleneğini ele aldı. Tunalıgil’in sunumu, yalnızca Kosova’daki Türk dernekleri ve basın faaliyetlerinin tarihine değil, aynı zamanda bu yapıların Kosova Türk toplumunun kültürel varlığını, dilini ve toplumsal hafızasını korumadaki rolüne de dikkat çekti.
•Cemali Tunalıgil: Şair, yazar, araştırmacı ve eğitimci kimliğiyle Balkan Türkolojisinin değerli isimlerinden
Kosova Türk Yazarlar Derneği olarak, Cemali Tunalıgil’in söz konusu çalıştayda Kosova’yı ve Kosova Türklerinin sivil toplum ile basın tarihini temsil eden bir sunum gerçekleştirmesini özellikle kıymetli buluyoruz.
Şair ve yazar kimliğinin yanı sıra araştırmacı ve eğitimci yönüyle de Balkan Türk kültürüne önemli katkılar sunan Tunalıgil, Türk dili, edebiyatı, kültürü ve Balkan Türklerinin toplumsal hafızası üzerine gerçekleştirdiği çalışmalarla, geçmişten günümüze uzanan kültürel sürekliliğin belgelenmesine katkıda bulunan değerli isimler arasında yer almaktadır.
Ankara’da gerçekleştirilen bu bilimsel buluşmada Kosova’nın, Kosova Türklerinin ve Kosova’daki Türkçe basınının ayrı bir başlık altında ele alınması da son derece anlamlı. Zira Kosova’da Türkçe basın ve sivil toplum kuruluşları, yalnızca birer yayın veya dernek faaliyeti olmanın ötesinde, Türk toplumunun dilini, kültürünü, edebiyatını ve toplumsal hafızasını yaşatan temel kurumlardan olmuştur.
•Balkanlarda Türk derneklerinin Cumhuriyet’le şekillenen modernleşme çizgisi
Çalıştayda ayrıca Cumhuriyet’in ilk yıllarında Balkanlar’da kurulan Türk derneklerinin tarihsel niteliğine dikkat çekildi.
Cumhuriyet’in özellikle ilk dönemlerinde kurulan birçok Türk derneği, Ankara’daki modernleşme çizgisiyle paralellik taşıyan, Kemalist ülkü ve çağdaşlaşma anlayışıyla şekillenen yapılardı.
Bu çerçevede Bulgaristan’daki Turan Cemiyeti (1926), Batı Trakya’daki İskeçe Türk Birliği (1927) ve Gümülcine Türk Gençler Birliği (1928) ile Makedonya’daki Yücel Teşkilatı gibi oluşumlar, Balkan Türklerinin modern sivil toplum ve kültür hayatının önemli kilometre taşları olarak değerlendirildi.
Bu derneklerin ortaya çıkışı, Balkan Türklerinin yalnızca geçmişten gelen kültürel mirası muhafaza etme çabası olarak değil, aynı zamanda eğitim, kültür, basın, sanat ve toplumsal örgütlenme alanlarında modern bir kimlik inşa etme süreci olarak da okunmalıdır.
•Balkan Türklerinin ortak hafızasına bilimsel bir katkı
Çalıştayda farklı uzmanlar tarafından gerçekleştirilen sunumlarda Balkan Türklerinin yakın dönem tarihine ilişkin önemli başlıklar ele alındı.
Rıdvan Tümenoğlu “Turan Cemiyeti ve Basını”, Vedat Ahmet “Bulgaristan’da 1990 Sonrası Türk Basını”, Eren Atala Eriş “Yücel Teşkilatı”, Saffet Erdem “Bosna-Hersek ve Sancak’ta STK ile Basın”, Kerem Abdurrahimoğlu “Batı Trakya STK’ları ve Basın”, Cemali Tunalıgil ise “Kosova’da STK’lar ve Basın” başlıklarıyla sunumlarını gerçekleştirdi.
Birbirini tamamlayan bu çalışmalar, Balkanlar’ın farklı bölgelerinde yaşayan Türk topluluklarının sivil toplum ve basın tarihini ortak bir perspektifte değerlendirme imkânı sundu.
Kosova Türk Yazarlar Derneği olarak, böylesine önemli bir konunun bilimsel bir çalıştay kapsamında ele alınmasını ve Kosova Türklerinin sivil toplum ile Türkçe basın tarihinin Cemali Tunalıgil tarafından bilimsel bir çerçevede temsil edilmesini memnuniyetle karşılıyor, başta çalıştayı düzenleyen Yesevi Hareketi ve Medya İşçileri Sendikası olmak üzere, organizasyona katkı sunan Birol Dok, Sezai Ballı ve Miraç Gür’e teşekkür ediyoruz.
Ayrıca çalıştaya değerli sunumlarıyla katkı sağlayan tüm akademisyen, araştırmacı, yazar ve kültür insanlarını kutluyor, kıymetli şair, yazar, eğitimci, araştırmacımız Cemali Tunalıgil’i de diğerleri dışında Kosova Türklerinin kültürel, basın ve sivil toplum hafızasının yaşatılması yolundaki değerli katkılarından dolayı özellikle tebrik ediyoruz.
