01/10/2026
▫️Zajednička deklaracija organizacija civilnog društva
Stranke treba da postignu dogovor o izboru predsednika i obezbede funkcionisanje institucija
Mi, dolepotpisane organizacije civilnog društva, smatramo da Kosovo treba da ima funkcionalne institucije sa punim mandatom, koje ispunjavaju svoje obaveze prema građanima. Mandat dobijen od građana podrazumeva odgovornost za poštovanje ustavnog poretka i demokratsko funkcionisanje institucija. Stoga pozivamo parlamentarne stranke da se odmah angažuju na postizanju dogovora koji će omogućiti izbor predsednika do 6. oktobra, u roku koji je utvrdio Ustavni sud.
Ponovni neuspeh u izboru predsednika doveo bi do raspuštanja Skupštine i novih izbora. Nakon ponovljenih institucionalnih kriza i uzastopnih izbornih ciklusa, to bi zemlju dovelo u novu institucionalnu blokadu, bez garancije da bi izbori rešili nesuglasice zbog kojih je ovo pitanje i dalje otvoreno.
Zastoji u radu institucija i eventualni novi izbori ne tiču se samo izbora predsednika. Već dve godine institucije Kosova funkcionišu sa ograničenim mandatom ili u tehničkom mandatu. Nova institucionalna blokada produbila bi ovu krizu i produžila političku neizvesnost, dodatno slabeći demokratiju i demokratsku kontrolu, mogućnosti za ekonomski razvoj, međunarodne odnose i poverenje građana u državne institucije.
Postizanje dogovora o izboru predsednika zahteva obostrani kompromis. Od parlamentarne većine tražimo da bude otvorena za kandidature koje mogu dobiti širu međustranačku podršku. S druge strane, od opozicionih stranaka očekujemo konkretne predloge i angažovanje u pronalaženju ostvarivog rešenja. Od svih strana tražimo spremnost da preispitaju početne stavove i dogovore se o kandidaturama, parlamentarnoj podršci i učešću potrebnom za okončanje procesa u predviđenom roku.
Izbor predsednika na osnovu dogovora postignutog u skladu sa Ustavom omogućio bi zemlji da izađe iz trenutne blokade, a institucijama da nastave svoj rad. Takav dogovor ne zahteva prevazilaženje političkih razlika između većine i opozicije, već samo institucionalnu saradnju neophodnu za okončanje procesa i funkcionisanje države. Predsednik predstavlja jedinstvo naroda i garant je demokratskog funkcionisanja institucija, pa i dogovor treba da bude vođen ovom ustavnom ulogom.
Kao organizacije civilnog društva, spremne smo da doprinesemo ovim nastojanjima pružanjem podrške u vođenju eventualnih razgovora. U preostalim danima očekujemo da spremnost za dijalog bude praćena jasnim i konkretnim koracima ka postizanju dogovora i okončanju procesa izbora predsednika u roku koji je utvrdio Ustavni sud.
---
Deklaratë e përbashkët e organizatave të shoqërisë civile
Partitë të arrijnë marrëveshje për Presidentin dhe të garantojnë funksionimin e institucioneve
Ne, organizatat e poshtëshënuara të shoqërisë civile, vlerësojmë që Kosova duhet të ketë institucione funksionale, me mandat të plotë dhe që përmbushin përgjegjësitë e tyre ndaj qytetarëve. Mandati i dhënë nga qytetarët është përgjegjësi për respektimin e rendit kushtetues dhe funksionimin demokratik të institucioneve. Prandaj, u bëjmë thirrje partive parlamentare që të angazhohen menjëherë për një marrëveshje që mundëson zgjedhjen e Presidentit/es deri më 6 tetor, brenda afatit të përcaktuar nga Gjykata Kushtetuese.
Dështimi i sërishëm për të zgjedhur Presidentin/en do të sillte shpërndarjen e Kuvendit dhe zgjedhje të reja. Pas krizave të përsëritura institucionale dhe cikleve të njëpasnjëshme zgjedhore, kjo do ta vendoste vendin përballë një tjetër ngërçi institucional, pa pasur garancë që zgjedhjet do të jenë zgjidhje e mosmarrëveshjeve që po e mbajnë të hapur këtë çështje.
Vonesat institucionale dhe zgjedhjet eventuale nuk kanë të bëjnë vetëm me zgjedhjen e Presidentit/es. Prej dy vitesh, institucionet e Kosovës kanë funksionuar në kushte të mandatit të kufizuar ose në detyrë. Një tjetër bllokadë institucionale do ta thellonte këtë krizë dhe do ta zgjaste pasigurinë politike, duke dobësuar më tej demokracinë dhe kontrollin demokratik, mundësitë për zhvillim ekonomik, marrëdhëniet ndërkombëtare dhe besimin e qytetarëve në institucionet e shtetit.
Arritja e marrëveshjes për Presidentin/en kërkon kompromis të ndërsjellë. Nga shumica parlamentare kërkojmë që të jetë e hapur ndaj kandidaturave që mund të sigurojnë mbështetje më të gjerë ndërpartiake. Në anën tjetër, nga partitë opozitare presim propozime konkrete dhe angazhim për një zgjidhje të realizueshme. Nga të gjitha palët kërkojmë gatishmëri për të rishikuar qëndrimet fillestare dhe për t’u dakorduar mbi kandidaturat, mbështetjen parlamentare dhe pjesëmarrjen e nevojshme për përfundimin e procesit në afat.
Zgjedhja e Presidentit/es përmes një marrëveshjeje të arritur në përputhje me Kushtetutën do t’i mundësonte vendit të dalë nga bllokada aktuale dhe institucioneve të vazhdojnë punën e tyre. Një marrëveshje e tillë nuk kërkon tejkalimin e dallimeve politike ndërmjet shumicës dhe opozitës, por vetëm bashkëpunimin institucional të nevojshëm për përfundimin e procesit dhe funksionimin e shtetit. Presidenti/ja përfaqëson unitetin e popullit dhe është garantues i funksionimit demokratik të institucioneve, andaj edhe marrëveshja duhet të udhëhiqet nga ky rol kushtetues.
Si organizata të shoqërisë civile, jemi të gatshme të kontribuojmë në këtë përpjekje përmes lehtësimit të diskutimeve eventuale. Në ditët e mbetura, presim që gatishmëria për dialog të shoqërohet me hapa të qartë dhe konkret për arritjen e një marrëveshjeje dhe për përfundimin e procesit të zgjedhjes së Presidentit/es brenda afatit të përcaktuar nga Gjykata Kushtetuese.
---
Joint Declaration of Civil Society Organizations
Political parties must reach an agreement on electing the President and ensure the functioning of institutions
We, the undersigned civil society organizations, believe that Kosovo should have functioning institutions with full mandates that fulfill their responsibilities towards citizens. The mandate entrusted by citizens carries a responsibility to respect the constitutional order and ensure the democratic functioning of institutions. We therefore call on parliamentary parties to engage immediately in reaching an agreement that enables the election of the President by 6 October, within the deadline set by the Constitutional Court.
Another failure to elect the President would lead to the dissolution of the Assembly and new elections. Following repeated institutional crises and successive electoral cycles, this would bring the country into another institutional deadlock, with no guarantee that elections would resolve the disagreements keeping this issue unsettled.
Institutional delays and possible new elections have implications beyond the election of the President. For two years, Kosovo’s institutions have operated with limited mandates or in a caretaker capacity. Another institutional deadlock would deepen this crisis and prolong political uncertainty, further weakening democracy and democratic oversight, opportunities for economic development, international relations, and citizens’ trust in state institutions.
Reaching an agreement on the President requires reciprocal compromise. We call on the parliamentary majority to remain open to candidates who can secure broader cross-party support. In turn, we expect opposition parties to offer concrete proposals and work towards a viable solution. We call on all parties to reconsider their initial positions and agree on the candidates, parliamentary support, and participation needed to complete the process within the deadline.
Electing the President through an agreement reached in accordance with the Constitution would enable the country to overcome the current deadlock and allow institutions to continue their work. Such an agreement does not require the majority and opposition to resolve their political differences, but only the institutional cooperation necessary to complete the process and ensure the functioning of the state. The President represents the unity of the people and guarantees the democratic functioning of institutions; the agreement should therefore be guided by this constitutional role.
As civil society organizations, we are ready to contribute to this effort by facilitating any discussions that may take place. In the remaining days, we expect willingness to engage in dialogue to be accompanied by clear and concrete steps towards reaching an agreement and completing the presidential election process within the deadline set by the Constitutional Court.
Signatory organizations:
Advocacy Center for Democratic Culture (ACDC)
Advocacy Training and Resource Center (ATRC)
CEL Kosova - Qendra për Barazi dhe Liri
Civil Rights Program Kosovo – CRP/K
Community Building Mitrovica (CBM)
Democracy Plus (D+)
Demokraci për Zhvillim (D4D)
Dylberizm
Fondi për Zhvillim Komunitar (CDF)
Forumi Kosovar i Aftësisë së Kufizuar
Forumi për Iniciativa Qytetare
Fourth Wave
Group for Legal and Political Studies (GLPS)
Handikos Istog
Iniciativa për Progres (INPO)
Iniciativa Qytetare Skenderaj
Instituti Demokratik i Kosovës (KDI)
Instituti GAP
Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD)
Instituti KLGI
Instituti Riinvest
INTEGRA NGO
Këshilli për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut (KMDLNj)
Kosova -Women 4 Women
Kosovo Advocacy and Development Centre (KADC)
Lëvizja FOL
NGO "Syri i Vizionit"
NGO ROMTEGRA
OMM Gjethi
Organizata e Personave me Aftësi të kufizuara-Handikos Kaçanik
Organizata Germin
Organizata për Demokraci, Anti-korrupsion dhe Dinjitet - “ÇOHU!”
Prishtina Institute for Political Studies (PIPS)
Qendra Kosovare për Studime Gjinore (QKSGj)
Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS)
Qendra për Politika dhe Avokim
Qendra për Zhvillimin e Grupeve Shoqërore (CSGD)
Rrjeti i Grave të Kosovës
Rrjeti i OJQ-ve AVONET
Rrjeti i OJQve të Grave Qeliza
SEKHMET Institute
ShL- Kosova
The Kosova Rehabilitation Centre for Torture Victims (KRTC)
